Dị ứng vỏ hải sản: Nguy hiểm hơn bạn nghĩ
Mùa du lịch hè, việc nhận biết dấu hiệu và chủ động phòng ngừa dị ứng khi ăn hải sản là điều cần thiết. Nhiều người đã biết tới dị ứng hải sản, song, dị ứng vỏ hải sản lại là một “câu chuyện” khác. Bác sĩ chuyên khoa 1 Nguyễn Thanh Tâm, Khoa Nội tổng hợp, Bệnh viện đa khoa An Sinh (TP.HCM), cho biết dị ứng động vật có vỏ xuất phát từ protein tropomyosin, trong khi dị ứng hải sản thường do các protein khác như parvalbumin. Dị ứng vỏ hải sản thường nguy hiểm hơn, khởi phát mạnh hơn và có xu hướng kéo dài suốt đời, thường phát triển ở tuổi trưởng thành.
“Dị ứng vỏ hải sản là phản ứng hệ miễn dịch với các loại protein (chủ yếu là tropomyosin) có trong động vật giáp xác và nhuyễn thể. Thực chất, người bệnh dị ứng với phần thịt ẩn dưới vỏ hoặc các chất có trên vỏ. Đây là một trong những dạng dị ứng thực phẩm cực kỳ nguy hiểm vì diễn biến rất nhanh, có thể xảy ra ngay sau khi ăn hoặc chỉ vài phút sau khi ngửi, tiếp xúc. Khi này, người mắc có nguy cơ bị sốc phản vệ, gây tụt huyết áp, suy hô hấp, hôn mê. Nếu không được cấp cứu kịp thời thậm chí có nguy cơ tử vong”, bác sĩ Thanh Tâm nói.
Triệu chứng dị ứng vỏ hải sản
Triệu chứng của dị ứng vỏ hải sản có thể bùng phát ở nhiều nơi trên cơ thể:
- Trên da: Nổi mề đay, phát ban ngứa ngáy dữ dội; sưng phù môi, mặt, lưỡi hoặc cổ họng.
- Hệ tiêu hóa: Đau bụng, buồn nôn, nôn, tiêu chảy.
- Đường hô hấp: Hắt hơi, sổ mũi, khó thở, thở khò khè, co thắt thanh quản.
Phân biệt dị ứng hải sản với ngộ độc hải sản
Theo bác sĩ Thanh Tâm, dị ứng hải sản và ngộ độc hải sản là 2 tình trạng dễ bị nhầm lẫn. Dị ứng hải sản xảy ra do cơ địa, khi hệ miễn dịch phản ứng bất thường với các protein trong hải sản. Trong khi đó, ngộ độc hải sản là do yếu tố ngoại cảnh, chẳng hạn thực phẩm bị nhiễm vi khuẩn, virus hoặc chứa độc tố.
Về thời gian khởi phát, dị ứng thường xuất hiện rất nhanh, chỉ trong vài phút đến khoảng 2 giờ sau khi ăn. Ngược lại, ngộ độc hải sản có thể xuất hiện muộn hơn, từ vài giờ đến vài ngày.
Dấu hiệu nhận biết của dị ứng hải sản chủ yếu là phát ban, ngứa, nổi mề đay, sưng môi, sưng mặt hoặc sưng phù. Trong khi đó, ngộ độc hải sản thường gây buồn nôn, nôn, đau bụng, tiêu chảy và có thể kèm sốt.
Một điểm khác biệt quan trọng là tính chất xảy ra của bệnh. Dị ứng hải sản chỉ xuất hiện ở những người có cơ địa dị ứng, nên dù cùng ăn một món ăn, không phải ai cũng bị. Ngược lại, nếu hải sản bị nhiễm độc hoặc nhiễm khuẩn, nhiều người cùng ăn một loại thực phẩm có thể cùng xuất hiện triệu chứng ngộ độc.
Nên làm gì khi phát hiện dị ứng sau khi ăn hải sản?
Bác sĩ Thanh Tâm chỉ ra các cách xử trí khi người dân phát hiện dị ứng sau khi ăn hải sản. Có 2 trường hợp như sau:
Dị ứng mức độ nhẹ: Nổi mề đay, ngứa, phát ban
- Làm sạch dị nguyên: Ngưng ngay việc ăn hải sản, uống nhiều nước ấm để hỗ trợ đào thải độc tố hoặc móc họng gây nôn nếu mới vừa ăn để đẩy phần thức ăn chưa tiêu hóa ra ngoài.
- Giảm ngứa tại chỗ: Dùng khăn lạnh thấm nước mát/nước lạnh chườm lên vùng da nổi ban để làm dịu, giảm sưng và bớt cảm giác châm chích. Không gãi ngứa để tránh trầy xước, nhiễm trùng da.
- Sử dụng thuốc: Dùng thuốc kháng histamin dạng uống mang theo theo đúng liều lượng chỉ dẫn để chặn phản ứng dị ứng.
Khi dị ứng tiến triển nặng (sốc phản vệ): Khó thở, tức ngực, phù nề mặt môi lưỡi, đau bụng dữ dội, ngất xỉu…
Khi này, mọi người cần nhờ người hỗ trợ liên hệ cơ sở y tế địa phương hoặc lực lượng cứu hộ gần nhất vì tình trạng đã trở nặng.
Cần mang thuốc gì khi đi xa hoặc du lịch để ‘đối phó’ dị ứng?
Bác sĩ chuyên khoa 1 Nguyễn Thanh Tâm gợi ý một số loại thuốc mọi người có thể mang theo, nhất là trong mùa du lịch dịp hè này, để phòng ngừa các tình trạng dị ứng ngoài ý muốn khi ăn hải sản:
- Thuốc kháng histamin dạng uống: Nhóm thuốc nền tảng để cắt đứt phản ứng dị ứng nhanh chóng, giảm hắt hơi, sổ mũi, ngứa, nổi mề đay.
- Thuốc hỗ trợ tại chỗ (giảm cảm giác ngứa, khó chịu trên bề mặt da): Các loại kem bôi ngoài da có chứa thành phần làm mát như menthol, phenol hoặc thuốc bôi kháng histamin.
- Thuốc hỗ trợ tiêu hóa: Thuốc tiêu chảy (loperamide, smecta); men vi sinh hoặc oresol để giúp bù nước, điện giải và ổn định đường ruột khi bị nôn hoặc tiêu chảy.
