Bộ Y tế đang lấy ý kiến về dự thảo Thông tư hướng dẫn thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026 - 2035. Điểm nhấn của dự thảo là trang bị kỹ năng sống lành mạnh, tài chính và chăm sóc sức khỏe cho người từ 40 tuổi trở lên, nhằm chuẩn bị cho tuổi già từ sớm.
Đề xuất xây dựng tài liệu hướng dẫn cho người từ 40 tuổi
Theo dự thảo, Bộ Y tế đề xuất xây dựng tài liệu và tổ chức hướng dẫn để trang bị kiến thức, kỹ năng chuẩn bị cho tuổi già đối với người từ 40 tuổi trở lên. Cụ thể, sẽ tổ chức hướng dẫn, cung cấp kiến thức, kỹ năng về lối sống lành mạnh, rèn luyện sức khỏe, chăm sóc người cao tuổi tại nhà, chuẩn bị tài chính, lao động và việc làm phù hợp cho cán bộ y tế - dân số các cấp.
Bộ Y tế cũng yêu cầu khảo sát đối tượng, định hướng nội dung tài liệu hướng dẫn; biên soạn, in ấn và cấp phát cho địa phương. Trung ương sẽ tổ chức hướng dẫn cho cán bộ y tế - dân số cấp tỉnh, sau đó các tỉnh, thành phố triển khai tư vấn, phổ biến kiến thức trong các câu lạc bộ chăm sóc người cao tuổi tại cộng đồng và lồng ghép vào các hoạt động văn hóa địa phương.
Phát triển câu lạc bộ và hỗ trợ trạm y tế
Dự thảo nêu rõ, cần phát triển các câu lạc bộ có nội dung chăm sóc sức khỏe người cao tuổi tại cộng đồng; cung cấp tài liệu hướng dẫn kiến thức, kỹ năng tự chăm sóc và chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi. Đồng thời, giám sát, hỗ trợ kỹ thuật chăm sóc sức khỏe người cao tuổi tại cộng đồng, và hỗ trợ Trạm Y tế cấp xã hướng dẫn các bài tập nâng cao sức khỏe cho thành viên câu lạc bộ.
Đáng chú ý, dự thảo cũng yêu cầu phổ biến pháp luật về thích ứng với già hóa dân số, quyền lợi hợp pháp của người cao tuổi và nâng cao khả năng thụ hưởng dịch vụ trợ giúp pháp lý cho người cao tuổi thuộc diện được trợ giúp pháp lý.
Bối cảnh già hóa dân số nhanh tại Việt Nam
Việt Nam hiện là một trong những quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh nhất thế giới. Theo thống kê, năm 2024 cả nước có khoảng 14,2 triệu người từ 60 tuổi trở lên. Con số này được dự báo tăng lên 20,9 triệu vào năm 2034, đạt 27,5 triệu vào năm 2044 và khoảng 38,5 triệu người vào năm 2074.
Đặc biệt, nhóm người từ 80 tuổi trở lên – nhóm có nhu cầu chăm sóc y tế và an sinh xã hội cao nhất – sẽ tăng nhanh nhất. Trong vòng 10 năm tới, quy mô nhóm này dự kiến tăng từ khoảng 2 triệu lên 3,3 triệu người, và sau 50 năm sẽ tăng gần tám lần. Theo tiêu chí quốc tế, Việt Nam sẽ chính thức bước vào giai đoạn dân số già từ năm 2034, khi tỉ lệ người từ 65 tuổi trở lên đạt 14% dân số.
Chuẩn bị từ sớm để giảm áp lực xã hội
Trong bối cảnh đó, việc chuẩn bị cho tuổi già từ sớm được kỳ vọng sẽ giúp mỗi người duy trì sức khỏe, bảo đảm cuộc sống độc lập và giảm áp lực lên hệ thống chăm sóc xã hội trong tương lai. Trước xu hướng này, Cục Thống kê từng khuyến nghị người dân cần chuẩn bị sức khỏe và tài chính cho tuổi già "từ xa, từ sớm", đồng thời khuyến khích lực lượng lao động trẻ tham gia bảo hiểm xã hội để có lương hưu, giúp họ không phải tất bật kiếm tiền và hài lòng với cuộc sống hơn.
Với tốc độ già hóa dân số nhanh, việc thay đổi nhận thức từ "chăm sóc người già" sang "chuẩn bị cho tuổi già" được xem là giải pháp quan trọng, giúp mỗi người chủ động hơn trong hành trình hướng tới một cuộc sống khỏe mạnh và hạnh phúc.
