Ăn xúc xích mỗi ngày, thanh niên 31 tuổi mắc ung thư đại trực tràng giai đoạn cuối
Ở tuổi 31, chưa lập gia đình, anh Trương (Trung Quốc) đã phải chạy thận hơn 5 năm và vừa nhận thêm một chẩn đoán khiến cả gia đình chết lặng: ung thư đại trực tràng giai đoạn cuối. Ngay cả các bác sĩ khi nghe về thói quen ăn uống của anh cũng phải lắc đầu, bởi nguyên nhân chính xuất phát từ việc tiêu thụ quá nhiều xúc xích.
Thói quen ăn uống nguy hiểm từ nhỏ
Từ nhỏ, anh Trương đã mê xúc xích, đặc biệt là loại được nướng hoặc rán bán trước cổng trường, trong siêu thị và các quán ăn vặt. Gần như toàn bộ tiền tiêu vặt thời đi học của anh đều đổ vào món này. Khi lớn lên và tự kiếm được tiền, tủ lạnh nhà anh lúc nào cũng có sẵn vài gói xúc xích. Ngày nào anh cũng phải ăn ít nhất một cái mới cảm thấy "đỡ thèm". Bố mẹ từng khuyên rất nhiều, anh biết điều đó không tốt nhưng không thể bỏ được mỗi khi nghĩ tới âm thanh "xèo xèo" và mùi thơm nức mũi của nó.
Bệnh thận khởi phát sớm và tiến triển nặng
Theo bác sĩ chuyên khoa thận Jiang Shoushan (Đài Loan, Trung Quốc), bệnh thận của anh Trương thực ra đã khởi phát từ khoảng năm 20 tuổi. Khi ấy, có những dấu hiệu bất thường nhưng anh xem nhẹ. Đến năm 25 tuổi, sau một lần nhập viện vì suy thận cấp, anh bắt đầu chạy thận định kỳ. Thế nhưng, ngay cả khi chạy thận, anh vẫn không bỏ được món ăn vặt "khoái khẩu" là xúc xích nướng hoặc rán, thậm chí nhiều khi còn ăn thay bữa chính.
Bác sĩ Jiang cho biết: "Chế độ ăn mất cân bằng là yếu tố quan trọng gây bệnh. Bệnh nhân ăn rất nhiều thịt chế biến sẵn, đặc biệt là xúc xích, nhưng hầu như không ăn rau". Không dừng lại ở đó, 6 năm sau, ở tuổi 31, anh Trương được phát hiện ung thư đại trực tràng giai đoạn cuối, làm trầm trọng thêm tình trạng sức khỏe vốn đã suy yếu.
Vì sao xúc xích lại nguy hiểm nếu ăn quá nhiều?
Theo bác sĩ Jiang Shoushan, xúc xích là món thịt chế biến sẵn rất phổ biến nhưng có thể gây hại nếu ăn quá thường xuyên. Đối với thận, đây là thực phẩm giàu protein, natri và photpho. Khi nạp liên tục, các chất này làm tăng lượng chất thải trong máu, gây tăng huyết áp và buộc thận phải làm việc quá tải để đào thải muối khoáng, từ đó dẫn đến tổn thương thận mạn tính. Chỉ một chiếc xúc xích 6 inch đã cung cấp khoảng 21% lượng natri tối đa khuyến nghị mỗi ngày.
Về nguy cơ ung thư đại trực tràng, nhiều nghiên cứu cho thấy thịt đỏ và thịt chế biến sẵn có thể kích thích hoạt động của colibactin do vi khuẩn E.coli tạo ra trong ruột, gây tổn thương DNA. Đồng thời, chế độ ăn nhiều thực phẩm này còn làm mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột, tăng phản ứng viêm và rối loạn chuyển hóa, từ đó làm tăng nguy cơ ung thư.
Đáng lo hơn là cách chế biến. Khi nướng hoặc rán ở nhiệt độ cao, thịt sinh ra amin dị vòng (HCAs) và hydrocacbon thơm đa vòng (PAHs), những chất có khả năng gây đột biến. Natri nitrit trong xúc xích khi gặp nhiệt độ trên 130°C có thể chuyển thành nitrosamine, liên quan trực tiếp tới ung thư trực tràng. Khói than và khói dầu trong quá trình nướng cũng là yếu tố bất lợi cho sức khỏe.
Các mối nguy sức khỏe khác từ thịt chế biến sẵn
Ngoài thận và nguy cơ ung thư, ăn quá nhiều xúc xích nói riêng hay thịt chế biến sẵn nói chung còn gây nhiều mối nguy sức khỏe khác, đặc biệt nếu nguồn gốc không đảm bảo và chế biến nhiều dầu mỡ. Các vấn đề có thể bao gồm:
- Béo phì và rối loạn mỡ máu
- Bệnh tim mạch
- Suy giảm miễn dịch
- Đẩy nhanh quá trình lão hóa cơ thể
Nên ăn bao nhiêu thịt chế biến sẵn thì an toàn?
Từ trường hợp của anh Trương, bác sĩ Jiang khuyến cáo nên hạn chế thịt chế biến sẵn và không nên ăn hằng ngày. Các phân tích dịch tễ cho thấy tiêu thụ khoảng 50g thịt chế biến sẵn mỗi ngày, tương đương một cây xúc xích cỡ vừa, có thể làm tăng nguy cơ bệnh lý đường ruột theo thời gian. Vì vậy, nên dùng ở mức tối thiểu, giữ tổng lượng thịt đỏ dưới 350-500g mỗi tuần và ưu tiên sản phẩm có hàm lượng natri thấp, ít phụ gia.
Về cách chế biến, nên chọn phương pháp nấu ở nhiệt độ vừa phải, tránh rán ngập dầu hoặc nướng cháy xém. Nếu ăn đồ nướng, có thể dùng kèm tỏi hoặc uống trà xanh, ăn thêm trái cây giàu vitamin C để phần nào hạn chế sự hình thành nitrosamine trong quá trình tiêu hóa.
Trường hợp của anh Trương là một lời cảnh tỉnh mạnh mẽ về tác hại của việc tiêu thụ quá nhiều thịt chế biến sẵn, đặc biệt là xúc xích, đối với sức khỏe con người.
