Suy thận không còn là căn bệnh chỉ dành cho người già. Ngày nay, ngày càng nhiều người trẻ, thậm chí học sinh, sinh viên, phải đối mặt với việc chạy thận định kỳ vì phát hiện bệnh quá muộn.
Nhiều người vẫn lầm tưởng rằng suy thận chỉ xảy ra ở người cao tuổi hoặc người có bệnh nền kéo dài. Tuy nhiên, thực tế lại hoàn toàn khác.
“Tôi còn trẻ, tôi vẫn khỏe, sao lại có thể suy thận?” – đó là câu hỏi đầy bàng hoàng mà Thạc sĩ – Bác sĩ nội trú Vũ Thị Ánh cùng các đồng nghiệp tại Trung tâm Thận – Tiết niệu và Lọc máu, Bệnh viện Bạch Mai thường xuyên nghe từ những bệnh nhân mới chỉ đôi mươi. Bệnh thận mạn tính đang ngày càng trẻ hóa và trở thành hồi chuông cảnh báo cho nhiều người trẻ hiện nay.
Theo thống kê từ Hội Lọc máu Việt Nam, tỷ lệ người dưới 40 tuổi mắc bệnh thận mạn đã tăng đáng kể trong những năm gần đây.
Theo BS Ánh, bệnh thận giai đoạn đầu thường diễn biến âm thầm vì thận có khả năng hoạt động bền bỉ ngay cả khi chức năng chỉ còn 20-30%. Chính vì vậy, nhiều người chỉ phát hiện bệnh khi đã ở giai đoạn muộn.
“Đừng đợi đến khi khó thở hay không tiểu được mới đi khám. Người dân cần chú ý đến những thay đổi nhỏ của cơ thể, bởi thận đang phát tín hiệu cảnh báo qua những dấu hiệu rất dễ bị bỏ qua”, BS Ánh khuyến cáo.
Các triệu chứng của bệnh thận thường diễn ra âm thầm. Những dấu hiệu cần đặc biệt lưu ý gồm: nước tiểu có nhiều bọt lâu tan, tiểu sẫm màu hoặc tiểu máu; sưng phù mí mắt, phù chân; tăng huyết áp ở người trẻ; mệt mỏi kéo dài, xanh xao do thiếu máu.
Thói quen thiếu lành mạnh đang âm thầm bào mòn sức khỏe thận
Qua quá trình thăm khám, các bác sĩ nhận thấy nhiều thói quen thiếu lành mạnh đang trực tiếp làm gia tăng nguy cơ suy thận ở giới trẻ. Trong đó, phổ biến là tình trạng tự ý sử dụng thuốc giảm đau, thuốc kháng viêm, thuốc đông y hoặc thực phẩm chức năng không rõ nguồn gốc. Bên cạnh đó là lối sống thiếu khoa học như ăn quá mặn, lạm dụng đồ uống có gas, thức khuya kéo dài, lười vận động dẫn đến thừa cân, béo phì.
Nhiều người trẻ cũng chủ quan với các bệnh lý nền như tăng huyết áp, đái tháo đường, không thăm khám và điều trị kiểm soát thường xuyên, khiến nguy cơ tổn thương thận tăng lên theo thời gian.
Theo BS Ánh, suy thận là hành trình khó đảo ngược, nhưng hoàn toàn có thể làm chậm tiến triển nếu được phát hiện sớm. “Chỉ một xét nghiệm nước tiểu và chỉ số creatinin máu đơn giản đôi khi có thể tạo nên ranh giới giữa một cuộc sống bình thường và cuộc đời gắn với bệnh viện, máy lọc máu”, bác sĩ nhấn mạnh.
Những ai cần tầm soát sớm?
Các bác sĩ khuyến cáo những nhóm sau cần kiểm tra chức năng thận định kỳ:
- Người mắc tăng huyết áp, đái tháo đường.
- Người cao tuổi, thừa cân, béo phì.
- Người có tiền sử gia đình mắc bệnh thận.
- Người xuất hiện dấu hiệu phù, nước tiểu bất thường hoặc mệt mỏi kéo dài.
Làm gì để phòng ngừa bệnh thận?
Để phòng ngừa các bệnh lý về thận, người dân cần lưu ý một số điều sau:
- Tập thể dục thường xuyên: Điều này giúp duy trì cân nặng hợp lý, giảm huyết áp và ngăn ngừa bệnh thận mạn tính. Theo Healthline, để bảo vệ thận, bạn cần duy trì lối sống luôn năng động và khỏe mạnh. Tập thể dục thường xuyên không chỉ tốt cho vòng eo của bạn, nó có thể làm giảm nguy cơ mắc bệnh thận mạn tính. Nó cũng có thể làm giảm huyết áp và tăng cường sức khỏe tim mạch, cả hai đều quan trọng để ngăn ngừa tổn thương thận.
- Duy trì chế độ ăn uống lành mạnh: Bạn cần hạn chế muối, thực phẩm chế biến sẵn, trong khi đó tăng cường rau xanh, hoa quả. Protein từ thực vật thay vì protein từ động vật có thể ít gây căng thẳng hơn cho thận yếu.
- Kiểm soát tốt các bệnh lý nền: Những người có bệnh lý nền như đái tháo đường, tăng huyết áp… cần kiểm soát bệnh tốt. Điều này sẽ giúp làm chậm sự suy giảm chức năng thận. Đặc biệt, giữ huyết áp ở mức dưới 130/80.
- Không hút thuốc lá: Hút thuốc làm giảm lưu lượng máu đến thận và tăng nguy cơ suy thận.
- Hạn chế sử dụng thuốc chống viêm, giảm đau không kê đơn: Lạm dụng các thuốc này có thể gây tổn thương thận nghiêm trọng. Thuốc chống viêm không steroid, như ibuprofen và naproxen, có thể ảnh hưởng chức năng thận. Dùng chúng khi cơ thể đang cạn kiệt chất lỏng có thể dẫn đến ngừng hoạt động của thận và bạn có thể phải nhập viện. Để giảm đau, acetaminophen (không quá 3.000mg mỗi ngày) sẽ an toàn hơn. Nếu bạn phải dùng các thuốc kháng viêm không steroid, hãy nhớ uống nhiều nước.
- Uống đủ nước: Uống nước thường xuyên và đều đặn sẽ tốt cho thận. Nước giúp loại bỏ natri và độc tố khỏi thận. Nó cũng làm giảm nguy cơ mắc bệnh thận mãn tính. Bạn nên uống ít nhất 1,5 đến 2 lít mỗi ngày. Tuy nhiên, lượng nước chính xác bạn cần phụ thuộc phần lớn vào sức khỏe và lối sống của bạn. Các yếu tố như khí hậu, tập thể dục, giới tính, sức khỏe tổng thể và việc bạn đang mang thai hay đang cho con bú đều rất quan trọng để cân nhắc khi lập kế hoạch uống nước hàng ngày. Những người trước đây đã bị sỏi thận nên uống nhiều nước hơn một chút để giúp ngăn ngừa sự tích tụ sỏi trong tương lai.
- Kiểm tra sức khỏe thận định kỳ: Khám sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm các vấn đề về thận, đặc biệt với những người có nguy cơ cao như bệnh nhân đái tháo đường, tăng huyết áp, béo phì.
