PGS.TS.BS Nguyễn Thị Nữ: Gần nửa thế kỷ thầm lặng với xét nghiệm y học
PGS.TS.BS Nguyễn Thị Nữ đã có gần 50 năm gắn bó với chuyên ngành xét nghiệm y học, một hành trình đầy tâm huyết và cống hiến. Sự nghiệp của bà bắt đầu từ một quyết định táo bạo khi còn là sinh viên Đại học Y Hà Nội, chọn theo đuổi ngành Huyết học - Truyền máu - một lĩnh vực còn mới mẻ và ít người biết đến vào thời điểm đó.
Khoảnh khắc định hình sự nghiệp từ kính hiển vi
Trong khi nhiều bạn bè chọn các chuyên ngành phổ biến hơn để thi bác sĩ nội trú, cô sinh viên Nguyễn Thị Nữ đã quyết định đi theo con đường ít người đi. Năm đó, khóa Bác sĩ nội trú đầu tiên của chuyên ngành này chỉ có 2 học viên trúng tuyển. Lịch học và trực dày đặc: ban ngày học lý thuyết tại trường, ban đêm có mặt tại Bệnh viện Bạch Mai để theo dõi bệnh nhân và xử lý mẫu bệnh phẩm.
"Đó là giai đoạn vất vả nhất nhưng cũng là thời gian tôi trưởng thành nhanh nhất. Khi nhân lực ít, mình buộc phải làm nhiều hơn, học nhanh hơn và chịu trách nhiệm sớm hơn", PGS Nữ tâm sự.
Khoảnh khắc định hình con đường sự nghiệp đến với bà trong một buổi trực khuya. Khi đặt mắt lên kính hiển vi, bà nhìn thấy những tế bào bất thường trong tủy xương của một bệnh nhân ung thư máu. "Những tế bào ác tính hiện ra rất rõ. Khi ấy, tôi không chỉ thấy một hình ảnh dưới kính, mà thấy cả sinh mệnh của một con người phía sau đó. Tôi hiểu rằng, nếu mình đọc đúng tín hiệu, người bệnh sẽ có cơ hội được điều trị kịp thời", bà kể lại.
Hành trình chuyên môn và những cột mốc đáng nhớ
Năm 1984, bà Nữ tốt nghiệp Bác sĩ nội trú và bắt đầu hành trình công tác tại nhiều bệnh viện lớn:
- Bệnh viện Bạch Mai
- Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương
- Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Times City
- Bệnh viện Đa khoa Vinmec Phú Quốc
Bà bảo vệ luận án tiến sĩ năm 2004, được phong tặng danh hiệu Thầy thuốc Ưu tú vào năm 2005, và được phong học hàm Phó Giáo sư năm 2012. Song song với công tác điều trị và quản lý, bà còn tham gia giảng dạy tại Đại học Y Hà Nội, đào tạo nhiều thế hệ bác sĩ và được nhận bằng khen của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Y tế.
Vai trò nền tảng của xét nghiệm trong y học hiện đại
Với PGS Nữ, giá trị lớn nhất không nằm ở danh hiệu, mà ở vai trò thầm lặng của xét nghiệm trong y học hiện đại. "Xét nghiệm giữ vai trò nền tảng trong y học hiện đại, bởi bệnh lý thường gây ra những thay đổi trên kết quả xét nghiệm sớm hơn khi xuất hiện triệu chứng lâm sàng. Nếu phân tích đúng, bác sĩ có thể phát hiện bệnh từ giai đoạn rất sớm và đánh giá hiệu quả phác đồ điều trị", bà lý giải.
Theo PGS Nữ, sự phối hợp chặt chẽ giữa bác sĩ lâm sàng và bác sĩ xét nghiệm là yếu tố then chốt: "Kết quả xét nghiệm chỉ thực sự có ý nghĩa khi được đặt trong bối cảnh lâm sàng cụ thể. Khi hai bên hiểu nhau, mỗi con số sẽ trở thành một thông tin có giá trị".
