Thị trường việc làm Việt Nam: Biến động mạnh và thách thức từ AI
Các nhà tuyển dụng hàng đầu tại Việt Nam vừa đưa ra dự báo quan trọng về thị trường lao động trong 1-2 năm tới. Theo đó, thị trường này sẽ trở nên "khó dự đoán" do chịu ảnh hưởng từ biến động kinh tế - chính trị toàn cầu và sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI). Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết cho người trẻ phải không ngừng học hỏi, thích ứng và tái định vị năng lực để tồn tại và phát triển.
AI thay đổi mặt bằng kỹ năng và đe dọa việc làm cơ bản
Ông Lý Đức Toàn, Quản lý Kinh doanh cấp quốc gia tại MCC Label, nhận định rằng AI đang rút ngắn thời gian hoàn thành các công việc như phân tích ngành hay tổng hợp báo cáo từ hàng tuần xuống chỉ còn vài phút. Hệ quả là các vị trí entry-level hoặc junior - vốn dựa nhiều vào tác vụ tổng hợp và nghiên cứu cơ bản - đang dần bị thu hẹp. "Người trẻ không thể chỉ dựa vào kiến thức tích lũy theo cách truyền thống. Họ buộc phải liên tục làm mới bản thân, xóa bớt 'ổ cứng' hiện tại để dung nạp kỹ năng mới", ông Toàn nhấn mạnh.
Ở góc độ khác, ông Vũ Thành Công, Phó tổng giám đốc phụ trách Phát triển sản phẩm tại MoMo, cho rằng AI đang nâng cao mặt bằng kỹ năng trung bình của thị trường lao động. Khi các công cụ thông minh hỗ trợ xử lý dữ liệu, viết báo cáo hay lập trình, khoảng cách giữa ứng viên sẽ không còn nằm ở việc "biết" mà ở khả năng tư duy và ra quyết định. "AI có thể hỗ trợ rất nhanh, nhưng không thể thay thế con người trong việc hiểu bối cảnh và chọn cách giải quyết vấn đề phù hợp", ông Công khẳng định.
Kỹ năng cốt lõi và yêu cầu mới từ nhà tuyển dụng
Theo bà Huỳnh Nguyễn Châu Tâm, Quản lý Tuyển dụng tại VNG, AI không còn là kỹ năng "cộng thêm" mà đang trở thành yêu cầu cơ bản. Ứng viên có thể được hỏi trực tiếp về cách ứng dụng AI trong học tập và công việc ngay trong các vòng phỏng vấn. "Hiện nay doanh nghiệp đánh giá cao những ứng viên biết tận dụng công cụ này để tối ưu hiệu suất", bà Tâm chia sẻ.
Bà Vũ Thị Ngọc Nhung, Quản lý cấp cao phụ trách Tuyển dụng tại HEINEKEN Việt Nam, nhấn mạnh rằng khi đánh giá ứng viên có 1-3 năm kinh nghiệm, nhà tuyển dụng thường ưu tiên xem xét cách họ tư duy, thái độ làm việc và khả năng thích ứng trước khi nhìn vào kỹ năng chuyên môn. "Hiểu được môi trường doanh nghiệp và bối cảnh kinh doanh là điều quan trọng để người trẻ định hình chiến lược phát triển cá nhân", bà Nhung nói.
Chuẩn bị gì để gia nhập thị trường lao động đầy biến động?
Trong bối cảnh thị trường nhiều thách thức, các chuyên gia đưa ra một số khuyến nghị thiết thực cho người trẻ:
- Tư duy liên ngành: Khả năng kết nối kiến thức từ nhiều lĩnh vực và nhìn nhận vấn đề đa chiều sẽ là lợi thế lớn trong môi trường làm việc đa chức năng.
- Chú trọng sức khỏe tinh thần: Duy trì trạng thái tinh thần ổn định giúp người trẻ tỉnh táo đưa ra quyết định đúng đắn trong giai đoạn biến động.
- Cân bằng cuộc sống: Tích cực trải nghiệm, xây dựng mối quan hệ xã hội và duy trì hoạt động thể chất để nâng cao khả năng thích ứng và phát triển bền vững.
Bà Vũ Thị Ngọc Nhung nhấn mạnh thông điệp xuyên suốt: "Tiếp tục học hỏi, tiếp tục trưởng thành và tiếp tục tiến lên. Việc học không dừng lại sau khi tốt nghiệp, mà trở thành một quá trình liên tục". Nếu giữ tư duy "học như vậy là đủ", người lao động rất dễ bị bỏ lại trong một thị trường thay đổi nhanh chóng.
Tương lai không phải cạnh tranh với AI mà là biết sử dụng AI
Trong 2 năm tới, thị trường việc làm tại Việt Nam nhiều khả năng sẽ tiếp tục biến động mạnh dưới tác động của AI, chuyển dịch kinh tế và thay đổi trong cách vận hành doanh nghiệp. Tuy nhiên, các nhà tuyển dụng khẳng định rằng cơ hội không biến mất, chúng chỉ dịch chuyển về phía những người có khả năng thích ứng nhanh hơn.
"Tương lai của người lao động không nằm ở việc cạnh tranh với AI, mà ở việc biết cách sử dụng AI, đồng thời phát triển những năng lực mà công nghệ không thể thay thế". Khi đó, thay vì bị đào thải, người trẻ hoàn toàn có thể tận dụng làn sóng thay đổi để bứt phá trong sự nghiệp, biến thách thức thành cơ hội phát triển bản thân và đóng góp cho xã hội.
