Việc cai sữa cho trẻ thường khiến nhiều bậc phụ huynh băn khoăn. Một số người cho rằng cai sữa khi trẻ tròn 1 tuổi là đúng, trong khi những người khác lo ngại việc bú mẹ kéo dài sẽ khiến trẻ phụ thuộc. Tuy nhiên, theo các chuyên gia dinh dưỡng, không có một mốc tuổi cố định nào áp dụng cho mọi trẻ. Thời điểm cai sữa nên dựa vào sự phát triển của trẻ, nhu cầu của mẹ và hoàn cảnh gia đình.
Khuyến nghị từ WHO và CDC
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị trẻ nên được bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu. Sau đó, trẻ cần ăn dặm để đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng gia tăng, nhưng vẫn nên tiếp tục bú mẹ đến 2 tuổi hoặc lâu hơn nếu cả mẹ và bé đều mong muốn. Điều này có nghĩa là bú mẹ sau 2 tuổi không gây hại, mà còn mang lại lợi ích về dinh dưỡng, tăng cường miễn dịch và gắn kết mẹ con.
Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) cũng khẳng định: không có thời điểm nào được coi là “đúng” cho tất cả trẻ. Cai sữa là quyết định mang tính cá nhân, nên thực hiện khi cả mẹ và bé đã sẵn sàng. Nhiều trẻ tự giảm nhu cầu bú khi lớn lên, ăn đa dạng hơn và uống thành thạo bằng cốc.
Dấu hiệu trẻ sẵn sàng cai sữa
Theo các chuyên gia, một số dấu hiệu cho thấy trẻ có thể đã sẵn sàng cai sữa bao gồm: hứng thú với thức ăn đặc, tự giảm số lần bú trong ngày, thời gian mỗi cữ bú ngắn hơn, dễ bị phân tâm khi bú, hoặc đã uống được bằng cốc. Tuy nhiên, mỗi trẻ phát triển với tốc độ khác nhau, nên không nên ép cai sữa chỉ vì đến một mốc tuổi nhất định.
Ngược lại, việc trẻ đột ngột từ chối bú mẹ không đồng nghĩa là đã đến lúc cai sữa. CDC giải thích hiện tượng này có thể chỉ xảy ra tạm thời do mọc răng, cảm cúm, thay đổi môi trường hoặc căng thẳng. Sau khi nguyên nhân được giải quyết, trẻ thường bú mẹ trở lại bình thường.
Lời khuyên khi quyết định cai sữa
Các chuyên gia khuyến cáo nên thực hiện cai sữa từ từ, không dừng đột ngột. Mẹ có thể giảm dần từng cữ bú trong ngày và thay thế bằng bữa ăn hoặc thức uống phù hợp với độ tuổi của trẻ. Cách này giúp trẻ thích nghi dần, đồng thời giúp cơ thể mẹ giảm tiết sữa từ từ, hạn chế tình trạng căng tức ngực, tắc tia sữa hoặc viêm tuyến vú.
Đối với trẻ dưới 12 tháng tuổi, nếu ngừng bú mẹ thì cần sử dụng sữa công thức dành cho trẻ nhũ nhi, không thay bằng sữa bò thông thường. Sau 12 tháng, trẻ có thể uống sữa bò nguyên kem đã tiệt trùng (nếu không có chống chỉ định) và duy trì chế độ ăn đa dạng để đáp ứng nhu cầu phát triển.
Thời điểm nên tránh cai sữa
Các chuyên gia cũng lưu ý cha mẹ không nên cai sữa khi trẻ đang bị ốm, vừa tiêm chủng, chuyển nhà, đi nhà trẻ lần đầu hoặc có những thay đổi lớn trong cuộc sống. Việc trì hoãn thêm một thời gian sẽ giúp trẻ thích nghi tốt hơn và giảm căng thẳng cho cả mẹ lẫn con.
