Bác sĩ hướng dẫn chi tiết cách bảo vệ lá gan trong dịp Tết
Dịp Tết đến, việc uống rượu bia thường tăng cao, đặt gánh nặng lên gan – cơ quan xử lý hóa chất quan trọng của cơ thể. Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, từ Hội Y học Dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, chia sẻ những lời khuyên thiết thực để giữ gan khỏe mạnh.
Quá trình chuyển hóa rượu và mối nguy từ acetaldehyde
Sau khi uống, ethanol trong rượu được vận chuyển đến gan, nơi khoảng 90% lượng rượu được chuyển hóa. Tại đây, ethanol biến thành acetaldehyde – một chất độc hơn ethanol nhiều lần, gây ra các triệu chứng như đỏ mặt, đau đầu, tim đập nhanh và mệt mỏi. Ở người uống lâu năm, gan huy động thêm enzyme CYP2E1, khiến họ có vẻ "uống khỏe" hơn nhưng lại tăng nguy cơ viêm gan, xơ gan và ung thư gan do tấn công bởi các gốc tự do.
Bác sĩ Hoàng nhấn mạnh: "Việc cố gắng tăng tửu lượng chỉ làm gan yếu dần theo thời gian."Chế độ ăn uống hợp lý: "Lá chắn" bảo vệ gan
Để bảo vệ gan, một bữa ăn đầy đủ trước khi uống là yếu tố then chốt. Chất béo từ dầu, bơ, phô mai hay thịt mỡ giúp làm chậm quá trình làm rỗng dạ dày, trong khi protein và carbohydrate phức hợp cung cấp năng lượng. Uống một ly sữa trước bữa nhậu cũng có lợi, vì sữa tạo thành lớp keo bảo vệ niêm mạc dạ dày, đặc biệt hữu ích cho người có dạ dày yếu.
Thay đổi cách uống: Chậm rãi và có kiểm soát
Bác sĩ khuyên nên uống chậm, xen kẽ với nước lọc, và tránh pha rượu. Cơ thể người trưởng thành cần khoảng một giờ để xử lý một đơn vị cồn; uống nhiều liên tiếp sẽ khiến gan bị "ngập" trong ethanol, dẫn đến acetaldehyde tích tụ và say nhanh. Việc vừa ăn vừa uống, đặc biệt là rau xanh, giúp giảm tác hại.
Cảnh báo nguy hiểm: Paracetamol và các sản phẩm giải rượu
Không nên uống paracetamol sau khi uống rượu để giảm đau đầu. Rượu làm cạn kiệt glutathione – chất trung hòa độc tố, khiến NAPQI từ paracetamol tấn công tế bào gan, có thể gây tổn thương nặng hoặc suy gan cấp. Các sản phẩm giải rượu chứa vitamin và điện giải có thể giảm mệt mỏi nhưng không làm giảm nồng độ cồn trong máu nhanh; máy đo của cảnh sát vẫn phát hiện được cho đến khi gan chuyển hóa xong.
An toàn sau khi uống: Tránh các hoạt động nguy hiểm
Sau khi uống, tuyệt đối không lái xe, bơi lội, làm việc trên cao hay vận hành máy móc. Caffeine trong cà phê hay nước tăng lực có thể tạo cảm giác "tỉnh táo giả" nhưng không phục hồi phản xạ, dễ dẫn đến tai nạn. Nếu xuất hiện các dấu hiệu nặng như thở chậm, da lạnh, nôn liên tục, co giật hoặc hôn mê, cần đưa đi cấp cứu ngay.
Khuyến cáo lượng uống an toàn
Cách tốt nhất là uống vừa phải: nam giới nên dừng ở khoảng hai đơn vị cồn mỗi ngày, nữ giới khoảng một đơn vị, và có những ngày trong tuần không uống để gan nghỉ ngơi. Một số quốc gia còn khuyến cáo không vượt quá 14 đơn vị cồn mỗi tuần cho cả hai giới. Bằng cách tuân thủ những hướng dẫn này, bạn có thể tận hưởng dịp Tết mà vẫn bảo vệ sức khỏe lá gan lâu dài.
