Theo thông tin cập nhật từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khu vực châu Phi, dịch bệnh Ebola do chủng Bundibugyo – một chủng virus thuộc nhóm Ebola chưa có vaccine hoặc phương pháp điều trị được phê duyệt – tại Cộng hòa Dân chủ Congo và Uganda đang diễn biến phức tạp. Số ca mắc gia tăng, địa bàn lây nhiễm mở rộng, và nguy cơ lây truyền qua biên giới đã được ghi nhận.
WHO công bố PHEIC
Ngày 17 tháng 5 năm 2026, WHO chính thức công bố dịch Ebola do chủng Bundibugyo tại Cộng hòa Dân chủ Congo và Uganda là Sự kiện Y tế công cộng gây quan ngại Quốc tế (PHEIC). Tuy nhiên, dịch chưa đáp ứng đủ tiêu chí để được coi là Sự kiện khẩn cấp đại dịch theo quy định của Điều lệ Y tế Quốc tế (IHR 2005).
Tình hình dịch tễ
Tính đến ngày 27 tháng 5, tại Cộng hòa Dân chủ Congo ghi nhận 1.077 ca nghi ngờ, trong đó có 238 ca tử vong nghi ngờ; 121 ca xác định, với 17 ca tử vong. Uganda ghi nhận 7 ca xác định, trong đó có một ca tử vong. Tổng cộng hai quốc gia ghi nhận 128 ca xác định và 18 ca tử vong. Các số liệu này có thể tiếp tục được cập nhật do quá trình điều tra dịch tễ và xét nghiệm vẫn đang được triển khai.
Tại Cộng hòa Dân chủ Congo, dịch đã xuất hiện tại 14 khu vực y tế thuộc 3 tỉnh, tập trung chủ yếu tại tỉnh Ituri. Một số khu vực có số ca xác định cao gồm Rwampara, Bunia, Mongbwalu và Nyankunde. Công tác truy vết người tiếp xúc gặp nhiều khó khăn do tình hình an ninh phức tạp và di biến động dân cư lớn, đặc biệt tại các khu vực khai khoáng và biên giới.
Tại Uganda, các ca xác định đều là ca xâm nhập từ Congo, di chuyển đến Kampala. Một số trường hợp liên quan đến đi lại, tiếp xúc gần qua vận chuyển và chăm sóc y tế.
Đánh giá nguy cơ
WHO đánh giá nguy cơ dịch tại Cộng hòa Dân chủ Congo ở mức rất cao, nguy cơ cấp khu vực (bao gồm Uganda) ở mức cao do còn lây truyền trong cộng đồng, nguy cơ tồn tại chuỗi lây truyền chưa được phát hiện, gia tăng số ca liên quan đến di chuyển qua biên giới và mạng lưới người tiếp xúc mở rộng. Nguy cơ ở cấp toàn cầu hiện ở mức thấp.
Việt Nam chủ động phòng chống
Ngày 22 tháng 5, Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế phối hợp với WHO, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (US.CDC), các bộ, ngành liên quan và chuyên gia tổ chức đánh giá nguy cơ bệnh xâm nhập vào Việt Nam. Kết quả cho thấy, mặc dù Việt Nam chưa ghi nhận ca bệnh và nguy cơ xâm nhập ở mức thấp, nhưng không loại trừ khả năng có ca bệnh nhập cảnh, nhất là trong bối cảnh giao lưu quốc tế gia tăng.
Bộ Y tế đã chủ động triển khai các hoạt động phòng, chống dịch từ sớm, từ xa: cập nhật hướng dẫn chuyên môn, kỹ thuật; tổ chức tập huấn cho các tỉnh, thành phố về giám sát, xét nghiệm, phát hiện sớm, điều tra, truy vết, quản lý trường hợp bệnh nghi ngờ. Đồng thời, chỉ đạo các địa phương tăng cường giám sát tại cửa khẩu, cơ sở khám chữa bệnh và cộng đồng, kiện toàn công tác điều trị, thực hành phòng ngừa và kiểm soát nhiễm khuẩn, truyền thông nguy cơ, huy động cộng đồng tham gia, duy trì trạng thái sẵn sàng.
Các địa phương đã tăng cường giám sát người nhập cảnh, đặc biệt là người từ vùng dịch; rà soát phương án đáp ứng, chuẩn bị nhân lực, vật tư, hóa chất, trang thiết bị, khu vực cách ly và điều trị khi cần thiết, nhằm phát hiện sớm, xử lý kịp thời, không để dịch lây lan.
Khuyến cáo người dân
Để chủ động phòng, chống dịch Ebola, Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế đề nghị người dân:
- Không hoang mang, chủ động cập nhật thông tin từ các nguồn chính thống; khi có biểu hiện nghi ngờ sau khi đi về từ vùng dịch hoặc tiếp xúc với trường hợp nghi ngờ, cần liên hệ ngay với cơ sở y tế gần nhất để được tư vấn và xử trí kịp thời.
- Hạn chế các chuyến đi không cần thiết đến những khu vực bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh.
- Đối với những công dân buộc phải đến các khu vực này, cần thực hiện các biện pháp phòng ngừa như tránh tiếp xúc với người bị bệnh hoặc có triệu chứng như sốt, nôn ói hoặc tiêu chảy.
Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với WHO, US.CDC và các tổ chức quốc tế để cập nhật tình hình, đánh giá nguy cơ thường xuyên và triển khai các biện pháp phòng, chống dịch phù hợp với diễn biến thực tế.
