Béo phì ở trẻ em toàn cầu tăng gấp 4 lần, Việt Nam đối mặt với xu hướng đáng báo động
Theo một nghiên cứu mới được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) công bố trên Tạp chí The Lancet, tỷ lệ béo phì ở trẻ em và thanh thiếu niên trên toàn cầu đã tăng gấp 4 lần trong giai đoạn từ năm 1990 đến năm 2022. Hiện nay, thế giới ghi nhận hơn 1 tỷ người mắc béo phì, với tốc độ gia tăng nhanh nhất thuộc về nhóm trẻ em. Tình trạng này đang trở thành một mối lo ngại lớn đối với sức khỏe cộng đồng.
Xu hướng gia tăng nhanh tại Việt Nam
Tại Việt Nam, tình trạng thừa cân và béo phì ở trẻ em cũng đang có xu hướng tăng mạnh, đặc biệt là ở các khu vực thành thị. Nguyên nhân chính được xác định là do lối sống ít vận động, chế độ ăn dư thừa năng lượng, và sự phổ biến ngày càng rộng rãi của các loại thực phẩm chế biến sẵn. Những yếu tố này đang khiến nhiều trẻ em tăng cân một cách mất kiểm soát, đe dọa đến sức khỏe lâu dài.
Bác sĩ chuyên khoa I Đồng Minh Hùng, Phó khoa phụ trách khoa Phòng, chống bệnh không lây nhiễm tại Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) Đồng Nai, cho biết: "Trẻ em thừa cân hoặc béo phì có nguy cơ cao mắc các bệnh mạn tính từ sớm, chẳng hạn như tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, và đái tháo đường type 2." Ông cũng nhấn mạnh rằng nhiều trẻ béo phì có khả năng tiếp tục duy trì tình trạng này khi trưởng thành, dẫn đến nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, đột quỵ, và thậm chí là một số loại ung thư.
Nguyên nhân và hệ lụy đáng lo ngại
Theo bác sĩ Hùng, sự thay đổi trong lối sống hiện đại là yếu tố then chốt dẫn đến tình trạng béo phì ở trẻ em. Trẻ em ngày nay thường tiêu thụ nhiều thức ăn nhanh, đồ chiên rán, và nước ngọt có đường, trong khi thời gian dành cho các hoạt động thể chất lại ngày càng giảm sút. Việc ngồi lâu trước màn hình tivi, điện thoại thông minh, hoặc máy tính bảng, cùng với thói quen ngủ muộn và thiếu ngủ, cũng góp phần làm rối loạn quá trình chuyển hóa và tích tụ mỡ thừa trong cơ thể.
Bác sĩ Hùng chia sẻ thêm: "Không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất, trẻ em béo phì còn dễ gặp phải các vấn đề về tâm lý, như mặc cảm, tự ti, điều này có thể tác động tiêu cực đến kết quả học tập và khả năng giao tiếp xã hội của các em."
Giải pháp từ gia đình và cộng đồng
Để phòng ngừa và kiểm soát béo phì ở trẻ em, bác sĩ Hùng khuyến nghị rằng cần có sự phối hợp đồng bộ giữa gia đình, nhà trường, và ngành y tế. Ông nhấn mạnh: "Can thiệp sớm là rất quan trọng để giúp trẻ hình thành những thói quen sống lành mạnh suốt đời. Béo phì không phải là một vấn đề không thể kiểm soát, nhưng nếu chúng ta chậm trễ trong việc hành động, những hệ lụy về sau sẽ rất lớn."
Trong thực tế, nhiều gia đình tại Việt Nam đã bắt đầu thay đổi để đối phó với tình trạng này. Chẳng hạn, chị Phạm Thị Mai (ngụ tại phường Tân Triều, Đồng Nai) chia sẻ rằng con trai học lớp 2 của chị nặng gần 50 kg, vượt xa mức trung bình của lứa tuổi. Lo ngại về những ảnh hưởng lâu dài, gia đình chị đã điều chỉnh thực đơn hàng ngày bằng cách giảm lượng tinh bột, hạn chế đồ chiên rán và nước ngọt, đồng thời tăng cường rau xanh, trái cây, và ưu tiên các món luộc hoặc hấp. Ngoài ra, chị cũng khuyến khích con tham gia các hoạt động thể thao như đá bóng, bơi lội, và vận động ngoài trời mỗi ngày.
Bác sĩ Hùng cho biết thêm: "Phòng ngừa béo phì ở trẻ em cần bắt đầu từ chính gia đình, với những thay đổi nhỏ nhưng phải được duy trì một cách kiên trì và lâu dài. Cha mẹ nên xây dựng một chế độ ăn uống cân đối, kiểm soát khẩu phần ăn, hạn chế đồ uống có đường, đồng thời đảm bảo trẻ vận động ít nhất 30 phút mỗi ngày, ngủ đủ giấc, và giảm thiểu thời gian sử dụng các thiết bị điện tử."
Việc đẩy lùi béo phì ở trẻ em không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe hiện tại của các em mà còn góp phần giảm bớt gánh nặng bệnh tật cho xã hội trong tương lai. Đây là một thách thức cần sự quan tâm và hành động kịp thời từ tất cả các bên liên quan.
