Khi Hà Nội bước vào đợt nắng nóng với nền nhiệt vượt ngưỡng 40 độ C, nhiều người tranh thủ biến ban công, sân thượng thành “lò sấy tự nhiên” để làm các món thịt, tôm một nắng. Tuy nhiên, các chuyên gia y tế cảnh báo rằng việc làm này tiềm ẩn nhiều rủi ro cho sức khỏe mà ít ai ngờ tới.
Thịt một nắng: “Ngoài khô, trong ẩm” – môi trường lý tưởng cho vi khuẩn
Tại căn hộ ở phường Hoàng Liệt, chị Thùy Dương tận dụng cái nắng như đổ lửa để làm món tôm phơi. Chỉ sau vài tiếng từ trưa đến chiều tối, chị thu được khoảng 400 gram tôm thành phẩm, dẻo và thoảng mùi nắng đặc trưng. Không riêng chị Dương, trên mạng xã hội xuất hiện hàng loạt video, bài viết hướng dẫn làm thịt một nắng, tôm phơi hay cá phơi thủ công ngay tại ban công chung cư.
Tuy nhiên, theo bác sĩ Lê Văn Thiệu, Trung tâm Khám chữa bệnh theo yêu cầu và quốc tế, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, thịt một nắng thực chất chưa trải qua quá trình làm khô hoàn toàn. Sau vài giờ phơi dưới nắng, bề mặt thực phẩm có thể se lại, tạo cảm giác "đã khô", nhưng bên trong vẫn giữ độ ẩm đáng kể. Trong bối cảnh thời tiết miền Bắc liên tục ghi nhận nền nhiệt 35-40 độ C kèm độ ẩm cao, đây lại là điều kiện lý tưởng để vi khuẩn sinh sôi.
Các tác nhân gây bệnh như Salmonella, E.coli, Campylobacter hay tụ cầu vàng có thể đã tồn tại sẵn trong thịt ngay từ khâu giết mổ, vận chuyển, bảo quản. Khi đem phơi ngoài trời, thực phẩm tiếp tục đối mặt nguy cơ nhiễm khuẩn từ bụi không khí, ruồi nhặng, côn trùng, tay người chế biến hoặc dụng cụ không đảm bảo vệ sinh.
Bác sĩ Thiệu nhấn mạnh: “Nhiều người cho rằng ánh nắng có thể diệt khuẩn, nhưng thực tế nắng thông thường không đủ khả năng tiệt trùng thực phẩm như các quy trình xử lý nhiệt trong công nghiệp”. Trạng thái "ngoài khô, trong ẩm" đặc biệt nguy hiểm vì vi khuẩn vẫn có thể phát triển mạnh ở phần thịt bên trong dù bề mặt nhìn khô ráo. Một số chủng như tụ cầu vàng còn sinh độc tố trong quá trình phát triển. Đáng chú ý, những độc tố này có khả năng chịu nhiệt tương đối tốt, đồng nghĩa ngay cả khi thực phẩm được chiên hoặc nướng lại, nguy cơ ngộ độc vẫn chưa được loại bỏ hoàn toàn.
Nguy cơ nấm mốc và ký sinh trùng từ thực phẩm phơi thủ công
Không chỉ đối mặt nguy cơ nhiễm khuẩn, thực phẩm phơi thủ công còn dễ bị nấm mốc tấn công. Thời tiết miền Bắc hiện nay thường nắng gắt ban ngày nhưng độ ẩm tăng cao vào chiều tối và đêm. Nếu thịt sau khi phơi không được bảo quản lạnh ngay, thực phẩm rất dễ hút ẩm trở lại, tạo môi trường thuận lợi cho nấm phát triển. Một số loại nấm có thể sinh độc tố gây ảnh hưởng lâu dài đến gan, hệ tiêu hóa và hệ miễn dịch.
Bác sĩ Thiệu cũng cảnh báo không nên xem nhẹ nguy cơ ký sinh trùng và giun sán. Với nguồn thịt chưa qua kiểm dịch đầy đủ, trong thịt có thể tồn tại nang sán, ấu trùng giun xoắn và nhiều loại ký sinh trùng khác. “Việc phơi nắng vài giờ hoàn toàn không đủ để tiêu diệt các tác nhân này”, ông nhấn mạnh. Nếu thực phẩm không được nấu chín kỹ sau khi phơi, người ăn có nguy cơ nhiễm ký sinh trùng qua đường tiêu hóa, dẫn đến đau bụng, rối loạn tiêu hóa, đau cơ, sốt, dị ứng, thậm chí biến chứng tim mạch hoặc thần kinh trong trường hợp nặng.
Ngoài ra, việc phơi thực phẩm ở sân thượng, ban công hoặc khu vực gần đường giao thông còn khiến thực phẩm dễ nhiễm bụi mịn, khí thải, kim loại nặng và nhiều vi sinh vật ngoài môi trường. Ruồi nhặng đậu vào thực phẩm cũng có thể mang theo vi khuẩn đường ruột cùng trứng giun sán.
Bác sĩ Thiệu khuyến cáo: “Người dân không nên chạy theo các trào lưu chế biến thực phẩm tự phát trên mạng xã hội, đặc biệt trong điều kiện nắng nóng cực đoan hiện nay”. Thay vào đó, để đảm bảo an toàn, người tiêu dùng nên mua thực phẩm khô từ các cơ sở sản xuất uy tín, có quy trình chế biến và bảo quản đạt tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm.
