Bác sĩ phẫu thuật ngoại khoa Trần Vinh Kiên (Trung Quốc) mới đây đã chia sẻ trường hợp của một bệnh nhân nữ 40 tuổi đến bệnh viện vì cảm thấy khó thở. Ban đầu, cô cho rằng tình trạng này do cân nặng quá lớn gây ra. Tuy nhiên, sau khi thăm khám, các bác sĩ phát hiện hai bên phổi của cô đều xuất hiện những mảng trắng xóa, chức năng phổi chỉ còn 40% - tức chỉ gần bằng một nửa so với người bình thường và vĩnh viễn không thể phục hồi.
Nguyên nhân từ thói quen hàng ngày
Khai thác bệnh sử, bác sĩ Trần Vinh Kiên phát hiện nguyên nhân chính là do thói quen nguy hại. Người phụ nữ thường xuyên làm việc tại công trường có khói bụi độc hại nhưng không đeo khẩu trang. Khi nấu ăn, cô cũng không bật máy hút mùi vì lý do tiết kiệm. Ngoài ra, việc sử dụng các đồ gia dụng sai cách cũng có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe.
Khói dầu ăn - sát thủ thầm lặng
Xào, nướng, chiên rán là những phương thức nấu ăn phổ biến nhưng sản sinh ra lượng lớn khói dầu gây hại. Khi dầu ăn được làm nóng ở nhiệt độ cao, nó phân hủy tạo ra acrolein và các chất độc hại. Đặc biệt, dầu ăn kém chất lượng dễ phân hủy thành glyxerin và axit béo, khi đun nóng sẽ giải phóng các chất độc gây hại cho phổi. Để bảo vệ sức khỏe, nên chọn dầu ăn có nguồn gốc rõ ràng, tránh đun dầu quá nóng, không chờ dầu bốc khói mới cho thực phẩm vào. Khi nấu nướng, cần mở cửa bếp hoặc sử dụng máy hút mùi để không gian thông thoáng.
Chất tẩy rửa hóa học
Các hóa chất trong chất tẩy rửa tác động trực tiếp vào đường hô hấp, tích tụ tại phổi, gây xơ hóa mô phổi. Nhiều loại thuốc tẩy rửa sản sinh khí clo gây khó thở. Khi sử dụng, cần đeo găng tay và khẩu trang, đảm bảo không gian thoáng, hạn chế dùng các sản phẩm dạng xịt dễ khuếch tán.
Hút thuốc lá và hút thuốc thụ động
Khói thuốc lá là nguy cơ hàng đầu gây ung thư phổi. WHO chỉ ra rằng tiếp xúc với khói thuốc thụ động làm tăng nguy cơ ung thư, bệnh tim mạch vành và tử vong. Nicotin trong khói thuốc bám dính mạnh, phản ứng với axit nitơ, ozon tạo ra các chất độc mới như nitrosamine. Chúng bám vào quần áo, đồ nội thất, gây hại lâu dài. Việc dừng hút thuốc ở gia đình và nơi công cộng là hành vi bảo vệ sức khỏe cho mọi người.
Thói quen cải thiện chức năng phổi
Cười thường xuyên
Cười giúp nở phổi, kích thích cơ ngực, nâng cơ hoành, làm sâu chuyển động hô hấp. Mỗi lần cười, cơ hoành di chuyển khoảng 18 lần. Cười còn giảm căng thẳng, thư giãn cơ bắp, hỗ trợ giấc ngủ và tăng cảm giác thèm ăn.
Hít thở sâu
Bệnh nhân mắc bệnh phổi có thể tập thở sâu tại nhà. Thở sâu tăng hiệu quả thông gió, tăng lượng oxy hấp thụ và thải carbon dioxide. Tập luyện lâu dài giúp duy trì hoặc cải thiện độ đàn hồi của phổi. Cụ thể, hít thở sâu bằng mũi và miệng vào sáng và tối, mỗi lần 15-20 phút.
Tập luyện thường xuyên
Tập thể dục tăng cường thể lực, chất lượng cuộc sống, giảm nguy cơ bệnh mãn tính và hỗ trợ sức khỏe phổi. Tuy nhiên, cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi thay đổi mức độ hoạt động.
Chế độ ăn uống
Vitamin A, D, E và kẽm giúp ngăn ngừa hen suyễn. Carotenoid và thực phẩm giàu chất chống oxy hóa như trái cây, rau màu đỏ/vàng/cam giúp điều trị COPD. Chế độ ăn nhiều trái cây, rau, cá, ít muối, ít chất béo chuyển hóa và omega-6 giảm nguy cơ bệnh phổi.
