Cuộc chạy đua khẩn cấp tìm thuốc giải độc Botulinum tại Đà Nẵng
Sáng ngày 12/3, Sở Y tế thành phố Đà Nẵng đã có buổi làm việc với đại diện Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) sau khi lô thuốc Botulinum Antitoxin (BAT) được chuyển đến kịp thời để điều trị cho các bệnh nhi trong tình trạng nguy kịch. Sự việc bắt nguồn từ một vụ ngộ độc thực phẩm nghiêm trọng liên quan đến độc tố Botulinum.
Tình trạng nguy kịch của các bệnh nhi
Bác sĩ Trần Đình Vinh, Giám đốc Bệnh viện Phụ sản - Nhi Đà Nẵng, cho biết hai bệnh nhi đã được chuyển đến bệnh viện trong tình trạng rất nặng, với các biểu hiện suy hô hấp, yếu cơ và rối loạn tri giác do nghi ngộ độc độc tố Botulinum. Trước đó, từ ngày 12/2, Bệnh viện Đa khoa khu vực miền núi phía Bắc Quảng Nam đã ghi nhận rải rác các trường hợp nghi ngộ độc thực phẩm tại xã Phước Năng. Đến ngày 8/3, bệnh viện tiếp nhận thêm một chùm ca bệnh sau khi các bệnh nhân cùng ăn cá ủ chua tại một hộ gia đình.
Ba bệnh nhi, bao gồm một bệnh nhân nam 15 tuổi và hai bệnh nhân 7 tuổi và 11 tuổi, đều có biểu hiện lâm sàng điển hình của ngộ độc Botulinum với diễn tiến nhanh. Bệnh nhân 15 tuổi rơi vào tình trạng hôn mê, suy hô hấp nặng phải đặt nội khí quản và thở máy, trong khi hai bệnh nhi còn lại cũng có biểu hiện yếu cơ, sụp mi và suy hô hấp tiến triển. Bác sĩ Vinh nhấn mạnh: "Bệnh viện có đầy đủ phương tiện hồi sức nhưng yếu tố quyết định trong điều trị ngộ độc Botulinum là thuốc giải độc đặc hiệu. Điều chúng tôi lo lắng nhất là làm sao có được thuốc càng sớm càng tốt."
Hành trình khẩn cấp đưa thuốc giải độc về Việt Nam
Sau khi nhận thông tin từ bệnh viện, Bộ Y tế và Sở Y tế Đà Nẵng đã khẩn trương liên hệ với WHO để tìm nguồn thuốc giải độc. Nhờ sự phối hợp chặt chẽ, WHO đã hỗ trợ khẩn cấp thuốc Botulinum Antitoxin Heptavalent (BAT), một loại thuốc hiếm có giá khoảng 8.000 USD mỗi lọ và hiện chưa có sẵn tại các cơ sở y tế trong nước. Lô thuốc được xuất từ kho của hệ thống điều phối WHO tại Geneva, bay qua Istanbul đến Hà Nội, rồi tiếp tục được vận chuyển vào Đà Nẵng.
Khoảng 20h45 tối ngày 11/3, thuốc đã được chuyển đến bệnh viện và ngay lập tức được truyền cho các bệnh nhi. Quá trình truyền kết thúc vào khoảng 2h sáng hôm sau. Bác sĩ Võ Hữu Hội, Phó giám đốc Bệnh viện Phụ sản - Nhi Đà Nẵng, thông tin: "Đến sáng nay, các cháu đã có tiến triển tốt hơn về tri giác và cơ lực. Tuy nhiên về hô hấp vẫn cần tiếp tục theo dõi trong vài ngày tới." Bác sĩ Vinh cũng cho biết khi thăm bệnh nhân sáng nay, hai bệnh nhi đã tỉnh táo hơn, có thể nhận biết khi được gọi hỏi và bắt đầu cử động tay chân.
Khuyến nghị của WHO và biện pháp phòng ngừa
Bác sĩ Nguyễn Thị Phúc, đại diện WHO tại Việt Nam, cho biết việc hỗ trợ thuốc giải độc lần này có sự tham gia của nhiều bộ phận trong hệ thống WHO, bao gồm trụ sở chính và văn phòng khu vực tại Philippines. Bà nhấn mạnh: "WHO có thể hỗ trợ trong các tình huống khẩn cấp, nhưng về lâu dài Việt Nam nên xem xét xây dựng cơ số dự trữ thuốc giải độc trong nước để có thể sử dụng ngay khi có ca bệnh." Bà cũng lưu ý rằng các ca ngộ độc Botulinum không phải là hiếm trong khu vực, như một vụ tương tự đã xảy ra tại Quảng Nam vào năm 2023.
Trong khi đó, bác sĩ Trần Thanh Thủy, Giám đốc Sở Y tế Đà Nẵng, cho biết thành phố đã báo cáo lãnh đạo UBND thành phố về sự hỗ trợ kịp thời của WHO và đang triển khai nhiều biện pháp phòng ngừa. Sở đã làm việc với các địa phương để rà soát các ca bệnh, khảo sát quy trình chế biến thực phẩm gây ngộ độc, và tăng cường tuyên truyền trực tiếp đến người dân về nguy cơ ngộ độc thực phẩm, đặc biệt là các món ăn lên men hoặc ủ chua không đúng cách. Bên cạnh đó, Viện Pasteur Nha Trang đang phối hợp với Đà Nẵng triển khai nghiên cứu về nguy cơ ngộ độc liên quan đến quy trình chế biến thực phẩm lên men tại địa phương.
Các chuyên gia y tế nhấn mạnh độc tố Botulinum là một trong những loại độc tố mạnh nhất, có thể gây liệt cơ nhanh chóng dẫn đến suy hô hấp và tử vong nếu không được điều trị kịp thời. Việc phát hiện sớm triệu chứng và tiếp cận thuốc giải độc nhanh chóng được xem là yếu tố quyết định trong việc cứu sống bệnh nhân.
