Cách lãnh đạo đối diện thất bại quyết định sức bền tổ chức
Phản ứng của người quản lý trước những lần "vấp ngã" trong công việc mới thực sự định hình tinh thần đội ngũ và sức bền của tổ chức. Thay vì để sai lầm trở thành nỗi sợ hãi, các nhà lãnh đạo thông minh biết cách biến chúng thành cơ hội học hỏi và phát triển.
Làm sếp, đừng để sai lầm trở thành nỗi sợ
Trong một cuộc gặp chiều 26 tháng chạp (tức ngày 13-2) tại một công ty thương mại điện tử ở TP.HCM, chị Lê Thanh Hương - trưởng bộ phận kinh doanh, đã chia sẻ câu chuyện về cú sốc khi chiến dịch bán hàng cuối năm không đạt chỉ tiêu, dù đã đầu tư lớn cho quảng bá. Người trực tiếp phụ trách dự án là một nhân viên trẻ được đánh giá có tiềm năng, và không ít ý kiến trong nội bộ đề xuất xử lý kỷ luật để "làm gương".
Tuy nhiên, thay vì chọn cách gây áp lực, chị Hương đã tổ chức một buổi làm việc riêng để lắng nghe nhân viên trình bày toàn bộ quá trình triển khai. Chị nhấn mạnh: "Nếu chỉ nhìn vào con số lỗ mà quy trách nhiệm cá nhân, tôi sẽ bỏ qua những lỗ hổng trong cách tổ chức và phân bổ nguồn lực".
Theo các chuyên gia nhân sự, phản ứng phổ biến của nhiều nhà quản lý khi nhân viên thất bại là tập trung vào lỗi và trách nhiệm. Điều này có thể tạo ra tâm lý dè dặt, khiến nhân viên ngại đề xuất ý tưởng mới và sợ thử nghiệm vì lo bị phê bình nếu kết quả không như mong muốn.
Bà Nguyễn Thị Ánh Dương, chuyên gia tư vấn quản trị nhân sự tại TP.HCM, cho rằng môi trường làm việc hiệu quả cần phân biệt rõ giữa trách nhiệm và trừng phạt. Bà phân tích: "Trách nhiệm là để rút kinh nghiệm và cải thiện. Trừng phạt thiên về cảm xúc và có thể khiến nhân viên mất niềm tin. Khi nỗi sợ chi phối, tổ chức sẽ đánh mất sự sáng tạo".
Biến thất bại thành bài học chung
Nhiều doanh nghiệp trẻ hiện nay đang chọn cách xem thất bại là một phần không thể thiếu của quá trình phát triển. Anh Trần Quốc Bảo, đại diện một startup công nghệ tài chính, cho biết công ty anh duy trì thói quen tổ chức các cuộc họp "sau dự án" để phân tích cả thành công lẫn chưa thành công. Tại đó, mọi thành viên đều có quyền nêu quan điểm về điều chưa làm tốt, kể cả với cấp quản lý.
Anh Bảo chia sẻ: "Chúng tôi không né tránh sai lầm. Ngược lại, chúng tôi ghi nhận và mổ xẻ chúng. Khi nhân viên thấy sếp cũng sẵn sàng thừa nhận quyết định chưa đúng, họ sẽ cởi mở hơn với lỗi của mình".
Trong bối cảnh thị trường lao động cạnh tranh gay gắt và xu hướng dịch chuyển nhân sự ngày càng mạnh, cách ứng xử của lãnh đạo trước thất bại còn là yếu tố then chốt để giữ chân người tài. Khi nhân viên cảm nhận được sự công bằng và đồng hành từ cấp trên, họ có xu hướng gắn bó lâu dài hơn với tổ chức.
Thất bại có thể khiến một dự án chậm lại, nhưng nếu được xử lý khéo léo, nó cũng có thể trở thành bước đệm cho sự thay đổi tích cực. Và trong những thời điểm đó, bản lĩnh của người sếp không nằm ở việc tìm ra ai sai, mà ở khả năng giúp tập thể đứng dậy và đi tiếp một cách vững vàng.
Sếp nên làm gì khi nhân viên thất bại?
Các chuyên gia của VietnamWorks đưa ra khuyến cáo cụ thể khi nhân viên mắc sai lầm hoặc không đạt kết quả như kỳ vọng, người quản lý nên:
- Giữ bình tĩnh và tránh phản ứng cảm tính: Việc quát mắng hay phê bình gay gắt có thể làm tổn thương tinh thần và khiến nhân viên mất tự tin, từ đó ảnh hưởng đến hiệu suất làm việc.
- Tìm hiểu nguyên nhân gốc rễ thay vì chỉ nhìn vào kết quả: Thất bại có thể xuất phát từ nhiều yếu tố như thiếu nguồn lực, mục tiêu không rõ ràng hoặc quy trình chưa phù hợp, cần phân tích kỹ lưỡng.
- Trao đổi riêng và thẳng thắn với nhân viên: Không gian đối thoại cởi mở và riêng tư giúp hai bên nhìn nhận vấn đề một cách khách quan hơn, từ đó xây dựng giải pháp cụ thể và hiệu quả.
- Tập trung vào giải pháp và phát triển năng lực: Thay vì dừng lại ở việc chỉ ra sai sót, người quản lý cần hỗ trợ nhân viên cải thiện kỹ năng và điều chỉnh cách làm việc để tránh lặp lại lỗi tương tự.
- Xem thất bại như một cơ hội học hỏi cho cả đội ngũ: Khi tổ chức tạo được môi trường an toàn để thử nghiệm và sửa sai, nhân viên sẽ dám sáng tạo và cống hiến nhiều hơn, thúc đẩy sự phát triển chung.
Trong thị trường lao động hiện nay, việc ôm việc thay vì nhảy việc đang trở thành xu hướng, và cách lãnh đạo đối diện với thất bại đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng lòng trung thành và động lực làm việc.
