Bác sĩ cảnh báo: Mâm cỗ Tết thành 'bãi mìn' với người mỡ máu cao
Dịp Tết Nguyên đán hằng năm, tại Khoa Cấp cứu của Bệnh viện Nội tiết Trung ương, nhiều gia đình phải đón Tết trong nỗi lo âu triền miên. Nguyên nhân không phải từ tai nạn giao thông mà xuất phát từ sự chủ quan ngay bên mâm cơm ngày Tết, đặc biệt đối với những người có tiền sử rối loạn mỡ máu.
Trường hợp bệnh nhân nguy kịch vì chủ quan
Bác sĩ Phạm Xuân Thành, công tác tại Khoa Cấp cứu, nhớ lại một trường hợp điển hình: ông L.V.T. (58 tuổi) nhập viện vào chiều mùng 4 Tết năm trước trong tình trạng nguy kịch. Bệnh nhân này có biểu hiện đau thắt ngực trái dữ dội, cảm giác như có đá đè nặng, cơn đau lan lên vai và cằm, kèm theo vã mồ hôi lạnh. Ông T. có tiền sử mắc đái tháo đường, tăng huyết áp và rối loạn mỡ máu suốt 12 năm qua.
Tuy nhiên, với tâm lý "Tết cả năm chỉ có một lần", ông đã buông lỏng chế độ ăn uống, liên tục tham gia các bữa tiệc tất niên với rượu mạnh, bánh chưng, thịt đông và nội tạng động vật. Nguy hiểm hơn, bệnh nhân còn tự ý ngưng thuốc điều trị mỡ máu 5 ngày trước Tết vì quan niệm kiêng uống thuốc đầu năm để tránh "dớp" ốm đau.
Kết quả chụp mạch vành cho thấy mảng xơ vữa không ổn định đã vỡ ra, hình thành cục máu đông gây hẹp khít động mạch nuôi tim. Các bác sĩ buộc phải tiến hành đặt stent cấp cứu để tái thông mạch máu, giữ lại mạng sống cho ông. Thay vì nâng ly chúc mừng năm mới, bệnh nhân phải đón Tết trên giường bệnh với chi phí điều trị tốn kém và nỗi ân hận khôn nguôi.
Thống kê đáng báo động và nguyên nhân sâu xa
Theo bác sĩ Thành, những trường hợp tương tự như ông T. không phải là hiếm gặp. Thống kê từ bệnh viện cho thấy, dịp Tết, số ca nhập viện do biến cố tim mạch và tiêu hóa tăng từ 20% đến 30%. Mâm cỗ truyền thống ngày Tết vô tình trở thành "bãi mìn" với người mỡ máu cao khi chứa "bộ đôi nguy hiểm" tác động trực tiếp đến chuyển hóa lipid trong cơ thể.
Thứ nhất là cholesterol và chất béo bão hòa, có nhiều trong các món như thịt đông, giò thủ, da gà và nội tạng động vật. Khi nạp vào cơ thể quá mức, các chất này bám vào thành mạch máu, làm dày thêm mảng xơ vữa, từ đó tăng nguy cơ tắc mạch đột ngột.
Thứ hai là rượu bia và nước ngọt, tạo ra "cú hích" khiến chỉ số triglyceride tăng vọt. Triglyceride cao làm máu trở nên "đặc" hơn, dễ hình thành cục máu đông, dẫn đến nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ não.
Không chỉ hệ tim mạch, tuyến tụy cũng đối mặt với hiểm họa nghiêm trọng. Khi triglyceride tăng quá cao (trên 5,6 mmol/l), người bệnh có nguy cơ bị viêm tụy cấp - một cấp cứu ngoại khoa đau đớn, với tỷ lệ tử vong cao nếu không được xử trí kịp thời.
Nguyên tắc '3 có, 1 không' để ăn Tết an toàn
Trước thực trạng đáng lo ngại này, các chuyên gia y tế khuyến cáo người bị rối loạn mỡ máu cần tuân thủ nguyên tắc "3 có, 1 không" để đảm bảo an toàn sức khỏe trong dịp Tết.
- Có kiểm soát: Người bệnh nên áp dụng quy tắc "rau đi trước", tức là ăn một bát canh rau hoặc salad trước khi bước vào bữa tiệc. Chất xơ từ rau sẽ làm chậm quá trình hấp thu chất béo. Đồng thời, cần hạn chế tối đa nước hầm xương, da gà, phủ tạng và các món chiên rán nhiều dầu mỡ.
- Có vận động: Người mỡ máu cao không nên ngồi lì bên bàn tiệc hay trước màn hình tivi. Mỗi ngày, hãy dành ít nhất 30 phút để đi bộ chúc Tết, dạo xuân hoặc tập luyện nhẹ nhàng, giúp đốt cháy năng lượng dư thừa và cải thiện tuần hoàn máu.
- Có uống thuốc: Đây là nguyên tắc sống còn đối với người mỡ máu cao. Bởi "sức khỏe không nghỉ Tết", việc tự ý ngưng thuốc đột ngột trong khi ăn uống thoải mái là hành động cực kỳ rủi ro, có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng. Uống thuốc đúng giờ chính là cách bảo vệ "tài sản sức khỏe" quý giá nhất.
Điều quan trọng nhất là không chủ quan: Nếu xuất hiện các triệu chứng như đau ngực, khó thở, hoặc đau bụng dữ dội sau bữa ăn thịnh soạn, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám kịp thời.
Bác sĩ Thành nhấn mạnh: "Tết là dịp để sum vầy, để chia sẻ yêu thương, không phải để trả giá bằng sức khỏe của chính mình. Đừng để sự chủ quan 'xông đất' nhà bạn bằng một biến cố tim mạch hay viêm tụy cấp, biến niềm vui đoàn tụ thành nỗi lo âu triền miên."
