Mùa hè nắng nóng không chỉ khiến cơ thể mệt mỏi mà còn tạo điều kiện cho vi khuẩn sinh sôi trong thực phẩm, khiến nguy cơ ngộ độc tăng cao nếu bảo quản, chế biến sai cách. Theo các chuyên gia y tế, nhiệt độ cao cùng thói quen ăn uống ngoài trời chính là điều kiện hoàn hảo để vi khuẩn gây bệnh phát triển mạnh.
Vì sao mùa hè dễ xảy ra ngộ độc thực phẩm?
Nhiệt độ cao trong mùa hè giúp vi khuẩn sinh sôi nhanh hơn và tồn tại lâu hơn trong thực phẩm. Những loại vi khuẩn phổ biến như E.coli, Salmonella hay Campylobacter đặc biệt ưa thích môi trường nóng ẩm. Leslie A. Waid, y tá chuyên khoa tại Trung tâm Tiêu hóa UPMC Hamot (Mỹ), cho biết số ca nhập viện vì bệnh liên quan đến vi khuẩn thực phẩm thường tăng vào mùa nóng.
Một số loại thực phẩm đặc biệt dễ bị nhiễm các vi sinh vật đơn bào gây bệnh này, bao gồm rau lá xanh, các sản phẩm sữa chưa tiệt trùng, thịt chưa chín kỹ và các sản phẩm chế biến sẵn. Không chỉ thời tiết, các hoạt động ngoài trời cũng khiến nguy cơ nhiễm khuẩn tăng cao. Khi đi picnic, chèo thuyền, cắm trại hay tổ chức tiệc nướng, nhiều người dễ quên việc bảo quản thực phẩm trong thùng lạnh hoặc để đồ ăn ngoài trời quá lâu.
Bác sĩ gia đình Beth Oller giải thích môi trường ngoài trời thường thiếu điều kiện vệ sinh đầy đủ như nước sạch hay xà phòng để rửa tay, dụng cụ nấu nướng và bề mặt chế biến thực phẩm. Điều này làm tăng nguy cơ lây nhiễm chéo vi khuẩn từ thịt sống sang các món ăn khác.
Dấu hiệu ngộ độc thực phẩm thường xuất hiện khi nào?
Các triệu chứng phổ biến nhất của ngộ độc thực phẩm bao gồm: buồn nôn, nôn ói, đau bụng, tiêu chảy, có thể đi ngoài ra máu. Theo bác sĩ Oller, các triệu chứng khác có thể bao gồm đau đầu, đau cơ và mệt mỏi. Mức độ triệu chứng có thể từ nhẹ đến nghiêm trọng tùy nguyên nhân gây bệnh.
Theo chuyên gia Casey Carnell, trợ lý bác sĩ tại Trung tâm Sức khỏe Tiêu hóa UPMC, thời gian xuất hiện triệu chứng phụ thuộc vào loại tác nhân gây bệnh. Vi khuẩn hoặc virus có thể khiến cơ thể phát bệnh chỉ sau 2-10 giờ, nhưng đôi khi kéo dài tới 96 giờ sau khi ăn. Một số bệnh nhiễm ký sinh trùng có thể mất 1-2 tuần mới xuất hiện triệu chứng.
Khi bị ngộ độc thực phẩm, người bệnh thường phải chịu đựng tình trạng khó chịu kéo dài vài ngày. Chuyên gia Carnell khuyên nên áp dụng chế độ ăn BRAT - chuối, cơm, sốt táo, bánh mì nướng - giúp làm dịu hệ tiêu hóa và giảm kích thích đường ruột. Nếu nôn ói hoặc tiêu chảy nhiều, người bệnh nên bổ sung dung dịch chứa điện giải để tránh tụt natri và kali trong cơ thể.
Khi nào cần đi khám?
May mắn là phần lớn trường hợp ngộ độc thực phẩm có thể tự hồi phục. Tuy nhiên, chuyên gia Carnell và Oller đều cảnh báo cần đi khám ngay nếu xuất hiện các dấu hiệu nghiêm trọng như: sốt cao, tiêu chảy hoặc nôn ra máu, không thể uống nước, mất nước nặng, chóng mặt, lú lẫn. Trong những trường hợp nặng, ngộ độc thực phẩm có thể dẫn đến nhiễm trùng huyết nếu không được điều trị kịp thời.
Chuyên gia Carnell cũng lưu ý ngộ độc thực phẩm có thể nghiêm trọng ở một số nhóm người nhất định, bao gồm trẻ sơ sinh, người cao tuổi, người suy giảm miễn dịch và những người đang dùng thuốc ức chế miễn dịch. Nếu gặp phải trường hợp này, không nên trì hoãn việc đến phòng cấp cứu hoặc trung tâm chăm sóc khẩn cấp.
Làm thế nào để phòng tránh ngộ độc thực phẩm mùa hè?
Theo các chuyên gia, rửa tay đúng cách là biện pháp quan trọng hàng đầu để phòng ngừa bệnh do thực phẩm. Mỗi lần rửa tay nên kéo dài ít nhất 20 giây, đặc biệt sau khi: đi vệ sinh, chạm vào động vật, tham gia hoạt động dưới nước, đổ rác, trước khi ăn hoặc chế biến thức ăn.
Waid cũng cho biết ngộ độc thực phẩm trong một số trường hợp có thể lây lan tùy theo tác nhân gây bệnh, đặc biệt là các loại vi khuẩn tồn tại trong phân hoặc chất nôn. Điều đó đồng nghĩa phòng tắm cần được vệ sinh và khử khuẩn kỹ lưỡng cả trong thời gian mắc bệnh lẫn sau khi hồi phục, nhằm tránh để các thành viên khác trong gia đình bị lây nhiễm.
Ngoài vệ sinh cá nhân, việc bảo quản thực phẩm đúng cách cũng rất quan trọng. Chuyên gia Olle khuyên nên rửa sạch rau củ trước khi mang đi picnic nếu nơi đến không có sẵn nước sạch. Một số nguyên tắc an toàn thực phẩm cần ghi nhớ gồm: tách riêng thịt sống với thực phẩm khác, nấu chín kỹ thịt và hải sản, đóng gói thực phẩm cẩn thận, bảo quản thức ăn ở nhiệt độ an toàn.
Các chuyên gia đặc biệt cảnh báo không để thực phẩm nằm quá lâu trong "vùng nguy hiểm nhiệt độ" là khoảng 4-60 độ C, bởi đây là khoảng nhiệt độ lý tưởng để vi khuẩn phát triển mạnh.
