Chị H. (35 tuổi, kế toán) ngồi trước máy tính 8-9 giờ mỗi ngày. Ba tháng gần đây, chị đau âm ỉ vùng thắt lưng, kèm căng mỏi cổ vai gáy vào cuối buổi. Cơn đau giảm khi nghỉ nhưng tái phát hôm sau. Lo lắng, chị nằm nghỉ nhiều, tự mua đai lưng và nghĩ cần chụp MRI.
Bác sĩ cảnh báo sai lầm phổ biến
Theo Phó giáo sư - tiến sĩ - bác sĩ Cao Thanh Ngọc, Trưởng khoa Nội Cơ xương khớp, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, nằm nghỉ kéo dài có thể suy giảm sức cơ, làm chậm phục hồi. Không phải trường hợp nào cũng cần X-quang hoặc MRI. Chỉ thực hiện khi có chỉ định của bác sĩ. Đai lưng không phải biện pháp thường quy cho đau thắt lưng mạn tính. Người bệnh chỉ nên dùng thuốc giảm đau hoặc giãn cơ theo hướng dẫn chuyên môn, tránh tự ý kéo dài.
Ngồi thẳng nhưng bất động lâu: chưa đủ tốt
Bác sĩ Thanh Ngọc giải thích: Ngồi lâu, đặc biệt cúi đầu, gù lưng, trượt người về phía trước, làm tăng áp lực lên đĩa đệm. Các cơ vùng cổ, vai, lưng phải hoạt động liên tục để giữ thăng bằng. Ghế thiếu điểm tựa thắt lưng, màn hình quá thấp, bàn phím xa, thói quen bắt chéo chân, ít vận động, thừa cân, căng thẳng đều gây đau. Chỉ ngồi thẳng nhưng bất động nhiều giờ chưa đủ bảo vệ cột sống. Cần điều chỉnh đồng thời tư thế, không gian làm việc và vận động hàng ngày.
Giảm áp lực lên cột sống khi ngồi
Theo bác sĩ Ngọc, một góc làm việc phù hợp giúp giảm áp lực lên hệ cơ xương khớp. Màn hình máy tính nên đặt sao cho cạnh trên ngang tầm mắt, cách một cánh tay, tránh cúi đầu hoặc rướn cổ. Khi dùng laptop lâu, nên kê cao màn hình và kết hợp bàn phím, chuột rời. Ghế cần phần tựa nâng đỡ đường cong thắt lưng, có thể đặt gối nhỏ sau lưng. Bàn phím, chuột để gần, hai vai thả lỏng, khuỷu tay thoải mái, hai bàn chân đặt vững trên sàn hoặc bục kê chân. Sau mỗi 30-45 phút làm việc, đứng dậy 1-2 phút đi lại hoặc vận động nhẹ.
Các động tác đơn giản tại bàn: ngửa đầu nhẹ ra sau, mở rộng lồng ngực, đưa hai bả vai lại gần, xoay thân mình, vươn hai tay lên cao. Thực hiện thường xuyên giúp giảm căng cơ và duy trì sự linh hoạt của cột sống.
Khi nào cần đi khám ngay?
Người bệnh cần khám sớm nếu đau kèm tê bì hoặc châm chích lan xuống cánh tay, đùi, cẳng chân; yếu cơ, cầm đồ dễ rơi hoặc đi lại thường xuyên vấp ngã; đau tăng về đêm hoặc không cải thiện sau 4-6 tuần. Những dấu hiệu này có thể cảnh báo thoát vị đĩa đệm, hẹp ống sống hoặc chèn ép rễ thần kinh cần can thiệp y tế kịp thời.
PGS.TS.BS Cao Thanh Ngọc nhấn mạnh: "Việc điều trị đau lưng cần dựa trên nguyên nhân cụ thể. Không nên tự chẩn đoán và áp dụng các biện pháp chưa được kiểm chứng, vì có thể làm tổn thương thêm cột sống." Ông khuyến nghị dân văn phòng nên xây dựng thói quen vận động, nghỉ ngơi hợp lý và kiểm tra sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm các vấn đề cơ xương khớp.
