Dây chằng là một nhóm các mô liên kết có tính đàn hồi và độ bền cao, đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối các xương, ổn định khớp và ngăn chặn những chuyển động bất thường. Trong sinh hoạt hàng ngày, dây chằng khó bị tổn thương, nhưng khi phải chịu lực tác động lớn và đột ngột, chúng rất dễ bị đứt hoặc rách.
Nguyên Nhân Và Cơ Chế Tổn Thương
ThS.BS.CKI Đào Duy An Duy, từ Trung tâm Chấn thương Chỉnh hình tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, giải thích rằng dây chằng có thể giãn, rách hoặc đứt nếu bị kéo căng quá mức. Điều này dẫn đến tình trạng khớp trở nên lỏng lẻo, gây đau đớn và hạn chế khả năng vận động. Bác sĩ Duy nhấn mạnh rằng chấn thương dây chằng thường xảy ra do các lực tác động bất ngờ, đặc biệt trong các hoạt động thể thao hoặc tai nạn.
Các Vị Trí Dây Chằng Dễ Bị Tổn Thương
Chấn thương dây chằng có thể xảy ra ở nhiều vùng trên cơ thể, với một số vị trí phổ biến như sau:
Mắt Cá Chân
Tổ hợp dây chằng xung quanh mắt cá ngoài, bao gồm dây chằng sên - mác trước (ATFL), dây chằng gót - mác (CFL) và dây chằng sên - mác sau (PTFL), dễ bị tổn thương khi bàn chân bị lật vào trong. Trong khi đó, dây chằng delta, gồm các dây chằng chày - sên trước, chày - gót, chày - sên sau và sên - ghe, thường bị ảnh hưởng khi cổ chân lật ra ngoài.
Đầu Gối
Đây là vị trí dễ gặp chấn thương dây chằng nhất. Đứt dây chằng gối có thể xảy ra do nhiều nguyên nhân, phổ biến nhất là các chuyển động xoay hoặc cắt đột ngột, thường thấy trong các môn thể thao đối kháng như bóng đá, bóng rổ và võ thuật. Ngoài ra, tai nạn lao động hoặc tai nạn giao thông cũng có thể gây đứt hoặc rách dây chằng.
Cổ Tay
Với khoảng 20 dây chằng ở cổ tay, tổn thương có thể xảy ra khi có chấn thương hoặc lực tác động đột ngột vào vùng này. Phức hợp sụn sợi tam giác (TFCC) cũng là một dây chằng thường bị chấn thương.
Cổ Và Lưng
Dây chằng ở cổ có nguy cơ bị đứt nếu có chuyển động mạnh và đột ngột của cột sống cổ, dẫn đến tổn thương cơ, dây thần kinh và xương. Ở lưng, dây chằng có thể bị rách khi gắng sức nâng vật quá nặng.
Biến Chứng Và Cách Phòng Ngừa
Bác sĩ Duy cho biết biến chứng dễ nhận thấy nhất của đứt dây chằng là sự mất ổn định khớp. Nếu tình trạng này kéo dài, nó có thể dẫn đến thoái hóa sụn và cuối cùng là thoái hóa khớp, gây đau đớn, suy giảm chất lượng sống, tăng nguy cơ tàn phế và có thể phải thay khớp trong tương lai.
Để phòng ngừa biến chứng, người bệnh nên đi khám ngay khi có các dấu hiệu cảnh báo như nghe âm thanh tương tự tiếng nứt hoặc tiếng nổ nhỏ trong khớp; vị trí khớp có dây chằng bị rách lõm xuống; bầm tím, sưng và đau, đặc biệt khi có áp lực lên khớp; co thắt cơ và giảm khả năng vận động.
Phương Pháp Điều Trị
Ở trường hợp nhẹ và vừa, dây chằng có thể lành lại nếu người bệnh tuân theo phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa, bao gồm nghỉ ngơi đầy đủ, chườm đá đúng cách, băng ép và nâng cao vùng tổn thương. Trong trường hợp nặng, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật tái tạo dây chằng.
Theo bác sĩ Duy, hiện nay nội soi là kỹ thuật phổ biến trong phẫu thuật dây chằng, với những ưu điểm như độ an toàn cao, giảm nguy cơ nhiễm trùng, ít đau và sẹo mổ nhỏ. Sau phẫu thuật, người bệnh được chỉ định tập vật lý trị liệu để phục hồi chức năng của dây chằng và khớp, giúp họ có thể vận động gần như bình thường và trở lại chơi thể thao.
Độc giả có thể gửi câu hỏi về các vấn đề liên quan đến bệnh cơ xương khớp để được bác sĩ giải đáp chi tiết hơn.
