Bộ Y tế vừa ban hành Thông tư 16/2026/TT-BYT, quy định chi tiết việc thực hiện chương trình hỗ trợ thuốc miễn phí cho các cơ sở khám chữa bệnh (KCB) nhằm điều trị cho người bệnh theo quy định tại điểm d khoản 1 điều 42 của Luật Dược. Thông tư này không áp dụng đối với các loại thuốc thuộc nguồn viện trợ không hoàn lại hoặc thuốc từ nguồn thu ngân sách nhà nước. Văn bản có hiệu lực từ ngày 10 tháng 7 năm 2026.
Nguyên tắc thực hiện chương trình hỗ trợ thuốc miễn phí
Theo hướng dẫn của thông tư, chương trình hỗ trợ thuốc miễn phí được triển khai dựa trên thỏa thuận giữa cơ sở kinh doanh dược và cơ sở khám bệnh, chữa bệnh. Đây là hoạt động hỗ trợ tự nguyện, dựa trên khả năng của doanh nghiệp dược, không phải là nghĩa vụ bảo đảm toàn bộ thuốc điều trị cho người bệnh.
Thông tư cũng quy định rõ ràng rằng việc hỗ trợ thuốc phải tuân thủ nguyên tắc không thu tiền từ người bệnh, không kèm theo bất kỳ điều kiện thương mại nào có thể ràng buộc người bệnh, và không được ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn phương pháp điều trị hay chỉ định sử dụng thuốc của bác sĩ.
Điều kiện về thuốc và đối tượng được hỗ trợ
Thuốc được hỗ trợ phải là những loại thuốc đang lưu hành hợp pháp tại Việt Nam. Việc chỉ định và kê đơn thuốc phải phù hợp với tờ hướng dẫn sử dụng đã được Bộ Y tế phê duyệt, cũng như các hướng dẫn chẩn đoán và điều trị của Bộ Y tế, hướng dẫn điều trị của bệnh viện hoặc Dược thư Quốc gia.
Thông tư cũng nhấn mạnh rằng chỉ những cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có phạm vi hoạt động chuyên môn phù hợp với chỉ định của thuốc mới được phép triển khai chương trình hỗ trợ thuốc miễn phí.
Người bệnh được hỗ trợ phải đáp ứng các điều kiện: đã được chẩn đoán xác định bệnh, được chỉ định và kê đơn sử dụng thuốc phù hợp với chỉ định của thuốc trong chương trình, và tự nguyện tham gia.
Đối tượng ưu tiên hỗ trợ
Thông tư khuyến khích hỗ trợ cho các nhóm đối tượng sau: người có công với cách mạng, người bệnh thuộc hộ nghèo hoặc hộ cận nghèo, người dân tộc thiểu số, người cao tuổi, người khuyết tật, trẻ em, học sinh, sinh viên, người hưởng trợ cấp xã hội, người lao động có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn và người bệnh có thẻ bảo hiểm y tế (BHYT) nhưng vẫn phải chịu gánh nặng chi phí lớn.
Quy định về thanh toán và thỏa thuận
Quỹ BHYT sẽ không thanh toán cho số lượng thuốc hỗ trợ miễn phí đã được sử dụng cho người bệnh có thẻ BHYT.
Cơ sở kinh doanh dược và cơ sở khám bệnh, chữa bệnh phải ký kết văn bản thỏa thuận thực hiện chương trình. Văn bản này cần thể hiện đầy đủ các nội dung như: thông tin về thuốc hỗ trợ, số lượng thuốc, hình thức hỗ trợ, đối tượng sử dụng, thời gian triển khai, quyền và nghĩa vụ của các bên, cũng như phương án bảo đảm quyền lợi cho người bệnh khi chương trình kết thúc. Các bên có thể bổ sung thêm nội dung khác nhưng không được trái với quy định pháp luật.
Quản lý và sử dụng thuốc
Thông tư 16/2026/TT-BYT yêu cầu thuốc trong chương trình phải được sử dụng đúng chỉ định và đúng đối tượng. Thuốc phải được bảo quản, lưu trữ riêng biệt và có ký hiệu nhận biết là thuốc thuộc chương trình hỗ trợ. Trong hồ sơ bệnh án hoặc đơn thuốc, cần ghi rõ thuốc được cấp từ chương trình này.
Việc tiêu hủy thuốc hết hạn, thuốc hỏng hoặc thuốc do người bệnh trả lại phải tuân thủ đúng quy định của pháp luật về dược. Trách nhiệm và kinh phí tiêu hủy phải được xác định rõ trong văn bản thỏa thuận giữa doanh nghiệp dược và bệnh viện.
Trách nhiệm của các bên
Cơ sở kinh doanh dược có trách nhiệm bảo đảm nguồn gốc hợp pháp và chất lượng của thuốc. Cơ sở khám bệnh, chữa bệnh phải bảo đảm việc quản lý, cấp phát thuốc một cách công bằng, minh bạch và hiệu quả.
Cơ sở KCB thực hiện chương trình có trách nhiệm công khai thông tin về chương trình trên trang thông tin điện tử hoặc niêm yết tại cơ sở để người bệnh biết. Đồng thời, cơ sở phải bảo đảm sử dụng thuốc hiệu quả, an toàn, tránh lạm dụng và lãng phí; cung cấp và tư vấn đầy đủ, kịp thời thông tin về phác đồ điều trị, hiệu quả điều trị, tác dụng không mong muốn của thuốc, chi phí thuốc trong phác đồ sử dụng, v.v. Hằng năm, cơ sở KCB tổng hợp kết quả thực hiện chương trình trong báo cáo tổng kết năm của đơn vị.
Chương trình đã được phê duyệt trước đó
Đối với các chương trình hỗ trợ thuốc miễn phí đã được Bộ trưởng Bộ Y tế phê duyệt trước khi thông tư có hiệu lực và vẫn còn thời hạn triển khai, sẽ được tiếp tục thực hiện đến hết thời hạn đã được phê duyệt. Tuy nhiên, kể từ ngày thông tư có hiệu lực, các chương trình này phải áp dụng các quy định mới liên quan đến quản lý sử dụng thuốc, báo cáo, lưu trữ hồ sơ và trách nhiệm thực hiện.
Trong trường hợp muốn thay đổi đơn vị triển khai hoặc tăng thêm số lượng thuốc hỗ trợ, các bên phải báo cáo Bộ Y tế để xem xét, giải quyết, đồng thời bảo đảm người bệnh không bị gián đoạn điều trị.
Minh Hoa (tổng hợp theo Thanh Niên, Tuổi Trẻ Online, Sức khoẻ & Đời sống)