Trong nhiều trường hợp, xét nghiệm còn là chìa khóa xác định căn nguyên gây bệnh. Một kết quả chính xác có thể giúp phân biệt nhiễm virus hay vi khuẩn, từ đó tránh lạm dụng kháng sinh.
Quyết định "ngược dòng" xây dựng nền tảng xét nghiệm tại đảo ngọc
Năm 2015, sau khi nghỉ hưu tại Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương, PGS Nữ tiếp tục đảm nhiệm vị trí Trưởng khoa Xét nghiệm tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Times City. Khi nhiều người nghĩ rằng đó sẽ là điểm dừng hợp lý, bà lại nhận được một lời đề nghị đặc biệt: ra đảo Phú Quốc xây dựng và phát triển khoa xét nghiệm cho Vinmec Phú Quốc.
"Làm xét nghiệm ở đảo hoàn toàn khác so với đất liền. Hóa chất và chế phẩm máu phụ thuộc vào vận chuyển đường biển, chịu ảnh hưởng bởi thời tiết. Khi tàu phà ngưng hoạt động, mọi kế hoạch cũng có thể bị đảo lộn. Thiết bị hỏng hóc phải chờ kỹ sư từ đất liền ra. Nếu không chuẩn bị kỹ, công tác chẩn đoán và điều trị sẽ bị ảnh hưởng trực tiếp", PGS Nữ cho biết.
Cùng với đội ngũ của mình, bà đã xây dựng hệ thống dự phòng cho từng khâu:
- Kiểm soát tồn kho sinh phẩm chặt chẽ
- Đào tạo nhân sự đa kỹ năng
- Thiết lập quy trình xử lý sự cố hiệu quả
Từng bước, phòng xét nghiệm được hoàn thiện, vận hành ổn định và đạt chuẩn chuyên môn cao. Một trong những thành tựu quan trọng nhất là việc triển khai kỹ thuật nuôi cấy và định danh vi khuẩn ngay tại bệnh viện, thay vì phải gửi mẫu về đất liền, giúp tối ưu phác đồ điều trị.
Những thành tựu ấn tượng tại Vinmec Phú Quốc
Nhờ hệ thống xét nghiệm hiện đại, trong 3 năm gần đây, Vinmec Phú Quốc đã đạt được những kết quả đáng chú ý:
- Phát hiện 10 trường hợp mắc Whitmore - căn bệnh truyền nhiễm nguy hiểm vốn rất khó nhận diện trên lâm sàng
- Triển khai thường quy nhiều kỹ thuật xét nghiệm hiện đại như PCR đa mồi giúp phát hiện đồng thời nhiều tác nhân gây bệnh
- Thực hiện các xét nghiệm chẩn đoán rối loạn đông máu nguy hiểm
- Xây dựng hệ thống sàng lọc đảm bảo an toàn truyền máu
Đến nay, phòng xét nghiệm trên đảo của Vinmec đã đạt trình độ tương đương nhiều cơ sở tuyến trung ương, trở thành một điểm sáng trong hệ thống y tế tại Phú Quốc.
Di sản của một đời tâm huyết
Ở tuổi mà nhiều người chọn sống chậm lại, PGS.TS.BS Nguyễn Thị Nữ vẫn gắn bó với phòng xét nghiệm, nơi bà đã dành gần trọn cuộc đời. "Tôi luôn tin rằng, dù ở đâu, nếu mình làm tốt công việc của mình, người bệnh sẽ được hưởng lợi", PGS Nữ tâm sự.
Hành trình gần nửa thế kỷ của bà không chỉ là câu chuyện về một cá nhân xuất sắc, mà còn là minh chứng cho sự phát triển của ngành xét nghiệm y học Việt Nam, từ những ngày đầu còn non trẻ đến những thành tựu hiện đại có thể sánh ngang với các trung tâm y tế hàng đầu.
