Người cao huyết áp cần cảnh giác với món ăn Tết giàu natri
Vào dịp Tết cổ truyền, nhiều món ăn truyền thống có thể trở thành mối nguy cho người bị cao huyết áp do hàm lượng muối cao. Việc nhận diện và hạn chế những thực phẩm này là chìa khóa để duy trì sức khỏe ổn định.
Mắm và các loại nước chấm mặn
Nước mắm, mắm tôm, mắm cá là những gia vị quen thuộc trong ẩm thực Việt, nhưng chúng chứa lượng natri đáng kể. Theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ), chỉ vài muỗng canh nước mắm có thể cung cấp một phần lớn lượng natri khuyến nghị hàng ngày. Natri khiến cơ thể giữ nước, làm tăng thể tích máu và áp lực lên thành mạch, dẫn đến huyết áp khó kiểm soát.
Để ăn uống an toàn hơn, có thể pha loãng nước mắm khi chấm, thêm nước cốt chanh, tỏi, ớt để tăng hương vị thay vì độ mặn. Khi nấu ăn, nên nêm nhạt hơn bình thường để giảm thiểu rủi ro.
Dưa muối và rau ngâm chua
Dưa cải muối, cà muối, kim chi và các loại rau ngâm mặn khác là món ăn kèm phổ biến. Mặc dù chúng có lợi cho hệ vi sinh đường ruột nhờ quá trình lên men, nhưng lượng natri cao từ muối ngâm có thể tích lũy nếu ăn nhiều hàng ngày.
Cách ăn an toàn là dùng với khẩu phần nhỏ, như một món phụ thay vì chính. Rửa sơ qua nước trước khi ăn cũng giúp giảm bớt độ mặn, bảo vệ sức khỏe tim mạch.
Thịt chế biến sẵn
Xúc xích, chả lụa, thịt hun khói, thịt nguội và các sản phẩm thịt chế biến sẵn khác thường chứa nhiều muối để bảo quản và tạo vị. Ngoài natri, chúng còn có thể chứa chất bảo quản như nitrat và lượng chất béo có hại cao. Người cao huyết áp nên hạn chế tần suất tiêu thụ những thực phẩm này để tránh tác động xấu đến huyết áp.
Nước lèo và canh nấu đậm vị
Trong nhiều gia đình, nước canh hoặc nước lèo thường được uống nhiều trong bữa ăn. Tuy nhiên, phần nước này thường được nêm bằng muối, nước mắm, bột nêm hoặc cô đặc từ xương đã thêm gia vị mặn. Việc dùng nhiều nước lèo, nước canh nêm đậm vị đồng nghĩa với việc nạp thêm lượng natri đáng kể, gây nguy cơ tăng huyết áp.
Lời khuyên ăn uống khoa học ngày Tết để ổn định huyết áp
Ưu tiên cách chế biến lành mạnh
Người bị tăng huyết áp nên chọn món luộc, hấp, kho nhạt, áp chảo ít dầu thay cho chiên rán. Khi chế biến món kho, nên dùng thịt nạc, loại bỏ bớt mỡ và hạn chế sử dụng nhiều muối hoặc nước hàng. Tránh ăn nhiều nội tạng động vật do chứa nhiều cholesterol, gây bất lợi cho sức khỏe tim mạch.
Kiểm soát khẩu phần tinh bột
Một miếng bánh chưng cỡ vừa (khoảng 100-110g) có thể cung cấp khoảng 200kcal, tương đương một phần ba nhu cầu năng lượng bữa chính của người trưởng thành. Người tăng huyết áp kèm thừa cân hoặc đái tháo đường nên chia nhỏ khẩu phần, tránh ăn bánh chưng vào buổi tối để hạn chế đầy bụng và duy trì cân nặng hợp lý.
Ăn chậm và chia nhỏ bữa ăn
Ăn chậm giúp kiểm soát lượng thức ăn, hạn chế tăng huyết áp sau bữa ăn và hỗ trợ kiểm soát cân nặng. Chia nhỏ bữa trong ngày thay vì ăn quá nhiều trong một bữa cũng là cách hiệu quả để duy trì sức khỏe ổn định.
Hạn chế đồ uống có cồn và chất kích thích
Rượu bia có thể làm tăng nhịp tim, gây co mạch và dẫn đến huyết áp tăng cấp tính. Đồ uống này còn làm giảm hiệu quả thuốc hạ huyết áp, tăng nguy cơ đột quỵ. Các chuyên gia khuyến cáo nam giới không nên uống quá hai đơn vị cồn, nữ giới không quá một đơn vị cồn mỗi ngày.
Ngoài ra, người cao huyết áp nên ưu tiên nước lọc, nước trái cây tươi không thêm đường, và cắt giảm nước ngọt có gas, cà phê, trà đặc vì chúng chứa nhiều đường và caffeine, có thể làm tăng huyết áp.
Duy trì lối sống lành mạnh
Ngoài chế độ ăn uống, thức khuya, căng thẳng kéo dài và ít vận động cũng khiến huyết áp tăng cao hoặc dao động không ổn định. Mỗi người nên ngủ đủ 7-8 giờ mỗi ngày, duy trì vận động nhẹ như đi bộ khoảng 20-30 phút để cải thiện sức khỏe tổng thể.
Người bệnh cần tuân thủ điều trị tăng huyết áp theo đúng chỉ định của bác sĩ, không tự ý ngưng hoặc thay đổi thuốc. Khi xuất hiện các triệu chứng như đau đầu dữ dội, chóng mặt, khó thở, đau ngực, nhìn mờ hoặc huyết áp đo tại nhà tăng cao kéo dài, cần đến cơ sở y tế ngay để được khám và xử lý kịp thời.
