Bác sĩ Tống Thanh Hải: Hành trình 16 năm vi phẫu tái tạo cho bệnh nhân bỏng nặng
Trong hơn 16 năm gắn bó với vi phẫu - tái tạo tại Trung tâm Phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ và tái tạo, Bệnh viện Bỏng quốc gia, Tiến sĩ Tống Thanh Hải luôn trăn trở với câu hỏi về việc trả lại gương mặt, chức năng vận động và cơ hội làm lại cuộc đời cho người bệnh bỏng nặng. Phía sau những đường mạch nhỏ dưới 1mm được nối liền là hành trình nghiên cứu bền bỉ và khát vọng sâu sắc của ông.
Đến với vi phẫu là "nghề chọn người"
Tiến sĩ Thanh Hải chia sẻ rằng ông học quân y từ năm 1997 và tốt nghiệp năm 2004. Đến năm 2007, ông mới bắt đầu học chuyên ngành ngoại bỏng và tiếp cận phẫu thuật tạo hình, vi phẫu dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Vũ Quang Vinh. Hơn 16 năm qua, ông xem đây là "nghề chọn người", một cơ duyên lớn khi khoa phẫu thuật tạo hình thiếu nhân lực và thầy Vinh đã phát hiện, đào tạo ông.
Ông nhấn mạnh rằng ngoài kiến thức khoa học cơ bản, trí tưởng tượng và khả năng định hướng không gian chính xác đã giúp ông vượt qua những ca mổ phức tạp. Sự kiên trì rèn luyện đã tạo nên bản lãnh vững chắc. Bệnh nhân bỏng nặng thường đối mặt với di chứng biến dạng vùng mặt và cổ, khiến họ khó trở lại cuộc sống bình thường. Vi phẫu có thể cứu giúp cuộc đời họ, và điều này khiến ông nhận ra giá trị của con đường mình đi.
Ứng dụng và nghiên cứu trong vi phẫu tái tạo
Hiện tại, nhóm của Tiến sĩ Hải ứng dụng vi phẫu để tạo hình di chứng sẹo co kéo bỏng nặng ở vùng mặt, cằm cổ, sử dụng các vạt da hai cuống, vạt kếp hợp, và mở rộng kích thước vạt da. Họ cũng nghiên cứu nối bạch mạch tĩnh mạch, ghép hạch điều trị phù bạch mạch, và ghép ngón. Đây là đơn vị lớn trong cả nước sử dụng vi phẫu cho nhiều bệnh lý phức tạp như loét đái tháo đường và loét xạ trị ung thư.
Tiến sĩ Hải tham gia giao lưu hợp tác với các bác sĩ Anh, Mỹ, Nhật từ năm 2017, cho thấy sự kết nối quốc tế trong lĩnh vực này.
Vi phẫu - tái tạo: Lĩnh vực chuyên sâu ít người biết
Khi nhắc đến vi phẫu, nhiều người nghĩ ngay đến nối chi thể đứt rời, còn phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ thường gắn với làm đẹp. Tuy nhiên, tại Viện Bỏng quốc gia, vi phẫu - tái tạo tập trung vào điều trị di chứng bỏng và chấn thương. Bệnh nhân bỏng nặng có thể bị co cụm da ở mặt, cổ, tay, chân, gây khó khăn vận động. Vi phẫu giúp họ không chỉ vận động bình thường mà còn cải thiện thẩm mỹ để hòa nhập cuộc sống.
Khó khăn lớn nhất là tìm vạt da phù hợp về độ dày, màu sắc và diện tích để che phủ tổn thương hoặc tạo hình cơ quan như ngón tay, mũi. Quy trình đòi hỏi kiến thức giải phẫu sâu và thực tập trên xác. Từ năm 2013, Tiến sĩ Hải thường xuyên vào TP.HCM để mổ trên xác tươi và tham dự hội nghị quốc tế, học hỏi để nghiên cứu vạt da lớn hơn.
Nhân lực vi phẫu tại Việt Nam: Còn hạn chế
Tiến sĩ Hải cho biết không phải bác sĩ nào cũng có thể thực hiện vi phẫu vì kỹ thuật này đòi hỏi tay nghề cao và kinh nghiệm. Số lượng bác sĩ chuyên về vi phẫu ở Việt Nam đã tăng nhưng vẫn hạn chế, chủ yếu làm việc tại bệnh viện lớn. Thế hệ bác sĩ trẻ ngày càng quan tâm, và các trường y đang chú trọng đào tạo hơn.
Tuy nhiên, ông nhận xét người Việt thường giỏi ứng dụng nhưng thiếu nghiên cứu cơ bản. Bộ môn phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ tại Học viện Quân y có ba nhiệm vụ: nghiên cứu khoa học, đào tạo và điều trị. Cần tăng cường đào tạo bác sĩ trẻ và phát triển thêm ê kíp để hỗ trợ các địa phương.
Dấu ấn nghiên cứu được quốc tế công nhận
Vi phẫu tại Việt Nam có khoảng 50 năm phát triển và đã đạt trình độ ngang tầm các nước tiên tiến. Tiến sĩ Hải và đồng nghiệp đã tham dự hội nghị quốc tế tại Singapore và Trung Quốc, báo cáo các kỹ thuật như "Nghiên cứu ứng dụng vạt da cân thượng đòn nối mạch vi phẫu đầu xa che phủ sẹo co kéo vùng cằm cổ" và "Nghiên cứu ứng dụng vạt da hai cuống mạch tái tạo vùng mặt, cổ", được đánh giá cao.
Những đề tài này dựa trên thực tế điều trị bệnh nhân bỏng diện tích lớn, ví dụ sử dụng hai vạt da nối tiếp để che phủ toàn bộ vùng mặt. Hình ảnh trước và sau điều trị bệnh nhân bị bỏng lửa lộ xương sọ, đăng trên tạp chí Journal Burn Care and Research năm 2023, minh chứng cho thành công này.
Cuối cùng, Tiến sĩ Hải chia sẻ một câu chuyện cảm động: dù lo lắng cho người nhà bệnh nặng, ông cảm thấy dịu đi khi thấy bóng dáng y, bác sĩ cấp cứu 115 đến nhà, nhấn mạnh tầm quan trọng của sự hỗ trợ y tế kịp thời.
