Đánh vợ khi ngủ, phát hiện bệnh hiếm cảnh báo nguy cơ thoái hóa thần kinh
Những tiếng la hét thất thanh lúc gần sáng và những cú vung tay "tự vệ" trong vô thức suốt sáu tháng qua đã khiến gia đình một người đàn ông 55 tuổi ở Hà Nội vô cùng hoang mang. Điều đáng nói, những hành vi này xảy ra khi ông đang ngủ, thậm chí trúng vào người vợ nằm bên cạnh. Sau khi thăm khám, các bác sĩ phát hiện đây không phải là mộng du thông thường mà là dấu hiệu của một rối loạn thần kinh hiếm gặp, có thể cảnh báo nguy cơ mắc các bệnh thoái hóa như Parkinson và sa sút trí tuệ trong tương lai.
Giấc mơ truy đuổi và những hành vi bất thường
Bác sĩ Nguyễn Viết Chung, Trưởng khoa Sức khỏe Tâm thần tại Bệnh viện E, cho biết bệnh nhân là một nhân viên văn phòng, không có tiền sử rối loạn tâm thần hay lạm dụng rượu bia. Ban ngày, ông hoàn toàn tỉnh táo, không có biểu hiện ảo giác, hoang tưởng hay hành vi bất thường nào. Tuy nhiên, khoảng sáu tháng gần đây, cứ vào lúc gần sáng, ông thường xuyên la hét trong giấc ngủ, đôi khi bật dậy khỏi giường hoặc chạy ra cửa phòng.
"Nhiều lần, trong lúc 'chiến đấu' với ai đó trong mơ, ông vung tay trúng người vợ nằm bên cạnh. Điều đáng chú ý là mỗi sáng thức dậy, bệnh nhân nhớ rất rõ nội dung giấc mơ, thường là bị truy đuổi hoặc đang đánh nhau để tự vệ", bác sĩ Chung chia sẻ. Ông không nhớ mình đã thực sự đánh ai ngoài đời, nhưng ký ức về giấc mơ lại sống động và liền mạch một cách kỳ lạ.
Chẩn đoán rối loạn hành vi giấc ngủ REM
Theo bác sĩ Chung, có ba đặc điểm lâm sàng quan trọng trong trường hợp này:
- Các cơn đều xảy ra vào gần sáng, thời điểm giấc ngủ REM chiếm ưu thế.
- Giấc mơ rất rõ ràng, với nội dung đối đầu hoặc chiến đấu.
- Hành vi vận động phức tạp và phù hợp với nội dung giấc mơ, như vung tay đánh trả hoặc bật dậy bỏ chạy.
Gia đình ban đầu nghi ngờ đây là mộng du, nhưng mộng du điển hình thường xuất hiện ở một phần ba đầu đêm, người bệnh không nhớ nội dung mơ và hành vi thường đơn giản như đi lại hay mở cửa. Trường hợp này lại xảy ra gần sáng, bệnh nhân nhớ rõ giấc mơ và hành vi mang tính "đánh trả", do đó không phù hợp với chẩn đoán mộng du.
Sau khi loại trừ các khả năng khác như ác mộng thông thường hay rối loạn loạn thần, bác sĩ xác định chẩn đoán phù hợp nhất là rối loạn hành vi trong giấc ngủ REM (REM Sleep Behavior Disorder - RBD). Trong giấc ngủ REM bình thường, não hoạt động mạnh nhưng cơ thể bị ức chế vận động nhờ cơ chế gọi là REM atonia. Ở người mắc RBD, cơ chế này bị mất, khiến cơ thể thực sự diễn lại những gì đang xảy ra trong mơ.
Nguy cơ tiềm ẩn với sức khỏe thần kinh
Bác sĩ Chung đặc biệt lưu ý rằng bệnh nhân 55 tuổi và là nam giới. Ở nhóm trên 50 tuổi, RBD thường không chỉ là một rối loạn giấc ngủ đơn thuần mà có thể là dấu hiệu sớm của các bệnh lý thoái hóa thần kinh như bệnh Parkinson, sa sút trí tuệ thể Lewy hoặc teo đa hệ thống. Nhiều nghiên cứu cho thấy RBD có thể xuất hiện nhiều năm trước khi người bệnh biểu hiện các triệu chứng rõ rệt như run tay, chậm vận động hoặc sa sút trí tuệ.
"Chẩn đoán RBD ở người trên 50 tuổi không chỉ dừng lại ở điều trị rối loạn giấc ngủ mà còn là một chỉ dấu thần kinh cần được theo dõi lâu dài", bác sĩ Chung nhấn mạnh. Để xác nhận chẩn đoán, bệnh nhân được chỉ định làm đa ký giấc ngủ có ghi điện cơ nhằm phát hiện tình trạng mất REM atonia.
Biện pháp điều trị và phòng ngừa
Bác sĩ Chung cho biết, việc điều trị có thể cân nhắc sử dụng thuốc trong thời gian ngắn để kiểm soát triệu chứng. Quan trọng hơn, người bệnh cần được theo dõi thần kinh định kỳ vì nguy cơ tiến triển sang các bệnh lý thoái hóa thần kinh trong tương lai. Đồng thời, bác sĩ cũng tư vấn đảm bảo an toàn phòng ngủ, hạn chế vật sắc nhọn và sắp xếp lại không gian để giảm nguy cơ chấn thương cho cả người bệnh và người nằm cạnh.
Trường hợp này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường trong giấc ngủ, đặc biệt ở người trung niên và cao tuổi, để kịp thời can thiệp và theo dõi nguy cơ sức khỏe thần kinh lâu dài.
