Dịch tay chân miệng bùng phát tại phía Nam, Thứ trưởng Bộ Y tế chỉ đạo khẩn cấp
Tình hình dịch tay chân miệng tại khu vực phía Nam đang diễn biến hết sức phức tạp, với số ca mắc và ca nặng tăng nhanh chóng do sự xuất hiện trở lại của chủng virus EV71 có độc lực cao. Trước tình hình này, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương đã dẫn đầu đoàn công tác vào TP.HCM để kiểm tra và chỉ đạo khẩn cấp công tác phòng, chống dịch.
Nguy cơ quá tải hệ thống y tế
Theo báo cáo từ Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế, trong 3 tháng đầu năm 2026, cả nước đã ghi nhận khoảng 25.000 ca mắc tay chân miệng. Trong đó, khu vực phía Nam chiếm hơn 18.000 ca, tương đương khoảng 72% tổng số ca bệnh. Đây là một tỷ lệ rất cao, phản ánh mức độ lưu hành mạnh mẽ của dịch tại khu vực đông dân cư này.
Bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Đình Qui, Trưởng khoa Nhiễm tại Bệnh viện Nhi đồng 2, cho biết số ca bệnh không chỉ tăng về số lượng mà còn gia tăng đáng kể về mức độ nặng. Nếu như năm 2025 ghi nhận rất ít ca nặng, thì trong 3 tháng đầu năm 2026, tỷ lệ ca nặng đã dao động từ 15% đến gần 16% tổng số ca mắc. Kết quả xét nghiệm cho thấy virus EV71 là tác nhân gây bệnh chủ yếu, với độc lực cao có thể gây biến chứng nghiêm trọng về tim mạch, hô hấp và hệ thần kinh.
TP.HCM gánh vai trò điều trị tuyến cuối
Theo bà Lê Hồng Nga, Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP.HCM (HCDC), từ đầu năm đến nay, thành phố đã ghi nhận 10.886 ca tay chân miệng, trong đó 75% là người dân thành phố và 25% đến từ các tỉnh khác. Số ca nội trú là 1.992, với 31% đến từ địa phương khác. Đáng chú ý, trong 221 ca nặng từ độ 2B trở lên, bệnh nhân ngoài TP.HCM chiếm tới 51%, cho thấy thành phố đang đảm nhận vai trò điều trị tuyến cuối cho toàn khu vực phía Nam.
Trong 12 tuần đầu năm, TP.HCM có 8.152 ca mắc, tăng 29% so với cùng kỳ năm 2025 và tăng 353% so với trung bình 5 năm không dịch. Tỷ lệ ca nặng chiếm 1,34%, tăng gấp 5 lần, đồng thời đã ghi nhận các trường hợp không qua khỏi. Ba tuần gần đây, số ca tiếp tục tăng và lan rộng, tập trung chủ yếu tại các khu vực nội thành đông dân.
Ổ dịch tập trung tại trường mầm non
Từ đầu năm đến nay, TP.HCM đã ghi nhận 332 ổ dịch tay chân miệng, trong đó 181 ổ tại trường mầm non, nhà trẻ và 151 ổ tại cộng đồng. Số ổ dịch tăng nhanh trong hai tuần gần đây. Đặc điểm dịch tễ cho thấy khoảng 80% ca mắc tập trung ở trẻ dưới 36 tháng tuổi, chủ yếu tại các cơ sở mầm non. Đây là nhóm có nguy cơ cao nhưng khả năng tự bảo vệ còn hạn chế.
Hệ số lây của bệnh dao động từ 1,1 đến 5,5, nghĩa là một ca bệnh có thể lây cho 1 đến 5 người khác. Thời kỳ lây mạnh nhất là tuần đầu sau khởi phát và có thể lây ngay cả trước khi xuất hiện triệu chứng.
Nguy cơ dịch chồng dịch
PGS.TS Nguyễn Vũ Thượng, Viện phó Viện Pasteur TP.HCM, nhận định số ca bệnh năm nay đang cao hơn các năm trước và vượt mức trung bình 5 năm gần đây. Đáng lưu ý, nguy cơ bệnh nặng ở các ca nhiễm EV71 cao hơn 2-3 lần so với các chủng khác. Đến tuần thứ 12, khu vực phía Nam đã ghi nhận hơn 17.000 ca mắc tay chân miệng và 8 trường hợp tử vong.
Thứ trưởng Nguyễn Thị Liên Hương nhận định nguy cơ bùng phát dịch tay chân miệng vẫn ở mức cao. Đồng thời, Việt Nam đang bước vào giai đoạn có thể gia tăng các bệnh truyền nhiễm khác như sốt xuất huyết, sởi, não mô cầu, làm dấy lên nguy cơ "dịch chồng dịch".
Chỉ đạo khẩn cấp từ Bộ Y tế
Trước tình hình này, Thứ trưởng Liên Hương yêu cầu các địa phương tăng cường giám sát, phát hiện sớm và xử lý kịp thời ổ dịch. Đồng thời, cần rà soát lại các hướng dẫn chuyên môn, đặc biệt là mở rộng xét nghiệm đối với nhóm tiếp xúc gần như phụ huynh và giáo viên. Công tác điều trị cũng cần được rà soát lại quy trình chuyển tuyến để hạn chế tình trạng chuyển viện chậm.
"Các địa phương phải chủ động dự trữ, không phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn cung trung ương", bà Hương nhấn mạnh. Các biện pháp phòng ngừa đóng vai trò then chốt, bao gồm vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường, phát hiện sớm và cách ly ca bệnh. Đáng lưu ý, khoảng 50% người lớn nhiễm bệnh không có triệu chứng nhưng vẫn có thể lây cho trẻ, do đó công tác truyền thông cần mở rộng đối tượng.
Trong thời gian tới, ngành y tế sẽ tiếp tục tăng cường tập huấn cho cán bộ y tế, đặc biệt tại tuyến cơ sở, nâng cao năng lực giám sát và chẩn đoán. Đồng thời, đẩy mạnh phối hợp với ngành giáo dục để kiểm soát dịch tại trường học, nhằm ngăn chặn sự lây lan của bệnh tay chân miệng trong cộng đồng.
