Gan được ví như nhà máy xử lý của cơ thể, đảm nhiệm hàng trăm chức năng quan trọng như chuyển hóa chất dinh dưỡng, giải độc, dự trữ năng lượng và hỗ trợ miễn dịch. Tuy nhiên, các bệnh lý về gan thường tiến triển âm thầm trong thời gian dài mà không gây ra triệu chứng rõ rệt. Khi các dấu hiệu như vàng da, mệt mỏi kéo dài hay đau vùng hạ sườn phải xuất hiện, bệnh có thể đã bước sang giai đoạn nặng. Các chuyên gia khuyến cáo những người thuộc nhóm nguy cơ cao nên chủ động kiểm tra sức khỏe gan định kỳ để phát hiện sớm các bất thường, từ đó nâng cao hiệu quả điều trị và phòng ngừa biến chứng nguy hiểm.
Những yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh gan
Thường xuyên uống nhiều rượu bia
Theo Very Well Health, lạm dụng rượu bia trong thời gian dài là một trong những nguyên nhân phổ biến gây tổn thương gan. Ban đầu, gan chỉ bị tích tụ mỡ, nhưng theo thời gian có thể tiến triển thành viêm gan do rượu, xơ gan và ung thư gan. Nhiều trường hợp tổn thương gan do rượu không gây biểu hiện rõ rệt cho đến khi bệnh đã trở nên nghiêm trọng. Vì vậy, những người có thói quen uống rượu bia thường xuyên cần chủ động theo dõi sức khỏe gan.
Người mắc viêm gan B hoặc C mạn tính
Viêm gan B và viêm gan C là một trong những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến xơ gan và ung thư gan trên toàn thế giới. Điều đáng lo ngại là nhiều người nhiễm virus trong nhiều năm nhưng không hề biết mình mắc bệnh do không có triệu chứng rõ ràng. Những người đã được chẩn đoán viêm gan virus mạn tính cần tuân thủ lịch tái khám, xét nghiệm chức năng gan và siêu âm gan theo chỉ định của bác sĩ để theo dõi tiến triển bệnh.
Béo phì, tiểu đường hoặc mỡ máu cao
Thừa cân, béo phì, tiểu đường type 2 và rối loạn lipid máu là những yếu tố nguy cơ hàng đầu của bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu. Tình trạng này có thể tiến triển thành viêm gan, xơ gan và thậm chí ung thư gan. Hiện nay, gan nhiễm mỡ là một trong những nguyên nhân phát triển nhanh nhất dẫn đến nhu cầu ghép gan trên thế giới. Tin vui là ở giai đoạn đầu, bệnh có thể được cải thiện đáng kể thông qua thay đổi lối sống. Vì vậy, việc kiểm tra sớm là điều đặc biệt quan trọng.
Thường xuyên tiếp xúc với hóa chất độc hại
Theo Hopskin Medicine, gan có nhiệm vụ lọc và loại bỏ các chất độc ra khỏi cơ thể. Tuy nhiên, việc tiếp xúc quá nhiều với hóa chất có thể khiến cơ quan này bị quá tải và tổn thương. Những người làm việc trong môi trường có dung môi công nghiệp, thuốc trừ sâu, chất tẩy rửa mạnh hoặc các hóa chất độc hại khác cần tuân thủ nghiêm ngặt các biện pháp bảo hộ lao động và nên đi kiểm tra thường xuyên.
Đã được chẩn đoán xơ gan hoặc bệnh gan mạn tính
Bất kể nguyên nhân là viêm gan virus, rượu bia hay gan nhiễm mỡ, người bị xơ gan đều có nguy cơ cao phát triển ung thư gan. Các chuyên gia thường khuyến nghị nhóm bệnh nhân này thực hiện siêu âm gan định kỳ và các xét nghiệm cần thiết để phát hiện sớm những thay đổi bất thường.
Có tiền sử gia đình mắc bệnh gan
Tiền sử gia đình được xem là yếu tố nguy cơ quan trọng đối với nhiều bệnh lý, trong đó có vấn đề về gan, đặc biệt là ung thư gan. Nếu cha mẹ hoặc anh chị em ruột từng mắc căn bệnh này, nguy cơ có thể cao hơn so với người bình thường, theo Cleveland Clinic. Chẳng hạn, viêm gan B, viêm gan C và bệnh thừa sắt di truyền (hemochromatosis) đều là những yếu tố làm tăng nguy cơ ung thư gan. Ngoài ra, nếu trong gia đình có người mắc các bệnh gan di truyền như bệnh Wilson, bệnh thừa sắt di truyền hoặc thiếu hụt alpha-1 antitrypsin, bạn cũng nên chú ý theo dõi các dấu hiệu bất thường liên quan đến gan và chủ động thăm khám khi cần thiết. Các chuyên gia cũng khuyến cáo rằng những người từng được chẩn đoán mắc bệnh gan hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh gan nên hạn chế, thậm chí tránh hoàn toàn rượu bia để giảm nguy cơ tổn thương gan và ngăn bệnh tiến triển nặng hơn.
Bao lâu nên kiểm tra gan một lần?
Theo Baidu Health, đối với người khỏe mạnh, khám sức khỏe tổng quát và kiểm tra chức năng gan khoảng một lần mỗi năm là lựa chọn hợp lý. Trong khi đó, những người thuộc nhóm nguy cơ cao như viêm gan B, viêm gan C, gan nhiễm mỡ hoặc xơ gan có thể cần theo dõi thường xuyên hơn theo hướng dẫn của bác sĩ. Các chuyên gia nhấn mạnh bệnh gan thường diễn biến âm thầm trong nhiều năm. Vì vậy, đừng đợi đến khi cơ thể xuất hiện triệu chứng mới đi khám. Chủ động kiểm tra sức khỏe định kỳ là cách hiệu quả nhất để bảo vệ lá gan và phát hiện sớm các bệnh lý nguy hiểm.
