Vì sao người Hàn Quốc hầu như không có mùi cơ thể? Lý do từ gene đột biến
Trong khi nhiều người trên thế giới phụ thuộc vào lăn khử mùi khi thời tiết nóng bức, tại Hàn Quốc và các khu vực Đông Á, phần lớn dân cư gần như không phải đối mặt với mùi cơ thể khó chịu. Hiện tượng này không xuất phát từ thói quen vệ sinh cá nhân, mà bắt nguồn từ một đột biến gene đặc biệt liên quan đến tuyến mồ hôi.
Đột biến gene ABCC11: Chìa khóa sinh học quyết định mùi cơ thể
Theo các chuyên gia da liễu, mùi cơ thể chủ yếu được quyết định bởi yếu tố di truyền, không chỉ phụ thuộc vào vệ sinh hay môi trường. Gene ABCC11 đóng vai trò then chốt trong việc cơ thể có phát sinh mùi hôi nách hay không. Các nghiên cứu khoa học chỉ ra rằng, từ 80% đến 95% người Đông Á mang rối loạn chức năng gene ABCC11, dẫn đến việc cơ thể họ không tạo ra mùi axit đặc trưng khi đổ mồ hôi.
Tiến sĩ Madalyn Nguyen, bác sĩ da liễu tại bang Oregon (Mỹ), cho biết: "Những người gốc Đông Á, bao gồm cả tôi, thường có mùi cơ thể nhẹ hơn đáng kể. Mùi cơ thể ít nồng nặc và phổ biến, vì vậy chúng tôi có thể không cần che giấu mùi trong thời gian dài như các nhóm dân số khác."
Cơ chế sinh học: Tại sao đột biến gene làm giảm mùi cơ thể?
Mùi cơ thể chủ yếu liên quan đến tuyến mồ hôi apocrine, tập trung ở vùng nách và háng. Ở người không mang đột biến gene ABCC11, protein trong tuyến mồ hôi hoạt động như "chất vận chuyển", đưa lipid vào mồ hôi. Khi mồ hôi tiết ra, vi khuẩn trên da phân giải lipid, tạo nên mùi đặc trưng.
Ngược lại, ở người mang đột biến, cơ chế này gần như không hoạt động. Tiến sĩ Nguyen giải thích: "Chất vận chuyển đó không hoạt động, nên không có cùng loại lipid đi vào mồ hôi và ráy tai. Ít lipid hơn đồng nghĩa với ít mùi cơ thể hơn, và điều này cũng dẫn đến ráy tai khô thay vì dạng ướt." Ráy tai khô được xem là dấu hiệu sinh học đi kèm với đột biến ABCC11.
Sự khác biệt rõ rệt giữa các khu vực dân số
Một nghiên cứu năm 2010 đăng trên Tạp chí Da liễu Điều tra cho thấy, đột biến gene này xuất hiện với tần suất rất khác nhau trên toàn cầu. Trong khi phần lớn người Đông Á mang đột biến, tỷ lệ này chỉ ở mức tối đa 3% ở dân số châu Âu và châu Phi.
Trong nhóm Đông Á, người Hàn Quốc có tỷ lệ cao nhất, gần như chạm mức 100%. Người Trung Quốc, Việt Nam và các quốc gia khác trong khu vực cũng có xu hướng mang gene mất chức năng này, nhưng ở mức thấp hơn. Điều này giải thích vì sao tại các không gian công cộng như tàu điện ngầm hay phòng tập gym ở Hàn Quốc, mùi cơ thể gần như không là vấn đề, và sản phẩm khử mùi ít phổ biến hơn so với phương Tây.
Nguyên nhân tiến hóa và văn hóa
Tiến sĩ Nguyen cho rằng, sự phổ biến của đột biến gene ABCC11 có thể truy ngược về lịch sử di cư của loài người hàng chục nghìn năm trước, không chỉ giới hạn ở Đông Á hiện đại mà còn ở Đông Nam Á và cả người Mỹ bản địa. Nghiên cứu năm 2010 đưa ra giả thuyết rằng yếu tố văn hóa đóng vai trò quan trọng: nhiều xã hội Đông Á đề cao sự sạch sẽ, và những người ít mùi cơ thể có thể được ưu tiên trong lựa chọn bạn đời, khiến gene này trở nên phổ biến qua các thế hệ.
Đây là ví dụ điển hình của tiến hóa thích nghi. Tiến sĩ Nguyen nói: "Con người tiến hóa để thể hiện những đặc điểm phù hợp với môi trường sống. Người Scandinavia có làn da sáng hơn vì cần hấp thụ ánh sáng mặt trời, trong khi những người sống gần xích đạo tạo nhiều melanin hơn để bảo vệ da."
Không có mùi cơ thể không đồng nghĩa với bỏ qua vệ sinh
Các chuyên gia nhấn mạnh rằng, mang đột biến gene giúp giảm mùi cơ thể không có nghĩa là có thể bỏ qua vệ sinh cá nhân. Tuyến mồ hôi apocrine vẫn hoạt động và chịu ảnh hưởng bởi catecholamine, được giải phóng khi căng thẳng, nên mùi cơ thể vẫn có thể xuất hiện trong một số hoàn cảnh.
Từ góc độ y khoa, mùi cơ thể không phải là vấn đề gây hại sức khỏe. Với những người lo lắng về mùi, lăn khử mùi không phải lúc nào cũng hiệu quả. Thay vào đó, tiến sĩ Nguyen khuyến nghị sử dụng dung dịch rửa nách chứa benzoyl peroxide, để lưu lại trên da một đến hai phút trước khi rửa sạch, giúp giảm vi khuẩn phân hủy lipid. Ngoài ra, thoa chất khử mùi vào ban đêm khi vùng nách khô ráo có thể mang lại hiệu quả tốt hơn.
