Nhiễm trùng huyết: 'Sát thủ' thầm lặng đe dọa tính mạng hàng triệu người
Nhiễm trùng huyết, hay còn gọi là sepsis, là một trong những tình trạng cấp cứu nguy hiểm hàng đầu trong y khoa hiện đại. Căn bệnh này có thể tiến triển từ một ổ nhiễm trùng thông thường sang sốc và suy đa tạng chỉ trong thời gian ngắn nếu không được phát hiện sớm và điều trị kịp thời.
Gánh nặng y tế toàn cầu với tỷ lệ tử vong cao
Theo TS.BS Chu Thanh Sơn từ khoa Điều trị tích cực Nội khoa, Bệnh viện Nhi Trung ương, nhiễm trùng huyết là bệnh lý đe dọa tính mạng, xảy ra khi hệ miễn dịch của cơ thể phản ứng quá mức trước tác nhân nhiễm trùng. Thay vì chỉ tiêu diệt vi sinh vật gây bệnh, phản ứng viêm dữ dội lại gây tổn thương chính các mô và cơ quan của người bệnh.
Trên phạm vi toàn cầu, nhiễm trùng huyết đang là gánh nặng y tế nghiêm trọng. Ước tính mỗi năm có khoảng 47-50 triệu ca mắc mới, cướp đi sinh mạng của khoảng 11 triệu người. Đáng chú ý, trẻ em dưới 5 tuổi chiếm hơn 40% số ca mắc, tương đương khoảng 20 triệu trẻ, và 25-30% số ca không qua khỏi, tương đương gần 3 triệu trẻ mỗi năm.
Tỷ lệ tử vong dao động từ 15% đến trên 50% tùy theo quốc gia và khu vực. Khoảng 85% ca mắc và tử vong xảy ra tại các nước thu nhập thấp và trung bình, đặc biệt ở châu Phi và Đông Nam Á. Ngay cả khi qua khỏi giai đoạn nguy kịch, nhiều bệnh nhân vẫn phải sống chung với các di chứng kéo dài.
Nguyên nhân và dấu hiệu nhận biết sớm
Tác nhân gây nhiễm trùng huyết rất đa dạng, bao gồm:
- Vi khuẩn như Haemophilus influenzae type B (Hib), phế cầu, não mô cầu, tụ cầu và liên cầu.
- Virus như cúm, Adenovirus hay Coronavirus.
- Nấm và ký sinh trùng.
Ở trẻ em, căn nguyên phụ thuộc vào độ tuổi, bệnh nền và điều kiện dịch tễ từng vùng. Với trẻ khỏe mạnh, các vi khuẩn thường gặp như đã nêu. Trong khi đó, ở trẻ suy giảm miễn dịch hoặc nằm viện kéo dài, nguy cơ cao hơn với các vi khuẩn gram âm đường ruột, Pseudomonas, Acinetobacter, Burkholderia hay tụ cầu vàng kháng Methicillin.
Dấu hiệu nhiễm trùng huyết ban đầu có thể không rầm rộ nhưng diễn tiến nhanh. Người bệnh có thể xuất hiện:
- Nói nhịu hoặc lú lẫn.
- Run cơ, đau cơ.
- Sốt cao.
- Tiểu ít hoặc không có nước tiểu.
- Khó thở, mệt mỏi kiệt sức.
- Da tái nhợt hoặc nổi vân tím.
Đối tượng có nguy cơ cao và tầm quan trọng của phát hiện sớm
Bất kỳ ai cũng có thể mắc nhiễm trùng huyết, bất kể thể trạng hay điều kiện sống. Tuy nhiên, nguy cơ cao hơn ở:
- Trẻ dưới một tuổi.
- Người trên 60 tuổi.
- Người đã cắt lách.
- Người mắc bệnh mạn tính như tim mạch, hô hấp, ung thư, bệnh thần kinh cơ.
- Người ghép tủy, suy giảm miễn dịch hoặc mới trải qua phẫu thuật.
Khi tình trạng viêm lan rộng, chức năng các cơ quan, đặc biệt là hệ tuần hoàn, bị rối loạn. Khả năng tưới máu và cung cấp oxy đến mô suy giảm, khiến bệnh diễn tiến nhanh chóng. Nếu không được phát hiện sớm và điều trị kịp thời, người bệnh có thể rơi vào sốc nhiễm trùng, suy đa tạng và không qua khỏi.
Việc nhận biết các dấu hiệu ban đầu và tiếp cận chăm sóc y tế ngay lập tức là yếu tố then chốt để giảm thiểu nguy cơ tử vong và di chứng lâu dài từ nhiễm trùng huyết.
