Phế cầu khuẩn đang trở thành mối đe dọa lớn đối với sức khỏe cộng đồng, đặc biệt khi tình trạng kháng thuốc ngày càng gia tăng. Bác sĩ Trương Hữu Khanh, nguyên Trưởng khoa Nhiễm - Thần kinh, Bệnh viện Nhi đồng 1 (TP.HCM), đã chia sẻ những góc nhìn sâu sắc về loại vi khuẩn nguy hiểm này.
Phế cầu khuẩn: Kẻ thù thầm lặng
Theo bác sĩ Khanh, ngay từ tên gọi, phế cầu khuẩn đã thể hiện rõ bản chất: "phế" là phổi, "cầu" là cầu khuẩn. Đây là nguyên nhân hàng đầu gây viêm phổi và viêm màng não. Tuy nhiên, nhiều người dân vẫn chủ quan, không nhận thức được sự nguy hiểm của loại vi khuẩn này.
Việt Nam đang đối mặt với tình trạng kháng thuốc dữ dội của phế cầu khuẩn. Bác sĩ Khanh cho biết, hiện nay khi nghi ngờ nhiễm phế cầu, hầu như không bác sĩ nào dám chỉ dùng một loại kháng sinh thông thường. Phác đồ điều trị bắt buộc phải phối hợp ít nhất hai loại kháng sinh liều cao, thuộc nhóm đặc trị mạnh.
Di chứng tàn khốc
Bác sĩ Khanh xót xa kể về hai ca bệnh khiến ông ám ảnh suốt đời. Một em bé hơn 3 tháng tuổi bị viêm màng não do phế cầu kháng thuốc, dù được cứu sống nhưng phải sống thực vật. Một bé trai chưa đầy 5 tháng tuổi bị áp-xe não, phải trải qua nhiều cuộc phẫu thuật dẫn lưu mủ.
"Ngoài việc trẻ không qua khỏi thì sợ nhất là di chứng. Cứu được đứa trẻ mà nó nằm như một cục đất, không còn nhận thức thì rất đau lòng", bác sĩ Khanh bộc bạch. Tỷ lệ di chứng chiếm tới khoảng 30% tổng số ca bệnh.
Nguồn lây vô hình trong cộng đồng
Phế cầu khuẩn tấn công mạnh nhất vào trẻ em dưới 5 tuổi và người già trên 60 tuổi. Tuy nhiên, người trưởng thành khỏe mạnh có thể là "người lành mang trùng", trở thành nguồn lây nguy hiểm. Vi khuẩn lây qua đường hô hấp, qua các giọt bắn khi giao tiếp.
Tại các đô thị lớn, môi trường sống chật chội, lớp học mầm non đông đúc là điều kiện lý tưởng để phế cầu phát tán. Bên cạnh các bệnh xâm lấn nguy hiểm, phế cầu còn gây viêm tai giữa tái đi tái lại, ảnh hưởng đến thính lực và khả năng phát triển ngôn ngữ của trẻ.
Giải pháp: Tiêm vaccine từ sớm
Bác sĩ Khanh hoan nghênh chủ trương đưa vaccine phế cầu vào Chương trình Tiêm chủng Mở rộng quốc gia từ ngày 1/7. Tuy nhiên, do rào cản kinh phí, phụ huynh cần chủ động cho trẻ tiêm vaccine từ khi đủ 6 tuần tuổi.
Việc phòng ngừa sớm giúp giảm áp lực điều trị, chi phí y tế và nguy cơ biến chứng nặng. Bác sĩ Khanh nhấn mạnh: "Phụ huynh cần tham khảo ý kiến chuyên gia để bảo vệ con em mình trước mối nguy hiểm thầm lặng này."
