Chế độ ăn Keto - Hy vọng mới cho trẻ em mắc động kinh kháng thuốc tại Việt Nam
Theo thống kê từ Bộ Y tế, bệnh động kinh kháng thuốc chiếm tỉ lệ đáng kể khoảng 30% trong tổng số ca mắc. Trong bối cảnh đó, các chiến lược điều trị không dùng thuốc đang ngày càng được quan tâm, và chế độ dinh dưỡng sinh ceton (thường được biết đến với tên gọi chế độ ăn keto) đã và đang khẳng định vị thế như một liệu pháp đầy triển vọng. Đặc biệt, phương pháp này mang lại hy vọng lớn cho đối tượng trẻ em mắc động kinh kháng thuốc - nhóm bệnh nhân cần sự can thiệp kịp thời và hiệu quả.
Tập huấn và hướng dẫn chuyên sâu về dinh dưỡng sinh ceton
Gần đây, một hội thảo tập huấn quan trọng với chủ đề "Chế độ dinh dưỡng sinh ceton cho người bệnh động kinh kháng thuốc" đã được tổ chức tại Hà Nội vào ngày 24 tháng 3. Sự kiện này do Cục Quản lý Khám, chữa bệnh thuộc Bộ Y tế phối hợp cùng Hội chống động kinh Việt Nam thực hiện, nhằm nâng cao nhận thức và kỹ năng cho các chuyên gia y tế khu vực miền Bắc.
Đáng chú ý, Bộ Y tế đã chính thức ban hành "Hướng dẫn chế độ dinh dưỡng sinh ceton cho người bệnh động kinh kháng thuốc" thông qua Quyết định số 2988/QĐ-BYT năm 2025. Tài liệu này được xây dựng dựa trên nền tảng vững chắc gồm các bằng chứng khoa học mới nhất, khuyến cáo cập nhật và kinh nghiệm lâm sàng quý báu từ các chuyên gia đầu ngành tại Việt Nam.
Hiệu quả vượt trội và cơ chế hoạt động của chế độ keto
Chế độ dinh dưỡng sinh ceton là một phương pháp dinh dưỡng đặc biệt, được thiết kế với hàm lượng chất béo rất cao, protein ở mức vừa đủ và carbohydrate cực kỳ thấp. Mục tiêu chính của chế độ ăn này là tạo ra trạng thái chuyển hóa đặc biệt gọi là ketosis trong cơ thể. Khi đạt đến trạng thái này, cơ thể sẽ sản sinh ra các thể ceton, từ đó tác động tích cực đến hoạt động điện học của não bộ, giúp kiểm soát các cơn co giật.
Theo các báo cáo lâm sàng, chế độ dinh dưỡng sinh ceton đã chứng minh hiệu quả rõ rệt trong việc giảm tần suất cơn co giật. Nhiều bệnh nhi không đáp ứng với thuốc đã đạt được mức giảm trên 50% số cơn động kinh sau khi áp dụng phương pháp này. Bác sĩ Doãn Ngọc Ánh từ Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Nhi Trung ương, chia sẻ: "Chế độ ăn sinh ceton không chỉ giúp giảm tần suất cơn động kinh mà còn mở ra triển vọng cải thiện chất lượng sống đáng kể cho bệnh nhân."
Những lợi ích vượt trội bao gồm khả năng giảm liều hoặc thậm chí ngưng sử dụng thuốc chống động kinh, đồng thời làm giảm đáng kể gánh nặng kinh tế cho gia đình và hạn chế các tác dụng phụ không mong muốn do thuốc gây ra.
Tiêu chuẩn kỹ thuật và cá thể hóa trong điều trị
Một điểm nổi bật trong hướng dẫn mới của Bộ Y tế là việc đưa ra các tiêu chuẩn kỹ thuật cụ thể cho từng loại chế độ dinh dưỡng sinh ceton. Không chỉ dừng lại ở chế độ ăn keto cổ điển, tài liệu còn đề cập đến các biến thể hiện đại và linh hoạt hơn như:
- Chế độ ăn Atskin cải tiến (MAD - Modified Atkins Diet)
- Chế độ ăn chỉ số đường huyết thấp (LGIT - Low Glycemic Index Treatment)
- Chế độ ăn giàu chất béo MCT (MCT - Medium Chain Triglyceride)
Điều này cho phép các bác sĩ và chuyên gia dinh dưỡng lựa chọn phương án phù hợp nhất với tình trạng và nhu cầu cụ thể của từng bệnh nhân. TS-BS Cao Vũ Hùng từ Bệnh viện Nhi Trung ương nhấn mạnh: "Khoảng 75% các trường hợp động kinh khởi phát trước tuổi trưởng thành, và có những bệnh nhi kháng với cả 3-4 loại thuốc điều trị. Do đó, việc cá thể hóa trong áp dụng chế độ dinh dưỡng là yếu tố then chốt."
