Bảo vệ sức khỏe dịp Tết: Mẹo chống say xe, say nắng và hạn chế tác hại rượu bia
Khi Tết Nguyên đán cận kề, nhiều gia đình háo hức lên kế hoạch trở về quê hương để đoàn tụ, quây quần bên mâm cỗ Tết truyền thống hoặc tham gia các hoạt động du xuân đầu năm. Tuy nhiên, không ít người lo lắng về những vấn đề sức khỏe có thể xảy ra trong hành trình, chẳng hạn như say xe khi di chuyển đường dài, mất nước do thời tiết nắng nóng, hoặc các bệnh lý tiêu hóa, gan mật từ việc tiêu thụ rượu bia quá mức. Thực tế, các bác sĩ ghi nhận nhiều trường hợp bệnh nhân nhập viện với tình trạng viêm loét dạ dày nặng, xuất huyết tiêu hóa hoặc men gan tăng cao, mà nguyên nhân chính thường bắt nguồn từ thói quen ăn uống và sinh hoạt thiếu lành mạnh trong dịp lễ.
Các biện pháp đơn giản giúp giảm say xe khi về quê đón Tết
Bác sĩ Nguyễn Thị Mai Phương, Trưởng khoa nội thần kinh tại Bệnh viện Giao thông vận tải Hà Nội, chia sẻ rằng say tàu xe là hiện tượng phổ biến, đặc biệt khi cơ thể mệt mỏi và di chuyển trong điều kiện đông đúc. Để hạn chế các triệu chứng như chóng mặt, buồn nôn, bác sĩ khuyến nghị một số mẹo thiết thực. Trước hết, nên chọn vị trí ngồi ít rung lắc, chẳng hạn ghế gần cửa sổ để tận dụng không khí thoáng đãng và nhìn thẳng theo hướng xe chạy. Trong suốt hành trình, việc nhắm mắt ngủ, nghe nhạc hoặc trò chuyện có thể giúp phân tán sự chú ý, giảm cảm giác khó chịu. Đồng thời, cần tránh đọc sách hoặc sử dụng điện thoại vì ánh sáng xanh và việc tập trung nhìn gần dễ làm tăng chóng mặt.
Về chế độ ăn uống, không nên để bụng quá đói hoặc ăn quá no trước khi lên xe, đồng thời hạn chế thực phẩm nhiều dầu mỡ, khó tiêu và tuyệt đối không uống rượu bia. Một số mẹo dân gian như ngậm lát gừng tươi, ô mai gừng, ngửi vỏ cam quýt hoặc nhai kẹo cao su có thể hỗ trợ giảm mùi xăng xe và cải thiện tình trạng say. Đeo khẩu trang cũng là cách hiệu quả để giảm bớt mùi khó chịu trong không gian kín. Trong trường hợp cần thiết, người dân có thể sử dụng thuốc chống say theo chỉ dẫn của bác sĩ.
Phòng ngừa mất nước và say nắng để du xuân trọn vẹn
Thạc sĩ Phan Kim Dung, Trưởng khoa dinh dưỡng tại Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương, nhấn mạnh rằng mất nước là vấn đề thường gặp trong dịp Tết do thói quen chỉ uống nước khi khát. Khi nhiệt độ môi trường tăng cao, cơ thể tiết mồ hôi nhiều hơn, dẫn đến hao hụt nước và chất điện giải. Nếu không bổ sung kịp thời, có thể xuất hiện các triệu chứng như đau đầu, chóng mặt, mệt lả, buồn nôn và da khô nóng.
Chuyên gia khuyến cáo nên uống nước đều đặn suốt cả ngày, không đợi đến khi khát. Đặc biệt, khi tham gia các hoạt động ngoài trời như lễ hội, hành hương hoặc leo núi, mỗi người nên uống từ 2 đến 4 cốc nước mỗi giờ để bù lại lượng dịch mất đi. Bên cạnh đó, rượu bia và đồ uống chứa caffein có thể làm tăng nguy cơ mất nước, vì vậy nên uống xen kẽ với nước lọc để hạn chế tác động tiêu cực.
