Cảnh báo từ bác sĩ ung thư: Cách nấu ăn sai có thể làm tăng nguy cơ ung thư
Trong khi nhiều khuyến nghị dinh dưỡng hiện nay tập trung vào việc ăn nhiều rau, hạn chế thịt đỏ và thực phẩm siêu chế biến, các chuyên gia y tế nhấn mạnh rằng đây chỉ là một phần của bức tranh toàn cảnh. Các chế độ ăn như Địa Trung Hải đã được chứng minh có lợi cho tim mạch và giảm nguy cơ ung thư, nhưng quá trình nấu nướng thực phẩm trước khi đưa vào cơ thể cũng đóng vai trò quan trọng không kém. Theo các bác sĩ ung thư, chính phương pháp chế biến có thể làm thay đổi bản chất hóa học của thức ăn, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe con người.
Kiểu nấu ăn cần hạn chế: Nướng thực phẩm quá tay
Các bác sĩ ung thư đã cùng đưa ra cảnh báo về một thói quen phổ biến trong nấu nướng: nướng thực phẩm quá tay dẫn đến cháy xém. Tiến sĩ Shikha Jain, bác sĩ chuyên khoa huyết học và ung thư tại Trung tâm Ung thư, Đại học Illinois (Mỹ), cho biết một số phương pháp chế biến có thể tạo ra hợp chất có hại, trong khi những cách khác lại giúp giữ dưỡng chất và giảm viêm. Những lựa chọn nhỏ hằng ngày trong nấu ăn có thể tích lũy và tác động đến sức khỏe lâu dài.
Theo bác sĩ Anton Bilchik từ Viện Ung thư John Wayne (Mỹ), việc nướng cháy thịt, cá, rau hay trái cây có thể tạo ra hai nhóm hợp chất nguy hiểm là HCAs và PAHs. Đây là những chất có khả năng gây tổn thương DNA tế bào, làm tăng nguy cơ ung thư, đặc biệt là ung thư đại trực tràng. HCAs hình thành khi protein trong thịt, gia cầm hoặc cá tiếp xúc với nhiệt độ rất cao. PAHs xuất hiện khi mỡ nhỏ xuống lửa hoặc bề mặt nóng, tạo khói và bám ngược lại vào thức ăn.
Các bác sĩ cho rằng, việc lỡ ăn đồ nướng bị cháy đôi lần không đáng lo ngại. Tuy nhiên, điều quan trọng là không nên lặp lại thường xuyên và biến nó thành thói quen hằng ngày. Nếu thức ăn bị cháy nhẹ, nên cắt bỏ hoàn toàn phần đen. Với món bị cháy nặng, tốt nhất không nên ăn vì các hợp chất độc hại tập trung nhiều ở phần này.
Những cách nấu ăn được chuyên gia khuyến khích
Bên cạnh cách nấu, loại thực phẩm cũng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe. Trái cây và rau củ luôn là lựa chọn an toàn và giàu dinh dưỡng. Với protein, các bác sĩ khuyến nghị ưu tiên nguồn từ thực vật như đậu lăng, đậu phụ và cá. Thịt đỏ và đặc biệt là thịt chế biến sẵn như xúc xích, thịt nguội, thịt xông khói cần được hạn chế tối đa. Tổ chức Y tế Thế giới đã xếp thịt chế biến sẵn vào nhóm chất gây ung thư cho người, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc lựa chọn thực phẩm phù hợp.
Các bác sĩ ung thư cho biết vẫn có nhiều phương pháp nấu giúp giữ dinh dưỡng mà không làm tăng nguy cơ ung thư. Dưới đây là những cách nấu ăn được khuyến khích:
- Hấp và luộc: Giúp bảo toàn vitamin, chất chống oxy hóa và tránh tạo hợp chất độc hại.
- Nướng và quay ở nhiệt độ thấp: Có kiểm soát giúp hạn chế khói và lửa trực tiếp, giảm nguy cơ hình thành HCAs và PAHs.
- Xào nhanh với ít dầu: Giúp rút ngắn thời gian nấu và giữ kết cấu thực phẩm, đồng thời hạn chế tiếp xúc nhiệt cao.
- Nấu chậm ở nhiệt độ thấp: Phù hợp với người đang điều trị ung thư hoặc mệt mỏi, giúp giữ nguyên hương vị và dinh dưỡng.
- Ướp thực phẩm: Bằng chanh, giấm, sữa chua hoặc thảo mộc trước khi nướng giúp giảm hình thành chất có hại.
- Ưu tiên dầu ô liu, dầu hạt cải và gia vị tự nhiên: Thay vì bơ hay sốt chế biến sẵn để tăng cường lợi ích sức khỏe.
Như vậy, việc kết hợp lựa chọn thực phẩm lành mạnh với phương pháp chế biến phù hợp không chỉ giúp bảo vệ cơ thể khỏi nguy cơ ung thư mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống. Các chuyên gia khuyến cáo người dân nên chú ý đến từng chi tiết nhỏ trong nấu nướng để tích lũy lợi ích sức khỏe lâu dài.
