Chúng ta thường coi giấc ngủ là thời gian thư giãn và phục hồi, nhưng ít ai biết rằng đây cũng là lúc đột quỵ dễ "trà trộn", gây nguy hiểm đến tính mạng. Vào mùa hè, thời tiết oi bức khiến cơ thể mệt mỏi, mất ngủ. Nhiều người thức dậy với cảm giác tê bì chân tay, chóng mặt thường nghĩ do ngủ không ngon hoặc sai tư thế. Tuy nhiên, ranh giới giữa giấc ngủ kém chất lượng và đột quỵ nhẹ rất mong manh, sự chủ quan có thể khiến bạn bỏ lỡ cơ hội sống sót.
Đột quỵ nhẹ là gì?
Y học gọi đột quỵ nhẹ là cơn thiếu máu cục bộ thoáng qua (TIA). Đây là tín hiệu cảnh báo trước khi một cơn đột quỵ nghiêm trọng xảy ra. Triệu chứng đến và đi nhanh, chỉ kéo dài vài phút, dễ nhầm với thiếu ngủ, say nắng hay mệt mỏi thông thường. Nghiên cứu trên Tạp chí Y học New England cho thấy 20-25% bệnh nhân đột quỵ từng trải qua TIA. Nếu không điều trị, nguy cơ tiến triển thành đột quỵ thực sự trong 3 tháng là 20%, đặc biệt nguy hiểm trong 2 ngày đầu.
5 dấu hiệu khi đi ngủ cảnh báo đột quỵ
Bác sĩ Sun Yang, Trưởng khoa Thần kinh Bệnh viện Trung ương Đại học Giang Nam (Trung Quốc), cảnh báo nếu bạn hoặc người thân xuất hiện các dấu hiệu đột ngột, chỉ xảy ra ở một bên cơ thể khi đi ngủ, hãy đến viện ngay:
1. Tê bì hoặc yếu nửa người đột ngột
Khi nằm chuẩn bị ngủ hoặc vừa thức dậy, một bên tay, chân hoặc nửa người tê dại, mất cảm giác. Nhiều người nghĩ do nằm sai tư thế, nhưng nếu đổi tư thế không đỡ, tay không cầm nổi điện thoại, bước xuống giường bị khuỵu chân thì phải đi viện ngay.
2. Tê cứng mặt, méo miệng và chảy dãi
Một bên mặt đột ngột tê cứng, nặng trịch làm biến dạng nụ cười, khóe miệng xệ xuống. Kèm theo nước bọt tự chảy không kiểm soát, dễ nhầm với chảy dãi khi ngủ.
3. Nói líu lưỡi, ú ớ hoặc mất ngôn ngữ chớp nhoáng
Khi trò chuyện trước ngủ hoặc vừa tỉnh, cổ họng cứng đờ, giọng nói líu ríu, phát âm ngọng dù đầu óc tỉnh táo. Cơn loạn ngôn có thể tự hết sau vài phút nhưng cực kỳ nguy hiểm.
4. Chóng mặt quay cuồng và mất thăng bằng
Chóng mặt ập đến khi vừa nằm xuống hoặc ngồi dậy, cả phòng xoay mòng mòng, buồn nôn, đi lại loạng choạng, dễ ngã về một bên. Dễ nhầm với bệnh tiền đình hay hạ huyết áp ban đêm.
5. Mờ mắt hoặc nhìn đôi thoáng qua
Trước khi ngủ hoặc giữa đêm, một bên mắt tối sầm, mất thị lực hoặc nhìn đôi. Triệu chứng tự thuyên giảm sau vài phút do cục máu đông di chuyển, dễ bị bỏ qua.
Bác sĩ Sun Yang nhấn mạnh: dù triệu chứng nhẹ hay tự biến mất, không được chủ quan nằm nghỉ tiếp mà phải gọi cấp cứu ngay. Phát hiện sớm giảm 80% nguy cơ đột quỵ toàn phần.
Thời điểm dễ xảy ra đột quỵ
Bên cạnh giấc ngủ, các hoạt động hàng ngày cũng làm tăng áp lực mạch máu, kích hoạt đột quỵ:
- Khi rặn mạnh lúc đi đại tiện: Tăng áp lực đột ngột lên bụng và não, dễ vỡ hoặc tắc mạch.
- Khi thay đổi nhiệt độ đột ngột: Di chuyển từ phòng lạnh ra ngoài nắng nóng làm mạch co giãn thất thường.
- Khi tập thể dục đổ mồ hôi nhiều: Mất nước làm máu cô đặc, dễ hình thành cục máu đông.
- Khi quá xúc động hoặc làm việc quá sức: Stress làm huyết áp tăng vọt, đẩy mạch máu não vào trạng thái báo động.
Biện pháp bảo vệ mạch máu trong mùa hè
Mọi lứa tuổi đều có nguy cơ, đặc biệt người có bệnh nền như cao huyết áp, tiểu đường, mỡ máu, hút thuốc. Thực hiện các nguyên tắc sau:
- Kiểm soát bệnh mãn tính: Theo dõi huyết áp, đường huyết, uống thuốc đúng giờ.
- Bổ sung nước đúng cách: Uống đủ nước ấm hàng ngày để làm loãng máu, tránh nước đá lạnh khi vừa đi nắng về.
- Điều chỉnh nhiệt độ điều hòa: Duy trì 26-28 độ C, tránh chênh lệch lớn với ngoài trời.
- Tăng cường rau xanh, trái cây: Bổ sung thực phẩm giàu kali, ít natri như dưa, bầu, bí để hạ huyết áp.
Một cơn đột quỵ nhẹ không bao giờ là ngẫu nhiên. Đó là lời cảnh báo cuối cùng của cơ thể. Đừng để đến khi gục ngã mới hối tiếc vì bỏ qua những phút "bất thường" quý giá.
