Một nỗi ám ảnh đang thật sự thành hình khi dịch Ebola bùng phát tại Cộng hòa Dân chủ Congo (CHDC Congo) và Uganda, với nguy cơ lan rộng ra khắp lục địa. Ông Jean Kaseya, người đứng đầu Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh châu Phi (Africa CDC), cảnh báo: “Con số đang thay đổi hằng ngày, và chúng ta vẫn đang ở đỉnh điểm của đợt bùng phát này”. Theo ông, ngoài hai quốc gia bị ảnh hưởng trực tiếp, 11 nước khác trên khắp châu Phi hiện đang ở trong tình trạng nguy cơ cao, bao gồm Nam Sudan, Rwanda, Kenya, Zambia, Cộng hòa Trung Phi, Tanzania, Ethiopia, Angola, Cộng hòa Congo, Burundi và Somalia.
Những thách thức trong kiểm soát dịch
Ông Kaseya nhấn mạnh những thách thức nghiêm trọng, bao gồm khoảng thời gian bốn tuần không phát hiện được quá trình lây nhiễm trước khi được xác nhận chính thức, việc thiếu các biện pháp đối phó y tế, sự di chuyển dân cư cao, cơ sở hạ tầng y tế yếu kém, tình trạng mất an ninh và hạn chế tiếp cận, cũng như thông tin sai lệch và trạng thái thiếu tin tưởng trong cộng đồng. Trong khi đó, Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), ông Tedros Adhanom Ghebreyesus, nhấn mạnh nguy cơ lây lan nhanh chóng của dịch bệnh, đồng thời nhắc lại quyết định của WHO ngày 22/5 về nâng cấp đánh giá rủi ro từ “cao” lên “rất cao” ở cấp quốc gia tại CHDC Congo. Hai tỉnh Ituri và Bắc Kivu của CHDC Congo hiện là những địa phương chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của đợt bùng phát mới.
Kế hoạch ứng phó khẩn cấp
Trong cuộc họp, WHO cùng Africa CDC đã công bố một kế hoạch ứng phó với virus Ebola kéo dài sáu tháng nhằm kiểm soát các đợt bùng phát dịch tại CHDC Congo và Uganda, đồng thời tăng cường năng lực phòng dịch trên toàn lục địa. Kế hoạch có tổng ngân sách triển khai khoảng 319 triệu USD, áp dụng cho toàn bộ 55 quốc gia thành viên của Liên minh châu Phi (AU). Trong đó, 265 triệu USD được ưu tiên cho công tác ứng phó trực tiếp với dịch bệnh tại CHDC Congo và Uganda, 54 triệu USD dành cho hoạt động chuẩn bị, giám sát và nâng cao năng lực phòng, chống dịch tại các quốc gia châu Phi có nguy cơ cao.
Ông Ghebreyesus cho biết thêm: WHO đang tài trợ kinh phí, vật tư y tế và nhân viên vào CHDC Congo để hỗ trợ chính quyền và đẩy nhanh các thử nghiệm lâm sàng về các phương pháp điều trị tiềm năng. Trong khi đó, cùng với đại diện Nam Phi, Bộ trưởng Y tế và Dân số Ai Cập Khaled Abdel Ghaffar khẳng định: Ai Cập sẵn sàng cung cấp hỗ trợ kỹ thuật và y tế cho các quốc gia châu Phi đang chịu ảnh hưởng của dịch. Ông Ghaffar kêu gọi một phản ứng thống nhất và khẩn cấp trên toàn lục địa để ngăn chặn dịch bệnh lây lan, đồng thời cảnh báo rằng dịch bệnh không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng mà còn kéo theo những hệ lụy xã hội và kinh tế.
Nguy cơ lan rộng từ CHDC Congo
CHDC Congo (DR Congo), ở vị trí trung tâm châu Phi, tiềm ẩn nguy cơ phát tán rộng rãi dịch Ebola. Trên nền tảng mạng xã hội X, Tổng Giám đốc WHO cho biết: Tỉnh Ituri - tâm điểm của đợt bùng phát - hiện có gần 5 triệu người sinh sống trong bối cảnh xung đột kéo dài, với khoảng 25% dân số cần hỗ trợ nhân đạo và 20% phải di dời trong nước. Ông nhấn mạnh rằng tình trạng bạo lực đang buộc người dân, bao gồm cả nhân viên y tế và lực lượng cứu trợ nhân đạo, phải rời bỏ nơi ở, gây cản trở nghiêm trọng cho nỗ lực kiểm soát dịch bệnh. Điều này làm suy giảm nghiêm trọng khả năng mở rộng truy vết các ca tiếp xúc với virus Ebola và phát hiện ca bệnh đủ sớm để triển khai chăm sóc hỗ trợ. Hơn nữa, hiện không có vaccine hoặc phương pháp điều trị nào được cấp phép để ứng phó với chủng Ebola Bundibugyo gây ra đợt bùng phát hiện tại. Với vai trò là đất nước có diện tích lớn thứ hai châu Phi, có đường biên giới trên bộ tiếp giáp chín quốc gia, nếu không sớm “dập” được dịch, nguy cơ lây lan và bùng phát dịch bệnh từ CHDC Congo ra toàn khu vực cũng như quốc tế là vô cùng đáng quan ngại.
