Thay vì chạy đua xây dựng hạ tầng nền tảng, nhiều doanh nghiệp Việt Nam đang tìm thấy cơ hội lớn từ việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào vận hành và dịch vụ, tạo đà bứt phá trong năm 2026.
Cơ hội từ tầng ứng dụng AI
Tại sự kiện Gateway to Vietnam 2026 diễn ra ngày 3/6, ông Bradley Warden, Giám đốc điều hành kiêm Quản lý danh mục cấp cao tại Nomura Asset Management International, nhận định AI khác biệt so với các chu kỳ công nghệ trước. Không chỉ bổ sung công cụ cho con người, AI còn đưa năng lực suy luận và xử lý thông tin vào nhiều quy trình khác nhau.
Theo ông, máy tính cá nhân, điện thoại thông minh hay điện toán đám mây chủ yếu tạo ra các lớp công cụ mới, trong khi AI có thể tác động rộng hơn khi được tích hợp vào hạ tầng tính toán, dữ liệu, bộ nhớ, phần mềm và vận hành doanh nghiệp.
Với Việt Nam, câu chuyện AI không nhất thiết bắt đầu từ việc sở hữu những doanh nghiệp như Nvidia hay Micron. Cơ hội nằm ở các ngành có khả năng ứng dụng AI vào vận hành, phân tích dữ liệu, phục vụ khách hàng, quản trị rủi ro và tối ưu chi phí.
Nhóm công nghệ: FPT và tầng ứng dụng
Trong nhóm công nghệ, Tập đoàn FPT là doanh nghiệp hưởng lợi từ ứng dụng AI. Tuy nhiên, theo chuyên gia, doanh nghiệp này vẫn ở giai đoạn đầu về AI, và vấn đề quan trọng là khả năng sinh lời trong lĩnh vực công nghệ.
Ông Phạm Lưu Hưng, Giám đốc SSI Research, cho biết Việt Nam không cần cạnh tranh trực diện với Mỹ hay Trung Quốc trong cuộc đua xây dựng mô hình AI nền tảng, vốn đòi hỏi nguồn vốn đầu tư lớn, hạ tầng tính toán và nhân lực công nghệ quy mô. Thay vào đó, cơ hội phù hợp hơn nằm ở tầng ứng dụng, nơi doanh nghiệp sử dụng AI để cải thiện quy trình kinh doanh, tự động hóa vận hành và tạo ra hiệu quả tài chính cụ thể.
Dịch vụ tài chính: Ngân hàng và chứng khoán
Bên cạnh công nghệ, lĩnh vực dịch vụ tài chính (ngân hàng, chứng khoán, quản lý tài sản) cũng xuất hiện cơ hội tăng trưởng trong làn sóng AI. Tại Việt Nam, các ngân hàng như Techcombank, VPBank, MB đã "nhúng" AI vào quy trình cá nhân hóa đề xuất cho khách hàng, tác động trực tiếp đến hiệu quả kinh doanh.
Trong chứng khoán, AI hỗ trợ môi giới, chăm sóc khách hàng, phân tích dữ liệu thị trường, báo cáo nghiên cứu, quản trị rủi ro, back-office và phát triển sản phẩm số. Hiện nay, lập trình không còn là điểm nghẽn lớn nhất; doanh nghiệp phải học cách quản trị các điểm nghẽn mới như kiểm tra, xác minh kết quả, hướng dẫn AI đúng cách và đảm bảo công nghệ tạo ra sản phẩm đúng nhu cầu.
Bán lẻ và tiêu dùng
Bán lẻ và tiêu dùng cũng là nhóm có thể hưởng lợi nhờ sở hữu lượng dữ liệu lớn về khách hàng, giao dịch, hàng tồn kho và vận hành chuỗi cửa hàng.
Hạ tầng và khu công nghiệp
Nhóm doanh nghiệp sở hữu hạ tầng, khu đất hoặc khu công nghiệp cũng phục vụ nhu cầu công nghệ mới. Trong bối cảnh AI kéo theo nhu cầu về bán dẫn, data center và năng lực tính toán, các doanh nghiệp khu công nghiệp như Kinh Bắc hoặc Viglacera là những cái tên đáng chú ý. Các doanh nghiệp phát triển khu công nghiệp được chọn làm nơi đặt cơ sở của nhiều doanh nghiệp bán dẫn và công nghệ như Intel, Hana Micron, Samsung.
Data center trở thành lớp hạ tầng quan trọng khi doanh nghiệp có nhu cầu xử lý dữ liệu trong nước. Do việc sử dụng các mô hình AI như Claude, Gemini hay ChatGPT gặp giới hạn vì dữ liệu nhạy cảm và yêu cầu không đưa thông tin ra ngoài Việt Nam, nhiều bên chọn thuê hạ tầng máy chủ nội địa. Điều này mở ra nhu cầu mới về năng lực tính toán và hạ tầng dữ liệu cho các ngành có yêu cầu bảo mật cao như tài chính.
Năng lượng: Hưởng lợi từ điểm nghẽn hạ tầng
Năng lượng cũng là lĩnh vực đáng chú ý. AI cần năng lực tính toán lớn, trong khi data center tiêu thụ nhiều điện và đòi hỏi nguồn cung ổn định. Theo ông Phạm Lưu Hưng, năng lượng có thể được xem là nhóm hưởng lợi từ điểm nghẽn hạ tầng khi AI mở rộng.
Nhìn chung, làn sóng AI có thể không tạo ra một "Nvidia Việt Nam" trong ngắn hạn; nhưng khi AI dịch chuyển từ tầng mô hình nền tảng sang tầng ứng dụng, cơ hội có thể phân bổ rộng hơn sang những ngành có dữ liệu, khách hàng, quy trình vận hành và hạ tầng cần được tối ưu.