Ngoài nước lọc, cơ thể còn có thể hấp thụ nước từ thực phẩm như trái cây có hàm lượng nước cao, chẳng hạn dưa hấu, dưa chuột, dâu tây, dứa, lê, dưa lưới và roi. Các loại quả có múi như cam, bưởi, chanh không chỉ giúp giải khát mà còn bổ sung vitamin C, trong khi nước dừa cung cấp nhiều vitamin, khoáng chất và chất điện giải. Về chế độ ăn, nên hạn chế món nhiều chất béo vì chúng tiêu hóa chậm, dễ gây cảm giác nặng nề và làm tăng nhiệt độ cơ thể.
Song song với việc điều chỉnh ăn uống, cần sắp xếp lịch trình du xuân hợp lý, ưu tiên di chuyển vào sáng sớm hoặc chiều muộn để tránh nắng gắt. Trang phục sáng màu, rộng rãi, làm từ chất liệu nhẹ và đội mũ rộng vành sẽ giúp giảm hấp thụ nhiệt. Khi phải đi bộ hoặc vận động nhiều, nên nghỉ ngơi thường xuyên để bảo vệ sức khỏe.
Bí quyết hạn chế tác hại của rượu bia trong dịp Tết sum vầy
Bác sĩ Nguyễn Tuấn Dũng, Giám đốc trung tâm nội soi tại Bệnh viện Đa khoa Phương Đông Hà Nội, cảnh báo rằng Tết là "mùa cao điểm" của rượu bia và các bệnh lý liên quan đến tiêu hóa, gan mật. Uống rượu sai cách có thể để lại hậu quả kéo dài nhiều tháng, với nguy cơ viêm dạ dày xuất huyết hoặc men gan tăng cao, đặc biệt ở những người ít uống rượu nhưng lại tiêu thụ dồn dập trong vài ngày Tết.
Bác sĩ Dũng nhấn mạnh rằng không có cách nào uống nhiều rượu mà không say, nhưng nếu không thể tránh hoàn toàn, có thể áp dụng các nguyên tắc cơ bản để giảm mức độ say và hạn chế tác hại. Nguyên tắc đầu tiên là tuyệt đối không uống rượu khi đói, vì cồn sẽ được hấp thu nhanh vào máu, gây tổn thương niêm mạc dạ dày và dẫn đến viêm, loét hoặc xuất huyết. Thay vào đó, nên ăn nhẹ trước khi uống, ưu tiên thực phẩm giàu tinh bột hoặc đạm như cơm, bánh mì, trứng hoặc sữa để làm chậm hấp thu cồn.
Nguyên tắc thứ hai là uống chậm, tránh "cạn ly" liên tục, vì gan cần thời gian để chuyển hóa cồn. Uống quá nhanh có thể làm tăng nguy cơ tổn thương gan và gây say nhanh hơn. Bác sĩ Dũng lưu ý rằng nhiều trường hợp tổn thương đường tiêu hóa hoặc gan không biểu hiện rõ ràng ngay sau khi uống rượu mà âm thầm tiến triển trong vài tuần sau Tết, khiến người bệnh chủ quan và phát hiện muộn.
Các dấu hiệu cảnh báo bệnh sau khi uống rượu bia bao gồm đau thượng vị kéo dài, buồn nôn nhiều, nôn ra máu hoặc chất màu sẫm, đi ngoài phân đen, vàng da, mệt mỏi không rõ nguyên nhân và sụt cân nhanh. Nếu xuất hiện những triệu chứng này, cần đến cơ sở y tế ngay để được thăm khám và điều trị kịp thời, nhằm bảo vệ sức khỏe lâu dài trong mùa xuân mới.
