Hồ sơ bệnh án điện tử giúp tiết kiệm hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm cho ngành y tế
Theo thông tin từ PGS-TS Trần Quý Tường, Chủ tịch Hội Tin học y tế Việt Nam, tính đến tháng 1 năm 2026, đã có 1.062 trên tổng số 1.645 bệnh viện trên cả nước triển khai hệ thống hồ sơ bệnh án điện tử (EMR), đạt tỷ lệ ấn tượng 64,6%. Đặc biệt, trong số 51 bệnh viện trực thuộc Bộ Y tế, đã có 50 đơn vị hoàn thành việc triển khai. Các bệnh viện thuộc các bộ, ngành khác cũng đã cơ bản hoàn thành quá trình chuyển đổi quan trọng này.
Lợi ích kinh tế vượt trội từ việc áp dụng EMR
Về hiệu quả thực tế của việc triển khai hồ sơ bệnh án điện tử, PGS-TS Trần Quý Tường nhấn mạnh rằng EMR đã giúp tiết kiệm đáng kể chi phí cho các cơ sở khám chữa bệnh. Cụ thể, đối với những bệnh viện có quy mô khoảng 1.000 giường - tương đương với các bệnh viện tuyến trung ương và tuyến tỉnh lớn, thực hiện từ 1 đến 1,5 triệu lượt khám chữa bệnh mỗi năm cùng với công suất chẩn đoán hình ảnh và xét nghiệm cao - việc triển khai EMR và loại bỏ hoàn toàn bệnh án giấy có thể mang lại mức tiết kiệm lên đến 30 - 50 tỷ đồng mỗi năm.
Đối với các bệnh viện có quy mô trung bình và nhỏ hơn, mức tiết kiệm cũng rất đáng kể:
- Bệnh viện quy mô 300 - 500 giường: tiết kiệm hợp lý khoảng 8 - 15 tỷ đồng/năm
- Bệnh viện quy mô dưới 300 giường: tiết kiệm khoảng 2 - 5 tỷ đồng/năm
Ngoài lợi ích về mặt tài chính, hồ sơ bệnh án điện tử còn giúp tiết kiệm thời gian đáng kể cho cả đội ngũ bác sĩ và người bệnh. Điều này không chỉ nâng cao năng suất làm việc mà còn cải thiện chất lượng khám chữa bệnh một cách rõ rệt. Hệ thống EMR còn góp phần giảm thiểu tình trạng xét nghiệm trùng lặp không cần thiết và cắt giảm nhiều chi phí phát sinh khác trong quy trình điều trị.
Thách thức từ tình trạng 'cát cứ' dữ liệu trong ngành y tế
Mặc dù được đánh giá là hạ tầng dữ liệu chiến lược của ngành y tế, vừa giúp tiết kiệm chi phí, thời gian, vừa tạo nền tảng cho quản trị thông minh và ứng dụng trí tuệ nhân tạo, nhưng theo PGS-TS Trần Quý Tường, vẫn còn tồn tại tình trạng các bệnh viện 'cát cứ' dữ liệu, chưa thực hiện liên thông thông tin một cách hiệu quả.
Hiện nay, tình trạng cát cứ dữ liệu trong ngành y tế xuất phát từ ba nguyên nhân chính:
- Mô hình quản lý dữ liệu còn phân tán: Mỗi cơ quan, đơn vị quản lý một tập dữ liệu riêng biệt, chưa có cơ chế bắt buộc và hiệu quả để chia sẻ, kết nối và sử dụng chung dữ liệu giữa các hệ thống khác nhau.
- Nhận thức và lợi ích cục bộ trong quản lý dữ liệu: Nhiều đơn vị coi dữ liệu là 'tài sản riêng', không sẵn sàng chia sẻ do lo ngại mất vai trò quản lý; bị tăng cường kiểm tra, giám sát, đối soát; hoặc bộc lộ những hạn chế về chuyên môn, tài chính và chất lượng dịch vụ. Trong bối cảnh đó, việc chia sẻ dữ liệu thường bị nhìn nhận là 'mất quyền', thay vì được xem là tạo ra giá trị mới cho toàn hệ thống.
- Thiếu chuẩn dữ liệu thống nhất và bắt buộc áp dụng: Các hệ thống thông tin y tế hiện đang sử dụng nhiều cấu trúc dữ liệu khác nhau, chưa thống nhất bộ mã chuyên môn dùng chung (thuốc, dịch vụ kỹ thuật, chẩn đoán…), chưa có cơ chế định danh người bệnh thống nhất. Một số chuẩn dữ liệu quốc tế quy định định dạng và cách thức trao đổi, tích hợp, chia sẻ dữ liệu điện tử giữa các hệ thống thông tin y tế khác nhau hiện chưa được áp dụng đồng bộ và chưa có cơ chế kiểm tra chất lượng dữ liệu hiệu quả.
Mục tiêu đến năm 2026 và những rào cản kỹ thuật
Ngành y tế đã đặt ra mục tiêu đầy tham vọng: đến năm 2026 sẽ triển khai hồ sơ bệnh án điện tử tại 100% bệnh viện trên toàn quốc, tiến tới chấm dứt hoàn toàn việc sử dụng bệnh án giấy truyền thống.
Tuy nhiên, theo phân tích của PGS-TS Trần Quý Tường, ngay cả khi có nhu cầu kết nối, việc liên thông dữ liệu giữa các bệnh viện vẫn gặp nhiều khó khăn trong thực tế. Nguyên nhân chính là do sự thiếu đồng bộ về chuẩn dữ liệu, khiến cho việc trao đổi thông tin khó có thể thực hiện một cách thực chất theo nguyên tắc 'máy đọc được - máy hiểu được'. Điều này đặt ra thách thức không nhỏ cho việc hiện thực hóa mục tiêu số hóa toàn diện ngành y tế trong thời gian tới.
