Cá từ lâu được xem là thực phẩm tốt cho sức khỏe tim mạch, não bộ và thị lực nhờ giàu đạm và omega-3. Tuy nhiên, các chuyên gia dinh dưỡng cảnh báo một số loài cá nằm ở đỉnh chuỗi thức ăn hoặc có tuổi thọ dài dễ tích tụ thủy ngân và các kim loại nặng từ môi trường biển, gây nguy hại nếu tiêu thụ thường xuyên. Dưới đây là những loại cá có nguy cơ cao cần lưu ý.
Cá ngừ: Giàu omega-3 nhưng không nên ăn quá nhiều
Cá ngừ là loại hải sản phổ biến, được đánh giá cao nhờ hàm lượng protein và omega-3 dồi dào. Tuy nhiên, các loài cá ngừ lớn có tuổi thọ từ 10 đến 40 năm, nằm ở vị trí cao trong chuỗi thức ăn và chủ yếu săn các loài cá nhỏ hơn, nên dễ tích tụ lượng lớn kim loại nặng. Cụ thể:
- Cá ngừ vây xanh: Hàm lượng thủy ngân cao nhất, nên tránh hoàn toàn.
- Cá ngừ mắt to: Chứa nhiều thủy ngân hơn cá ngừ vây vàng, nên hạn chế.
- Cá ngừ vây vàng: Mức thủy ngân trung bình nhưng vẫn cần ăn có chừng mực.
Đặc biệt, bên cạnh vấn đề kim loại nặng, cá ngừ thường được dùng trong các món ăn sống như sushi, sashimi. Theo các chuyên gia, việc tiêu thụ cá ngừ chưa qua xử lý và bảo quản đúng quy trình có thể làm tăng nguy cơ phơi nhiễm ký sinh trùng hoặc vi khuẩn gây bệnh đường tiêu hóa. Do đó, người tiêu dùng nên lựa chọn sản phẩm từ nguồn uy tín và ưu tiên ăn chín để giảm thiểu rủi ro.
Cá thu: Cá thu vua nguy hiểm nhất
Theo Business Insider, hàm lượng thủy ngân ở cá thu khác nhau rất lớn tùy theo loài. Những loài cá thu kích thước lớn thường chứa nhiều kim loại nặng hơn. Cụ thể:
- Cá thu vua: Sống 15-20 năm, hàm lượng methylmercury cao, phụ nữ mang thai và trẻ em nên tránh hoàn toàn.
- Cá thu Tây Ban Nha: Một số quần thể có hàm lượng thủy ngân khá cao, cần hạn chế ăn.
- Cá thu Đại Tây Dương: Kích thước nhỏ, tuổi thọ ngắn dưới 5 năm, hàm lượng thủy ngân thấp và giàu omega-3.
- Cá thu Thái Bình Dương: Tương đối an toàn, không nên ăn quá 250 gram mỗi tuần.
Hàm lượng thủy ngân trong cá thu vua cao nhất trong các loài cá thu.
Cá cờ: Loài cá săn mồi có nguy cơ cao
Tương tự cá kiếm, cá cờ là loài săn mồi cấp cao, có tuổi thọ dài và tích tụ nhiều methylmercury trong cơ thể. Loài này phân bố chủ yếu ở các vùng biển nhiệt đới thuộc Thái Bình Dương, Đại Tây Dương và Ấn Độ Dương. Cá cờ thường được chế biến thành món sashimi hoặc steak cá tái. Nếu quá trình cấp đông không đạt chuẩn hoặc bảo quản ở nhiệt độ không phù hợp, nguy cơ nhiễm ký sinh trùng và vi khuẩn gây bệnh đường tiêu hóa có thể gia tăng.
Cá kiếm: Tích lũy nhiều độc chất nguy hiểm
Cá kiếm có tuổi thọ dài, có thể sống trên 15 năm. Do nằm gần đỉnh chuỗi thức ăn, cá kiếm có khả năng tích lũy không chỉ thủy ngân mà còn nhiều chất ô nhiễm môi trường khác. Đây là một trong những lý do loài cá này thường xuất hiện trong các khuyến cáo về an toàn thực phẩm trên thế giới.
Cá tầm: Tuổi thọ càng dài, nguy cơ càng lớn
Cá tầm có tuổi thọ cực kỳ dài, hơn 50 năm, và dễ dàng tích tụ lượng lớn thủy ngân cùng các kim loại nặng khác. Thời gian sống dài khiến loài cá này có nhiều cơ hội tiếp xúc và tích lũy kim loại nặng từ nguồn nước. Trứng cá muối làm từ trứng cá tầm cũng có thể bị nhiễm kim loại nặng.
Cá mú: Kẻ săn mồi dưới đáy biển
Cá mú có tuổi thọ cao, khoảng 30 năm, là loài cá săn mồi dễ tích tụ thủy ngân. Do vị trí tương đối cao trong chuỗi thức ăn, các mẫu cá mú kích thước lớn thường ghi nhận hàm lượng thủy ngân cao hơn các loài cá nhỏ. Trong đó, cá mú nghệ hay cá mú khổng lồ có kích thước lớn, tuổi thọ dài, hàm lượng thủy ngân cao, còn cá mú đỏ có mức thủy ngân từ trung bình đến cao.
