Gan là cơ quan nội tạng lớn nhất trong cơ thể, đảm nhiệm hàng trăm chức năng quan trọng như chuyển hóa chất dinh dưỡng, khử độc, sản xuất mật, dự trữ năng lượng và tổng hợp protein. Gan có thể bị tổn thương bởi nhiều nguyên nhân, trong đó gan nhiễm mỡ (do rượu hoặc không do rượu) là bệnh thường gặp nhất, đặc biệt ở người thừa cân, béo phì hoặc mắc đái tháo đường. Viêm gan virus (A, B, C, D, E) vẫn là nguyên nhân hàng đầu gây bệnh gan mạn tính, làm tăng nguy cơ xơ gan và ung thư gan. Ngoài ra, uống nhiều rượu bia kéo dài, sử dụng thuốc không đúng cách, tiếp xúc hóa chất độc hại hoặc mắc bệnh tự miễn cũng có thể gây tổn thương gan.
Đáng chú ý, nhiều bệnh lý gan diễn tiến âm thầm trong nhiều năm mà không có triệu chứng rõ rệt. Khi xuất hiện vàng da, cổ trướng, phù chân hoặc xuất huyết tiêu hóa, bệnh thường đã ở giai đoạn muộn. Vì vậy, duy trì lối sống lành mạnh và kiểm tra sức khỏe định kỳ rất quan trọng để phòng ngừa và phát hiện sớm các bệnh về gan.
Ngừng uống rượu bia
Theo Mayo Clinic, đây là thói quen quan trọng nhất để bảo vệ và hỗ trợ gan phục hồi. Khi cơ thể chuyển hóa rượu, gan phải làm việc liên tục để phân hủy cồn, đồng thời tạo ra nhiều chất gây tổn thương tế bào gan. Uống rượu thường xuyên dẫn đến viêm kéo dài, tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ, viêm gan do rượu và xơ gan. Ngược lại, ngừng hoặc giảm tối đa lượng rượu tiêu thụ sẽ giúp giảm viêm, hạn chế tổn thương mới và tạo điều kiện cho tế bào gan khỏe mạnh tái tạo. Ở nhiều bệnh nhân, chức năng gan có thể cải thiện đáng kể nếu ngừng uống rượu từ sớm.
Bổ sung đủ nước
Uống đủ nước hỗ trợ quá trình đào thải các chất chuyển hóa sau khi rượu được xử lý. Khi rượu vào cơ thể, gan chuyển hóa thành các chất trung gian, cần được thải qua thận. Nước giúp duy trì lưu thông máu và tăng hiệu quả lọc của thận, từ đó gián tiếp giảm gánh nặng cho gan. Nước lọc là lựa chọn tốt nhất, ngoài ra có thể bổ sung nước canh, nước trái cây loãng. Hạn chế nước ngọt nhiều đường vì có thể làm tăng tích tụ mỡ trong gan.
Duy trì cân nặng hợp lý
Thừa cân, béo phì là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến gan nhiễm mỡ không do rượu (NAFLD). Khi mỡ tích tụ quá nhiều trong gan, cơ quan này dễ bị viêm và hình thành mô sẹo. Chỉ cần giảm khoảng 5-10% trọng lượng cơ thể đã có thể làm giảm lượng mỡ trong gan và cải thiện chức năng gan ở nhiều người. Giảm cân nên thực hiện từ từ bằng chế độ ăn cân đối kết hợp vận động, tránh giảm cân cấp tốc vì có thể gây áp lực ngược lên gan.
Tập thể dục đều đặn
Hoạt động thể chất không chỉ giúp kiểm soát cân nặng mà còn cải thiện sức khỏe gan ngay cả khi cân nặng chưa thay đổi nhiều. Theo WebMD, người trưởng thành nên duy trì ít nhất 150 phút hoạt động thể lực cường độ vừa mỗi tuần. Đi bộ nhanh, đạp xe, bơi lội hoặc tập bài sức bền đều mang lại lợi ích. Tập luyện thường xuyên giúp tăng độ nhạy insulin, giảm tích tụ mỡ trong gan, cải thiện tuần hoàn và giảm phản ứng viêm – yếu tố quan trọng giúp gan phục hồi.
Hạn chế đồ uống có đường và thực phẩm chế biến sẵn
Gan phải xử lý lượng lớn đường, chất béo bão hòa và phụ gia từ thực phẩm chế biến sẵn. Tiêu thụ quá nhiều khiến mỡ tích tụ trong gan và thúc đẩy viêm. Các chuyên gia khuyến cáo hạn chế nước ngọt, trà sữa, bánh kẹo, đồ ăn nhanh, thực phẩm chiên rán và thịt chế biến. Thay vào đó, ưu tiên rau xanh, trái cây tươi, ngũ cốc nguyên hạt, đậu, cá và protein nạc để giảm gánh nặng cho gan.
Ngủ đủ giấc
Giấc ngủ là yếu tố quan trọng nhưng thường bị xem nhẹ trong quá trình phục hồi gan. Nhiều hoạt động sửa chữa và tái tạo diễn ra mạnh vào ban đêm khi cơ thể nghỉ ngơi. Ngủ đủ và đúng giờ giúp gan xử lý chất tồn đọng hiệu quả hơn và phục hồi tốt hơn. Thức khuya hoặc ngủ không sâu có thể làm rối loạn nhịp sinh học, khiến quá trình hồi phục chậm lại.
