Nghệ An Tái Cơ Cấu Hệ Thống Trạm Y Tế Hướng Tới Mô Hình Tinh Gọn Và Hiệu Quả
Trong bối cảnh cải cách y tế đang được đẩy mạnh, tỉnh Nghệ An đã chủ động xây dựng phương án sắp xếp lại mạng lưới trạm y tế theo hướng tinh gọn, hiệu quả, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Động thái này nhằm cụ thể hóa chủ trương của Trung ương và đáp ứng yêu cầu thực tiễn tại địa phương, hướng tới một hệ thống y tế cơ sở hiện đại, hoạt động hiệu lực và hiệu quả hơn.
Xác Lập Vai Trò Trung Tâm Của Y Tế Cơ Sở
Ngày 15/11/2025, Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan đã ký ban hành Thông tư số 43/2025/TT-BYT, quy định chi tiết về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của trạm y tế xã, phường, đặc khu thuộc ủy ban nhân dân cấp xã. Thông tư này có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, đánh dấu một bước hoàn thiện quan trọng về thể chế đối với hệ thống y tế cơ sở - tuyến y tế trực tiếp chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân.
Theo Thông tư, trạm y tế cấp xã được xác định là đơn vị sự nghiệp y tế công lập, chịu sự quản lý toàn diện của ủy ban nhân dân cấp xã về tổ chức bộ máy, nhân lực, tài chính và tài sản. Đồng thời, trạm y tế cũng chịu sự hướng dẫn, kiểm tra về chuyên môn, nghiệp vụ từ ngành y tế. Trạm y tế thực hiện nhiệm vụ toàn diện, bao gồm:
- Y tế dự phòng: Giám sát dịch tễ, phát hiện sớm ca bệnh, tổ chức tiêm chủng, xử lý ổ dịch và triển khai các chương trình phòng, chống bệnh không lây nhiễm.
- Khám, chữa bệnh: Sơ cứu, cấp cứu ban đầu; khám, chữa bệnh và phục hồi chức năng trong phạm vi chuyên môn được giao; từng bước triển khai mô hình y học gia đình.
- An toàn thực phẩm: Tham gia phòng ngừa, giám sát, xử lý sự cố an toàn thực phẩm.
- Công tác xã hội: Tiếp nhận, sàng lọc, tư vấn, hỗ trợ và kết nối dịch vụ cho người cao tuổi, người khuyết tật, trẻ em có nguy cơ và các nhóm yếu thế khác trong cộng đồng.
Thông tư cũng quy định rõ cơ cấu tổ chức của trạm y tế cấp xã, bao gồm lãnh đạo trạm và các bộ phận chuyên môn cần thiết, đảm bảo phù hợp với yêu cầu hoạt động và điều kiện thực tiễn của từng địa bàn.
Nghệ An Triển Khai Sắp Xếp Theo Lộ Trình Cụ Thể
Thực hiện chỉ đạo của Trung ương và Bộ Y tế, Sở Y tế Nghệ An đã chủ động xây dựng Đề án sắp xếp hệ thống trạm y tế theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Ngày 21/11/2025, Sở Y tế đã ban hành Công văn số 5308/SYT-TCCB để lấy ý kiến từ các sở, ngành, ủy ban nhân dân các xã, phường và hệ thống y tế công lập trên địa bàn, làm cơ sở hoàn thiện phương án tổ chức thực hiện.
Kết quả rà soát cho thấy, hệ thống 457 trạm y tế hiện nay của Nghệ An đang bộc lộ nhiều hạn chế. Bình quân mỗi trạm chỉ có 2,4 bác sĩ; thiếu các vị trí nhân lực dùng chung như kế toán, hành chính; nhiều trạm chưa được sắp xếp tương ứng với đơn vị hành chính mới, dẫn đến nhân lực phân tán và khó đáp ứng yêu cầu tổ chức theo Thông tư số 43/2025/TT-BYT.
Từ thực trạng đó, Sở Y tế Nghệ An đề xuất sắp xếp 457 trạm y tế cấp xã hiện nay thành 130 trạm y tế theo đơn vị hành chính xã, phường mới. Tại các địa điểm trạm cũ, tùy điều kiện từng nơi, sẽ duy trì các điểm y tế để đảm bảo người dân tiếp tục tiếp cận dịch vụ y tế một cách thuận lợi. Mục tiêu là hoàn thành việc sắp xếp trước ngày 31/12/2025.
Lộ Trình Chuyển Tiếp Và Đảm Bảo Ổn Định
Trong giai đoạn chuyển tiếp, khi các trạm y tế chưa đủ điều kiện hoạt động độc lập theo mô hình đơn vị sự nghiệp công lập, trạm y tế cấp xã sẽ tiếp tục trực thuộc trung tâm y tế quản lý trực tiếp. Khi đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định, các trạm sẽ được chuyển giao về ủy ban nhân dân cấp xã quản lý, với lộ trình hoàn thành trước ngày 31/12/2030.
Đội ngũ viên chức tại các trạm y tế cũ sẽ được giữ nguyên và bố trí về trạm y tế mới; sau đó tiếp tục sắp xếp, điều động phù hợp với yêu cầu thực tế và khối lượng công việc của từng địa bàn. Việc lựa chọn trưởng, phó trạm được thực hiện trên cơ sở tiêu chuẩn, năng lực chuyên môn và điều kiện thực tiễn; số lượng cấp phó phát sinh trong giai đoạn đầu sẽ được điều chỉnh theo lộ trình.
Theo Giám đốc Sở Y tế Nghệ An Lê Thị Hoài Chung, việc sắp xếp lại hệ thống trạm y tế là yêu cầu cấp thiết nhằm cụ thể hóa chủ trương của Trung ương, đảm bảo phù hợp với điều kiện thực tiễn địa phương, hướng tới xây dựng hệ thống y tế cơ sở tinh gọn, hiện đại, hoạt động hiệu lực và hiệu quả. Đề án được triển khai trên nguyên tắc không gây gián đoạn dịch vụ y tế, giữ ổn định đội ngũ và bảo đảm quyền lợi chính đáng của viên chức, người lao động.
Mục tiêu xuyên suốt của chiến lược này là nâng cao chất lượng dịch vụ y tế, lấy người dân làm trung tâm, góp phần thực hiện hiệu quả chiến lược chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe nhân dân trong tình hình mới.
