Thận là cơ quan quan trọng trong hệ bài tiết, đóng vai trò như "nhà máy lọc" loại bỏ chất thải, cân bằng nước và điện giải, điều hòa huyết áp và sản xuất hormone. Tuy nhiên, bệnh thận mạn thường tiến triển âm thầm, nhiều trường hợp không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu. Theo các bác sĩ, người mắc bệnh tiểu đường, tăng huyết áp, béo phì hoặc có tiền sử bệnh thận trong gia đình là nhóm nguy cơ cao. Dưới đây là 6 nhóm dấu hiệu có thể liên quan đến suy giảm chức năng thận mà chúng ta cần chú ý.
1. Thay đổi về nước tiểu
Những thay đổi khi đi tiểu là một trong các dấu hiệu thường gặp. Nếu nước tiểu xuất hiện nhiều bọt nhỏ và lớp bọt tồn tại lâu sau khi đi tiểu, nguyên nhân có thể liên quan đến sự hiện diện của protein trong nước tiểu. Đây là tình trạng xảy ra khi hàng rào lọc của thận bị tổn thương. Ngoài ra, việc thức dậy nhiều lần trong đêm để đi tiểu, dù không thay đổi lượng nước uống, cũng có thể phản ánh khả năng cô đặc nước tiểu của thận đang suy giảm. Trong một số trường hợp, nước tiểu đục, sẫm màu hoặc có lẫn máu cũng là dấu hiệu cần thăm khám.
2. Sưng phù ở mí mắt hoặc chi dưới
Khi chức năng đào thải nước và muối của thận suy giảm, dịch có thể tích tụ trong các mô, gây phù. Biểu hiện thường gặp là mí mắt sưng vào buổi sáng hoặc mắt cá chân, cẳng chân sưng vào cuối ngày. Nếu dùng ngón tay ấn vào vùng sưng và xuất hiện vết lõm tồn tại trong một thời gian, người bệnh nên được đánh giá chức năng thận. Ở giai đoạn tiến triển hơn, tình trạng phù có thể lan đến bàn tay, mặt hoặc nhiều vị trí khác trên cơ thể.
3. Mệt mỏi kéo dài, giảm khả năng vận động
Cảm giác mệt mỏi kéo dài dù đã nghỉ ngơi đầy đủ có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân, trong đó có bệnh thận. Khi chức năng thận suy giảm, quá trình sản xuất hormone erythropoietin giảm theo, dẫn đến thiếu máu. Đồng thời, sự tích tụ các chất thải trong máu cũng có thể ảnh hưởng đến hoạt động của hệ thần kinh và cơ bắp. Người bệnh có thể xuất hiện các biểu hiện như giảm khả năng tập trung, dễ mệt khi vận động, hụt hơi hoặc giảm sức bền so với trước.
4. Rối loạn tiêu hóa
Suy giảm chức năng thận cũng có thể ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa. Một số người bệnh có biểu hiện chán ăn, nhanh no, buồn nôn hoặc nôn kéo dài mà không xác định được nguyên nhân rõ ràng. Các triệu chứng này được cho là liên quan đến sự tích tụ các chất chuyển hóa trong cơ thể khi thận không còn lọc máu hiệu quả. Ở giai đoạn nặng hơn, hơi thở có thể xuất hiện mùi giống amoniac do nồng độ ure trong máu tăng cao.
5. Thay đổi ở da
Da khô, ngứa kéo dài hoặc dễ xuất hiện vết bầm tím cũng có thể liên quan đến bệnh thận. Theo các chuyên gia, khi chức năng thận suy giảm, sự mất cân bằng khoáng chất cùng với tình trạng tích tụ chất thải trong cơ thể có thể gây ngứa da. Đồng thời, thiếu máu kéo dài cũng khiến da trở nên xanh xao hoặc xỉn màu. Trong một số trường hợp, bệnh thận còn ảnh hưởng đến chức năng đông máu, khiến người bệnh dễ bầm tím hơn bình thường.
6. Huyết áp tăng khó kiểm soát
Mối liên hệ giữa tăng huyết áp và bệnh thận diễn ra theo cả hai chiều. Tăng huyết áp kéo dài có thể làm tổn thương thận, trong khi suy giảm chức năng thận cũng khiến huyết áp tăng và khó kiểm soát hơn. Nếu huyết áp tăng bất thường kèm theo đau đầu, chóng mặt, đánh trống ngực hoặc khó thở, người bệnh nên được kiểm tra để xác định nguyên nhân, bao gồm cả việc đánh giá chức năng thận.
Theo các bác sĩ, các dấu hiệu trên không đồng nghĩa với việc người bệnh chắc chắn mắc bệnh thận, bởi nhiều triệu chứng có thể xuất hiện ở các bệnh lý khác. Tuy nhiên, nếu tình trạng kéo dài hoặc xuất hiện đồng thời nhiều biểu hiện, đặc biệt ở người mắc tiểu đường, tăng huyết áp hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao, việc thăm khám sớm là cần thiết. Các xét nghiệm như đo creatinin máu, ước tính mức lọc cầu thận (eGFR), xét nghiệm albumin niệu và tổng phân tích nước tiểu có thể giúp đánh giá chức năng thận và phát hiện tổn thương ở giai đoạn sớm. Các chuyên gia khuyến cáo, việc kiểm soát đường huyết, huyết áp, duy trì cân nặng hợp lý, hạn chế thuốc lá, xây dựng chế độ ăn phù hợp và khám sức khỏe định kỳ vẫn là những biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh thận cũng như hạn chế tiến triển của bệnh nếu được phát hiện sớm.
