Cảnh báo dấu hiệu ngộ độc thực phẩm dịp Tết và cách phòng tránh hiệu quả
Dịp Tết Nguyên đán là thời điểm sum vầy, gia đình quây quần bên những mâm cỗ đầy ắp. Tuy nhiên, đằng sau sự phong phú của các món ăn truyền thống, đồ nhà làm hay thực phẩm bắt mắt, tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với sức khỏe, trong đó phổ biến nhất là ngộ độc thực phẩm. Các triệu chứng thường gặp như đau bụng, nôn mửa, tiêu chảy có thể xuất hiện từ vài giờ đến vài ngày sau khi ăn, đòi hỏi sự cảnh giác cao từ mọi người.
Nguyên nhân và dấu hiệu nhận biết ngộ độc thực phẩm
Theo Tiến sĩ Bác sĩ Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc tại Bệnh viện Bạch Mai, ngộ độc thực phẩm xảy ra khi ăn phải thực phẩm chứa chất độc hoặc vi sinh vật gây hại. Thực phẩm vốn cung cấp dinh dưỡng, nhưng trong nhiều trường hợp, chúng lại trở thành vật trung gian mang mầm bệnh. Nguyên nhân ngộ độc được chia thành ba nhóm chính:
- Vi sinh vật và độc tố: Chủ yếu do vi khuẩn, đây là nhóm phổ biến nhất.
- Thực phẩm có sẵn chất độc: Như một số loại nấm độc, cá nóc, hoặc sinh vật lạ ít khi dùng làm thực phẩm.
- Thực phẩm nhiễm hóa chất: Có thể xảy ra ở mọi khâu từ sản xuất đến chế biến, bao gồm hóa chất bảo vệ thực vật, chất bảo quản, hoặc phụ gia.
Dấu hiệu điển hình của ngộ độc là khi hai người trở lên có triệu chứng tương tự sau khi ăn cùng một món, trong khi người không ăn thì không bị. Tuy nhiên, nhiều trường hợp chỉ một người ăn nên cũng có thể bị ảnh hưởng. Các triệu chứng phổ biến bao gồm đau bụng, nôn, và tiêu chảy, xuất hiện nhanh chóng sau bữa ăn.
Khi nào cần đến cơ sở y tế và cách xử lý tại nhà
Bác sĩ Nguyên khuyến cáo, cần đi khám ngay nếu xuất hiện các dấu hiệu nặng như nôn hoặc tiêu chảy nhiều gây mất nước nghiêm trọng, sốt cao liên tục, đau bụng dữ dội, hoặc có biểu hiện mệt lả, rét run, tụt huyết áp, tiểu ít. Ngoài ra, các triệu chứng không liên quan đến tiêu hóa như rối loạn thần kinh (lơ mơ, co giật), tim mạch (nhịp tim bất thường), khó thở, hoặc vàng da cũng cần được chú ý đặc biệt.
Trong trường hợp nhẹ, như nôn ít, tiêu chảy nhẹ, đau bụng ít, có thể tự uống nước và không sốt, người bệnh có thể theo dõi tại nhà nếu các triệu chứng có xu hướng thuyên giảm. Tuy nhiên, việc tự ý điều trị mà không tham khảo ý kiến chuyên gia có thể dẫn đến biến chứng nguy hiểm.
Biện pháp phòng ngừa ngộ độc thực phẩm hiệu quả
Để giảm thiểu rủi ro, bác sĩ Nguyên nhấn mạnh một số biện pháp phòng ngừa thiết thực. Tránh tích trữ thực phẩm quá lâu hoặc nấu đi nấu lại nhiều lần, vì đây là sai lầm phổ biến trong dịp Tết. Hãy tuân thủ nguyên tắc ăn chín, uống sôi, và ăn ngay sau khi chế biến, không để thức ăn ngoài môi trường quá lâu. Nếu muốn bảo quản, cần đun sôi lại trước khi cất giữ.
Phân tách riêng biệt thực phẩm sống và chín, kể cả dụng cụ chế biến, để ngăn ngừa lây nhiễm chéo. Bảo quản đúng nhiệt độ, với thực phẩm trong ngăn lạnh chỉ nên dùng đến ngày hôm sau, còn ngăn đông có thể lưu trữ lâu hơn. Đảm bảo khu vực chế biến sạch sẽ, tránh chuột bọ và côn trùng, đồng thời rửa tay kỹ trước khi nấu nướng.
Cuối cùng, chỉ nên tiêu thụ những thực phẩm phổ biến, đã được chứng minh an toàn. Tránh xa các sinh vật lạ, hiếm gặp, vì không ai đảm bảo chúng có độc hay không, hoặc cách chế biến an toàn. Điều này áp dụng cho cả động vật và thực vật lạ, nhằm bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình trong mùa lễ hội.
