Nhân dịp kỷ niệm 71 năm Ngày Thầy thuốc Việt Nam, GS.TSKH Dương Quý Sỹ, Ủy viên Hội đồng Quốc gia giáo dục và phát triển nhân lực, Chủ tịch Hội Y học giấc ngủ Việt Nam, đã có cuộc trao đổi với Tuổi Trẻ Online về triển vọng và thách thức của ngành y tế nước nhà. Ông cũng tặng Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính cuốn Cẩm nang 7.000 câu hỏi - đáp về giấc ngủ trong buổi gặp mặt đại diện các nhà khoa học tiêu biểu lĩnh vực y tế và giám đốc các bệnh viện trung ương.
Lợi thế cạnh tranh nổi bật của y tế Việt Nam
Theo GS Dương Quý Sỹ, điểm mạnh của y tế Việt Nam là sự phát triển đồng bộ giữa y tế dự phòng, y học lâm sàng và y học chuyên sâu, cùng với đổi mới quản trị, chuyển đổi số và các chính sách y tế đột phá theo tinh thần nghị quyết Trung ương. Ông nhấn mạnh: "Lợi thế chiến lược lớn nhất là hệ thống y tế dự phòng và mạng lưới y tế cơ sở rộng khắp. Y học lâm sàng và chuyên sâu phát triển nhanh, đội ngũ y bác sĩ trình độ cao, nhiều kỹ thuật hiện đại đã được làm chủ."
Bên cạnh đó, công tác đào tạo nhân lực y tế theo chuẩn năng lực, gắn với nghiên cứu và hợp tác quốc tế sâu rộng, cũng tạo nên lợi thế cạnh tranh rõ nét. Sự phối hợp hài hòa giữa y tế công lập và ngoài công lập, cùng với sự quan tâm lớn của Đảng và Nhà nước thông qua các chính sách y tế chiến lược, đã tạo nền tảng quan trọng cho sự phát triển bền vững. Việt Nam còn có tiềm năng lớn về du lịch y tế nhờ chi phí hợp lý, chất lượng chuyên môn tốt và hệ sinh thái du lịch phong phú.
Rào cản lớn cần tháo gỡ để bứt phá
Tuy nhiên, GS Sỹ chỉ ra rào cản lớn nhất không nằm ở năng lực chuyên môn hay trang thiết bị, mà ở sự chưa đồng bộ trong cơ chế vận hành của toàn hệ thống, từ chính sách, quản trị đến phân bổ nguồn lực. "Sự chênh lệch chất lượng giữa các tuyến, những điểm nghẽn trong cơ chế tài chính, tự chủ bệnh viện, hợp tác công - tư, cùng với hệ sinh thái nghiên cứu và đổi mới sáng tạo chưa phát triển tương xứng, đang hạn chế khả năng bứt phá", ông phân tích.
Khi tháo gỡ được các điểm nghẽn này, y tế Việt Nam hoàn toàn có thể chuyển từ phát triển nhanh sang phát triển đột phá trong khu vực. Ông nhấn mạnh không có yếu tố đơn lẻ nào đủ sức quyết định, mà cần sự kết hợp hài hòa giữa y tế kỹ thuật cao, quản trị bệnh viện tiên tiến và chính sách y tế phù hợp, trong đó chính sách giữ vai trò then chốt, mang tính dẫn dắt.
Vai trò của các bệnh viện đầu ngành
GS Dương Quý Sỹ cho rằng các bệnh viện đầu ngành không chỉ là nơi tập trung kỹ thuật cao, mà phải giữ vai trò đầu tàu dẫn dắt toàn hệ thống. Ông đề xuất:
- Chuẩn hóa chuyên môn thông qua xây dựng hướng dẫn chẩn đoán, điều trị và chăm sóc dựa trên y học chứng cứ.
- Đẩy mạnh đào tạo, chuyển giao kỹ thuật, hội chẩn và hỗ trợ chuyên môn từ xa.
- Trở thành trung tâm dẫn dắt nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và tiên phong trong quản trị bệnh viện hiện đại.
Tầm nhìn cho y tế Việt Nam trong 10-15 năm tới
GS Sỹ kỳ vọng trong 10-15 năm tới, hệ thống bệnh viện Việt Nam sẽ được nhận diện như một mạng lưới bệnh viện hiện đại, đồng bộ, nhân văn; nơi chất lượng chuyên môn cao gắn liền với khả năng tiếp cận của người bệnh và sự phát triển bền vững. "Một số bệnh viện Việt Nam có thể trở thành trung tâm y học chuyên sâu, đào tạo và chuyển giao kỹ thuật của khu vực ASEAN và châu Á, đồng thời là điểm đến chăm sóc y tế kết hợp du lịch nghỉ dưỡng", ông chia sẻ.
Ông tin rằng với chuyên môn tốt, chi phí hợp lý và chăm sóc toàn diện, y tế Việt Nam sẽ được người bệnh quốc tế lựa chọn. Điều này được minh chứng qua những thành tựu gần đây như bứt tốc ghép tạng, với loạt cột mốc lần đầu ghép đồng thời cả tim lẫn phổi và kỷ lục 66 người chết não hiến tạng, đưa ngành ghép tạng Việt Nam ghi danh trên bản đồ y học thế giới.