Trường hợp điển hình và tính khả thi tại Việt Nam
Một minh chứng sống động cho hiệu quả của dinh dưỡng ceto được chia sẻ bởi các bác sĩ Bệnh viện Nhi Trung ương. Đó là trường hợp bé Nguyễn Phương D. L., 6 tuổi, sống tại Hà Nội. Bé bị động kinh từ khi mới 11 tháng tuổi, với các cơn co giật xảy ra thường xuyên cả lúc thức lẫn khi ngủ, mỗi cơn kéo dài khoảng 2-3 phút.
Từ năm 3 tuổi, bé được chẩn đoán mắc động kinh kháng trị. Đến gần 4 tuổi (44 tháng), bé phải sử dụng phối hợp 3 loại thuốc chống động kinh. Bước ngoặt đến vào tháng 5 năm 2025 khi bé bắt đầu được áp dụng chế độ dinh dưỡng keto. Chỉ sau 5 tháng, đến tháng 10 năm 2025, tần suất cơn giật đã giảm đáng kể xuống còn 1-2 cơn mỗi tháng.
Hiện tại, bé tiếp tục duy trì chế độ ăn ceto và không cần điều chỉnh các thuốc chống động kinh trong khoảng 1 năm qua. Đặc biệt, bé đã không xuất hiện cơn co giật nào trong 2 tuần gần đây, đồng thời nhận thức trở nên nhanh nhạy hơn và có thể vui chơi nhiều hơn nhờ kiểm soát tốt các cơn động kinh.
Thạc sĩ, bác sĩ Nội trú Doãn Thị Ngọc Ánh khẳng định: "Chế độ ăn sinh ceton là phương pháp khả thi và an toàn tại Việt Nam. Tuy nhiên, để triển khai thành công, nhân viên y tế thuộc chuyên khoa thần kinh nhi và dinh dưỡng cần theo dõi bệnh nhân một cách chặt chẽ và bài bản."
Sự đồng hành của Ajinomoto trong phát triển thực đơn keto
Với bệnh nhân đang theo chế độ ăn keto, việc xây dựng thực đơn đa dạng, đúng tỉ lệ dinh dưỡng và vẫn đảm bảo ngon miệng là yếu tố vô cùng quan trọng để duy trì lâu dài. Nhận thức được điều này, Công ty Ajinomoto Việt Nam đã phối hợp chặt chẽ với các chuyên gia dinh dưỡng từ Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Nhi Đồng 2 để phát triển Bộ Thực đơn keto chuyên biệt.
Lợi thế hơn 100 năm trong nghiên cứu và ứng dụng "Khoa học về Axit amin" (AminoScience) từ Tập đoàn Ajinomoto, cùng sự am hiểu sâu sắc về văn hóa ẩm thực Việt Nam, đã giúp tạo ra các món ăn giàu chất béo, đáp ứng đúng tỉ lệ keto mà vẫn thơm ngon, hấp dẫn.
Bộ thực đơn này được xem là tài liệu tham khảo hữu ích không chỉ cho các bác sĩ và chuyên gia dinh dưỡng, mà còn cho chính bệnh nhân và người nhà trong quá trình áp dụng chế độ ăn keto hàng ngày.
Ngoài ra, Ajinomoto Việt Nam còn tổ chức các lớp hướng dẫn nấu thực đơn keto miễn phí dành riêng cho bệnh nhân và người nhà bệnh nhân động kinh kháng thuốc. Các lớp học này giúp người tham gia nắm vững cách chế biến món ăn keto đúng chỉ định dinh dưỡng, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi hơn trong việc duy trì chế độ ăn một cách bền vững.
Được biết, chế độ ăn keto đã được áp dụng trong điều trị động kinh kháng thuốc trên toàn thế giới từ hơn 100 năm qua. Với sự hỗ trợ từ hướng dẫn chính thức của Bộ Y tế và các nguồn lực từ doanh nghiệp như Ajinomoto, hy vọng phương pháp này sẽ ngày càng được nhân rộng, mang lại chất lượng sống tốt hơn cho nhiều bệnh nhi Việt Nam mắc động kinh kháng thuốc.
