Trẻ sơ sinh ngạt sau sinh được cứu nhờ hạ thân nhiệt chỉ huy
Các bác sĩ Khoa Sơ sinh, Bệnh viện Sản Nhi tỉnh Phú Thọ vừa điều trị thành công một trường hợp trẻ sơ sinh bị bệnh não thiếu oxy - thiếu máu cục bộ (HIE) do ngạt sau sinh bằng kỹ thuật hạ thân nhiệt chỉ huy.
Bệnh nhi là con của sản phụ N.T.P.U (trú tại xã Tu Vũ, tỉnh Phú Thọ). Trong suốt thai kỳ, sản phụ được quản lý thai nghén đầy đủ, không ghi nhận bất thường. Đến tuần thai thứ 39, sản phụ sinh thường tại một cơ sở y tế tuyến dưới.
Ngạt sau sinh và chỉ định hạ thân nhiệt khẩn cấp
Ngay sau sinh, trẻ khóc yếu, giảm trương lực cơ, tím tái toàn thân. Chỉ số Apgar ở phút đầu tiên chỉ đạt 5 điểm, cho thấy tình trạng ngạt sơ sinh đáng lo ngại. Các bác sĩ đã khẩn trương hồi sức tích cực ngay tại phòng sinh. Sau khoảng 3 phút, tuần hoàn và hô hấp của trẻ cải thiện, được hỗ trợ thở oxy và chuyển đến Bệnh viện Sản Nhi tỉnh Phú Thọ tiếp tục điều trị.
Tại Khoa Sơ sinh, các bác sĩ tiến hành đánh giá toàn diện và theo dõi sát diễn biến lâm sàng. Sau nhập viện, trẻ xuất hiện suy hô hấp tiến triển, tăng trương lực cơ, giảm phản xạ bú và các cơn co giật.
Nhận định đây là biểu hiện của bệnh não thiếu oxy - thiếu máu cục bộ sau ngạt sơ sinh, ê-kíp điều trị đã tổ chức hội chẩn khẩn với Trung tâm Sơ sinh, Bệnh viện Nhi Trung ương. Trên cơ sở đánh giá toàn diện, các chuyên gia thống nhất chẩn đoán trẻ mắc bệnh não thiếu oxy - thiếu máu cục bộ mức độ vừa đến nặng và chỉ định thực hiện kỹ thuật hạ thân nhiệt chỉ huy trong 'thời gian vàng' sau sinh.
Kỹ thuật hạ thân nhiệt chỉ huy và hiệu quả
Theo các bác sĩ, hạ thân nhiệt chỉ huy là phương pháp điều trị chuyên sâu sử dụng hệ thống thiết bị chuyên dụng để kiểm soát chính xác nhiệt độ cơ thể trẻ ở mức 33,5°C trong 72 giờ, sau đó làm ấm trở lại theo phác đồ chuẩn. Việc giảm thân nhiệt có kiểm soát giúp làm chậm quá trình chuyển hóa của tế bào não, hạn chế các phản ứng tổn thương thứ phát sau thiếu oxy, từ đó giảm nguy cơ hoại tử tế bào thần kinh và cải thiện tiên lượng thần kinh lâu dài cho trẻ.
Trong suốt quá trình điều trị, trẻ được theo dõi liên tục các chỉ số sinh tồn, chức năng hô hấp, tuần hoàn, thần kinh cùng các rối loạn chuyển hóa có thể xảy ra trong quá trình hạ thân nhiệt. Sau 72 giờ điều trị kết hợp hồi sức và chăm sóc tích cực, trẻ tự thở bình thường, phản xạ bú và các phản xạ sơ sinh khác cải thiện rõ rệt, không còn xuất hiện các cơn co giật.
Kết quả chụp cộng hưởng từ (MRI) sọ não sau điều trị cho thấy tổn thương nhu mô não được kiểm soát tốt. Các xét nghiệm đánh giá tình trạng nhiễm trùng, chức năng gan, thận và các cơ quan khác đều trong giới hạn bình thường. Hiện trẻ tiếp tục được theo dõi và đánh giá phát triển thần kinh theo phác đồ chuyên khoa.
Ý kiến chuyên gia về tầm quan trọng của thời gian vàng
BSCKI Dương Thị Hà, Khoa Sơ sinh, Bệnh viện Sản Nhi tỉnh Phú Thọ cho biết, hạ thân nhiệt chỉ huy là phương pháp được khuyến cáo trong các hướng dẫn quốc tế đối với trẻ sơ sinh đủ tháng hoặc gần đủ tháng bị bệnh não thiếu oxy - thiếu máu cục bộ mức độ vừa và nặng.
"Hiệu quả điều trị phụ thuộc rất lớn vào việc chỉ định đúng đối tượng và triển khai trong thời gian vàng, tốt nhất trong vòng 6 giờ đầu sau sinh. Khi được thực hiện đúng quy trình, kỹ thuật giúp giảm đáng kể tỷ lệ tử vong cũng như nguy cơ để lại các di chứng thần kinh như bại não, động kinh hoặc chậm phát triển tâm thần - vận động", bác sĩ Hà cho biết.
Ngạt sơ sinh và vai trò của kỹ thuật hạ thân nhiệt
Theo các bác sĩ, bệnh não thiếu oxy - thiếu máu cục bộ là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và di chứng thần kinh ở trẻ sơ sinh. Vì vậy, việc nhận diện sớm, hồi sức ban đầu đúng quy trình, chuyển tuyến kịp thời và triển khai hạ thân nhiệt chỉ huy trong thời gian vàng có ý nghĩa quyết định đến kết quả điều trị.
Kỹ thuật hạ thân nhiệt chỉ huy được triển khai tại Bệnh viện Sản Nhi tỉnh Phú Thọ từ tháng 12/2024. Đến nay, phương pháp này đã giúp nhiều trẻ sơ sinh hạn chế tổn thương não do thiếu oxy - thiếu máu cục bộ, giảm nguy cơ di chứng và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Với việc đầu tư đồng bộ hệ thống trang thiết bị hiện đại và làm chủ kỹ thuật hạ thân nhiệt chỉ huy, Bệnh viện Sản Nhi tỉnh Phú Thọ đang từng bước nâng cao năng lực hồi sức sơ sinh chuyên sâu, giúp nhiều trẻ ngạt sơ sinh nặng được tiếp cận điều trị ngay tại địa phương, giảm tỷ lệ chuyển tuyến và tăng cơ hội phục hồi cho người bệnh.
