Ung thư phổi từ lâu được xem là bản án tử, nhưng những tiến bộ vượt bậc trong y học đang thay đổi số phận hàng triệu bệnh nhân. Các liệu pháp nhắm trúng đích và miễn dịch đã giúp kéo dài thời gian sống, thậm chí chữa khỏi cho nhiều trường hợp.
Bước ngoặt từ điều trị đích
Trước đây, ung thư phổi giai đoạn muộn chỉ có thể hóa trị, hiệu quả thấp. Ngày nay, xét nghiệm gen giúp xác định đột biến như EGFR, ALK, ROS1, từ đó sử dụng thuốc ức chế tương ứng. Theo TS.BS Nguyễn Trọng Khoa, Phó Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai, “tỷ lệ đáp ứng với thuốc điều trị đích lên tới 70%, gấp đôi so với hóa trị cổ điển.”
Điển hình, bệnh nhân Lê Thị H. (55 tuổi, Hà Nội) được chẩn đoán ung thư phổi giai đoạn IV, có đột biến EGFR. Sau 3 tháng điều trị bằng osimertinib, khối u thu nhỏ 60%, sức khỏe cải thiện rõ rệt. Chị chia sẻ: “Tôi tưởng mình chỉ sống được vài tháng, nhưng giờ đã hơn 2 năm, tôi vẫn đi làm bình thường.”
Miễn dịch – vũ khí mới
Liệu pháp miễn dịch với các thuốc ức chế điểm kiểm soát như pembrolizumab, nivolumab đã tạo ra cuộc cách mạng. Thống kê từ Bộ Y tế cho thấy, tỷ lệ sống sau 5 năm của bệnh nhân ung thư phổi không tế bào nhỏ tăng từ 15% (trước năm 2015) lên 40% nhờ kết hợp miễn dịch và hóa trị.
PGS.TS Nguyễn Thị Minh Hương, Trưởng khoa Nội soi – Bệnh viện K, nhấn mạnh: “Không chỉ kéo dài sự sống, chất lượng cuộc sống của người bệnh cũng được cải thiện đáng kể. Nhiều bệnh nhân có thể quay lại công việc và cuộc sống thường ngày.”
Phát hiện sớm – chìa khóa vàng
Bên cạnh điều trị, tầm soát bằng CT liều thấp giúp phát hiện ung thư phổi giai đoạn sớm, tăng cơ hội chữa khỏi lên tới 90%. Chương trình tầm soát quốc gia đã được triển khai tại 20 tỉnh thành, từ năm 2023 đến nay đã phát hiện hơn 5.000 ca sớm.
Ông Trần Văn M. (62 tuổi, TP.HCM) may mắn được phát hiện u phổi 1,5 cm khi đi kiểm tra sức khỏe định kỳ. Phẫu thuật nội soi cắt thùy phổi đã loại bỏ hoàn toàn khối u. “Bác sĩ nói nếu tôi chậm 6 tháng nữa thì rất khó cứu. Nhờ tầm soát, tôi có cơ hội sống thêm 10-20 năm nữa,” ông M. xúc động.
Thách thức và tương lai
Dù tiến bộ vượt bậc, chi phí điều trị còn cao, chưa được bảo hiểm y tế chi trả toàn bộ. Nhiều bệnh nhân phải tự chi trả hàng trăm triệu đồng mỗi tháng. Các chuyên gia kiến nghị mở rộng danh mục thuốc mới vào bảo hiểm y tế để người nghèo cũng được hưởng lợi.
Kỷ nguyên mới trong điều trị ung thư phổi đang mở ra hy vọng cho hàng nghìn bệnh nhân Việt Nam. Với sự đầu tư vào y học chính xác và tầm soát, tỷ lệ tử vong sẽ giảm mạnh trong thập kỷ tới.
