Bộ Y tế tổ chức hội thảo sửa đổi Luật Phòng chống tác hại thuốc lá
Sáng ngày 27/2 tại Hà Nội, Bộ Y tế đã chủ trì tổ chức Hội thảo truyền thông chính sách cho Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá. Sự kiện này thu hút sự tham dự của đại diện từ nhiều bộ, ngành khác nhau cùng các tổ chức quốc tế có liên quan, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc cập nhật pháp luật trong bối cảnh hiện nay.
Diễn đàn đối thoại chính sách đa chiều
Theo Giáo sư, Tiến sĩ Trần Văn Thuấn, Thứ trưởng Bộ Y tế kiêm Chủ tịch Hội đồng Y khoa quốc gia, hội thảo không chỉ là một bước trong quy trình pháp lý thông thường. Ông nhấn mạnh rằng đây thực sự là một diễn đàn đối thoại chính sách quan trọng, nơi Bộ Y tế mong muốn lắng nghe các ý kiến đa chiều, thẳng thắn, khoa học và mang tính xây dựng. Mục tiêu cuối cùng là để khi trình lên Chính phủ và Quốc hội, Dự án Luật này có thể đạt được tính khả thi cao nhất, đồng bộ và hiệu quả tối ưu trong thực tiễn.
Hai nhóm chính sách trọng tâm của dự án luật
Dự án Luật sửa đổi lần này tập trung vào hai nhóm chính sách chính, được xem là then chốt để tăng cường công tác phòng chống tác hại thuốc lá:
- Thứ nhất, cấm toàn diện các hoạt động liên quan đến thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các loại thuốc lá mới khác, bao gồm sản xuất, kinh doanh, tàng trữ, vận chuyển, quảng cáo, khuyến mại, tài trợ, chứa chấp và sử dụng.
- Thứ hai, cấm các cơ sở bán buôn và bán lẻ thuốc lá trưng bày sản phẩm thuốc lá dưới mọi hình thức, nhằm hạn chế sự tiếp cận và ảnh hưởng của thuốc lá đến cộng đồng, đặc biệt là giới trẻ.
Gánh nặng kinh tế và sức khỏe từ thuốc lá
Hiện nay, Việt Nam đang phải đối mặt với những con số đáng báo động liên quan đến thuốc lá. Ước tính có khoảng 15,8 triệu người hút thuốc, với tỷ lệ hút thuốc ở người trưởng thành là 20,8%, và riêng nam giới trưởng thành chiếm tới 41,1%. Mỗi năm, thuốc lá gây ra hơn 100.000 ca tử vong, tạo ra gánh nặng kinh tế ước tính lên đến 108.700 tỷ đồng vào năm 2022, tương đương 1,14% GDP. Nếu tính cả các tổn thất về môi trường, con số này có thể vượt quá 2% GDP hàng năm. Điều này cho thấy vấn đề thuốc lá không chỉ là câu chuyện của ngành y tế, mà còn là một thách thức lớn đối với sự phát triển bền vững của quốc gia.
Nguy cơ từ thuốc lá mới và hành động pháp lý
Đặc biệt, sự xuất hiện và gia tăng nhanh chóng của các sản phẩm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng đang tạo ra những nguy cơ nghiêm trọng đối với thế hệ trẻ. Quốc hội đã có quyết định kịp thời thông qua Nghị quyết số 173/2024/QH15, cấm các hoạt động liên quan đến thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng. Luật Đầu tư năm 2025 cũng đã đưa các sản phẩm này vào danh mục cấm kinh doanh. Thực tế cho thấy, sau khi Nghị quyết 173 có hiệu lực, tình trạng lưu hành các sản phẩm này trên thị trường đã giảm đáng kể. Tuy nhiên, để đảm bảo hiệu lực, hiệu quả và tính thống nhất của hệ thống pháp luật, việc luật hóa các quy định cấm này trong Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá là yêu cầu tất yếu và cấp thiết.
Kinh nghiệm quốc tế và thực trạng vi phạm
Đại diện Tổ chức Y tế thế giới tại Việt Nam đã chia sẻ kinh nghiệm từ các quốc gia khác và đưa ra khuyến nghị đối với việc quản lý sản phẩm thuốc lá mới. Bên cạnh đó, thực tiễn giám sát cho thấy tình trạng vi phạm quy định về bán và trưng bày thuốc lá vẫn còn phổ biến. Trung bình, có khoảng 13 điểm bán thuốc lá xung quanh mỗi trường học tại các đô thị lớn, làm gia tăng nguy cơ tiếp cận thuốc lá cho học sinh. Kinh nghiệm quốc tế chỉ ra rằng, đã có 59 quốc gia áp dụng lệnh cấm trưng bày thuốc lá tại điểm bán, và những quốc gia này có tỷ lệ hút thuốc ở người lớn thấp hơn khoảng 7% so với các nước không thực hiện biện pháp này.
Cam kết bảo vệ sức khỏe cộng đồng
Thứ trưởng Trần Văn Thuấn khẳng định quan điểm rõ ràng của Bộ Y tế: bảo vệ sức khỏe nhân dân là ưu tiên cao nhất, và bảo vệ trẻ em, phụ nữ cùng các nhóm dễ bị tổn thương là trách nhiệm không thể trì hoãn. Quyền được sống, học tập và làm việc trong môi trường không khói thuốc phải được đặt ở vị trí trung tâm của mọi quyết sách. Với sự đồng hành của các cơ quan thuộc Quốc hội, Chính phủ, các bộ, ngành, tổ chức quốc tế và toàn xã hội, Việt Nam sẽ xây dựng một khuôn khổ pháp lý đủ mạnh để giảm mạnh tỷ lệ sử dụng thuốc lá, ngăn chặn các sản phẩm thuốc lá mới, và hướng tới một đất nước khỏe mạnh, bền vững hơn trong tương lai.
