Nghiên cứu lớn: Ăn lạc giảm tử vong 21%, nhưng cảnh báo nguy cơ độc tố nấm mốc

Lạc giảm tử vong đáng kể, nhưng tiềm ẩn nguy cơ độc tố nấm mốc

Một nghiên cứu quy mô lớn đăng trên Tạp chí JAMA Internal Medicine của Hiệp hội Y khoa Mỹ đã tiết lộ những phát hiện quan trọng về tác dụng của lạc đối với sức khỏe. Kết quả cho thấy những người thường xuyên ăn lạc có tỷ lệ tử vong chung thấp hơn 21% và tỷ lệ tử vong do bệnh tim mạch giảm tới 38%. Xu hướng tích cực này được ghi nhận ở nhiều nhóm dân cư khác nhau, từ Mỹ đến Trung Quốc, khẳng định lợi ích vượt trội của loại hạt này.

Nghiên cứu theo dõi hơn 200.000 người trong nhiều năm

Nghiên cứu đã theo dõi hơn 200.000 người thuộc ba quần thể lớn, mang tính đại diện cao. Nhóm thứ nhất bao gồm khoảng 72.000 người từ 12 bang miền Nam nước Mỹ tham gia Southern Community Cohort Study, tức Nghiên cứu Đoàn hệ Cộng đồng miền Nam Hoa Kỳ. Độ tuổi của nhóm này từ 40 đến 79, trong đó khoảng hai phần ba là người Mỹ gốc Phi và phần lớn đến từ cộng đồng thu nhập thấp. Đáng chú ý, hơn 75% thừa cân hoặc béo phì, và trên 76% mắc các bệnh chuyển hóa như tăng huyết áp, đái tháo đường và tăng cholesterol máu – những yếu tố vốn làm tăng nguy cơ tim mạch.

Hai nhóm còn lại gồm khoảng 134.000 người tham gia Nghiên cứu Sức khỏe Phụ nữ Thượng Hải và Nghiên cứu Sức khỏe Nam giới Thượng Hải, Trung Quốc. Độ tuổi của họ từ 40 đến 74 và được theo dõi trong suốt 12 năm. Ở nhóm Mỹ, lạc chiếm hơn 50% lượng hạt được tiêu thụ; còn ở nhóm Thượng Hải, các nhà khoa học đánh giá trực tiếp lượng lạc ăn vào, đảm bảo độ chính xác cao.

—

Lợi ích tim mạch từ chất dinh dưỡng trong lạc

Kết quả nghiên cứu cho thấy những người ăn lạc thường xuyên có nguy cơ tử vong chung giảm 21%, và nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch giảm 38%. Các chuyên gia giải thích rằng lạc giàu chất béo không bão hòa, protein thực vật, vitamin E và các hợp chất chống oxy hóa. Những thành phần này có thể góp phần bảo vệ tim mạch khi dùng với lượng hợp lý, hỗ trợ giảm viêm và cải thiện chức năng mạch máu.

Cảnh báo nguy cơ nhiễm aflatoxin từ lạc bảo quản kém

Tuy nhiên, lạc không phải lúc nào cũng “vô hại”. Bác sĩ dinh dưỡng Lưu Bác Nhân từ Trung Quốc cảnh báo trong điều kiện khí hậu nóng ẩm, nếu bảo quản không đúng cách, lạc rất dễ nhiễm aflatoxin, tức độc tố nấm mốc Aspergillus. Đây là một trong những độc tố nấm mốc mạnh nhất từng được biết đến và được Tổ chức Y tế Thế giới xếp vào nhóm 1, tức nhóm chất gây ung thư cho người.

Aflatoxin có thể gây tổn thương DNA, làm phát sinh đột biến. Phơi nhiễm kéo dài làm tăng nguy cơ viêm gan mạn tính, xơ gan và ung thư gan. Đáng lo ngại, loại độc tố này không màu, không mùi và khó bị phá hủy hoàn toàn ngay cả khi nấu ở nhiệt độ cao, khiến việc phát hiện và loại bỏ trở nên khó khăn.

Không chỉ lạc, nhiều thực phẩm khác cũng có nguy cơ nhiễm aflatoxin nếu bảo quản kém, bao gồm:

• Ngô, gạo, các loại đậu
• Hạt dẻ cười, hạnh nhân
• Gia vị khô như bột ớt, cà ri, đại hồi, hoa tiêu
• Các sản phẩm đậu nành lên men như đậu phụ khô, đậu lên men

Khuyến nghị bảo quản an toàn để tránh độc tố

Để hạn chế nguy cơ nhiễm aflatoxin, chuyên gia khuyến nghị một số biện pháp thiết thực:

1. Nên mua lạc và các loại hạt đóng gói nhỏ, tránh tích trữ lâu ngày.
2. Sau khi mở bao bì, nên bảo quản trong tủ lạnh để giữ độ tươi và ngăn nấm mốc.
3. Tuyệt đối không sử dụng ngũ cốc hay đồ khô có dấu hiệu mốc, đổi màu hoặc có mùi lạ.
4. Ưu tiên sản phẩm có chứng nhận kiểm nghiệm an toàn từ cơ quan uy tín.
5. Hạn chế dùng thực phẩm để quá lâu năm, đặc biệt trong môi trường ẩm ướt.
6. Khi tự làm thực phẩm lên men, cần đảm bảo vệ sinh, nhiệt độ phù hợp và thời gian bảo quản hợp lý.

Lạc có thể là một phần của chế độ ăn tốt cho tim mạch nếu dùng điều độ và bảo quản đúng cách. Nhưng lợi ích dinh dưỡng chỉ phát huy khi đi kèm thói quen an toàn, đặc biệt trong môi trường nóng ẩm dễ phát sinh nấm mốc như ở Việt Nam.

Ăn lượng vừa đủ để tối ưu hóa sức khỏe

Bà Preety Tyagi, chuyên gia dinh dưỡng tại Ấn Độ, khuyến cáo một phần lạc hợp lý là khoảng một nắm tay, tương đương 40-50 gram, trung bình khoảng 16-20 hạt lạc sống. Nếu bạn dùng bơ đậu phộng, liều lượng an toàn là 1,5 muỗng canh, tương đương 32 gram mỗi ngày. Đây là mức tiêu thụ vừa đủ để nhận được các lợi ích sức khỏe mà không gây thừa calo.

Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) cũng cho biết ăn khoảng 42 gram lạc mỗi ngày trong chế độ ăn ít chất béo bão hòa và cholesterol có thể giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch. Một nắm lạc 23 gram cung cấp khoảng 130-170 calo, chiếm khoảng 7% nhu cầu năng lượng của một người ăn 2.000 calo/ngày.

Tuy nhiên, bà Arti Johari, chuyên gia dinh dưỡng tại Mỹ, cảnh báo lạc rất giàu calo và chất béo, do đó ăn quá nhiều có thể dẫn đến tăng cân và các vấn đề sức khỏe khác. Do đó, việc kiểm soát khẩu phần là yếu tố then chốt để cân bằng giữa lợi ích và rủi ro.