Kỹ sư 90 tuổi được phong Anh hùng Lao động nhờ sáng chế máy nông nghiệp giá rẻ
Ông Vũ Hữu Lê, Giám đốc Công ty TNHH Cơ khí và Xây lắp Hồng Hà tại tỉnh Lào Cai, đã trở thành một biểu tượng sáng ngời về việc duy trì năng lực lao động và sự sáng tạo kỹ thuật ở độ tuổi cao. Ở tuổi 90, ông được vinh danh Anh hùng Lao động tại Đại hội Thi đua yêu nước toàn quốc lần thứ XI vào cuối năm 2025, là cá nhân cao tuổi nhất trong số các điển hình được tôn vinh.
Hành trình từ học tập đến sáng chế
Sau khi được đào tạo chuyên sâu về thủy lợi và cơ khí nông nghiệp, bao gồm một giai đoạn học tập tại Liên Xô, ông Lê đã đảm nhiệm nhiều vị trí quản lý kỹ thuật tại các cơ sở sản xuất cơ khí cấp tỉnh. Trong suốt sự nghiệp, ông không ngừng nghiên cứu, cải tiến và chế tạo hàng loạt thiết bị phục vụ sản xuất nông nghiệp và các ngành kinh tế liên quan.
Một câu chuyện đáng chú ý là về chiếc máy vò chè. Ông tâm sự: “Cái máy vò chè của Liên Xô rất đắt, phải 300-400 triệu đồng, trong khi vàng chỉ 100 nghìn đồng/chỉ thôi”. Quyết tâm thay đổi, sau hai năm với vô số đêm thức trắng, “mất ăn, mất ngủ” và nhiều lần thất bại, ông đã thành công chế tạo chiếc máy vò chè đầu tiên. Chiếc máy này có công suất và chất lượng chè tương đương máy nhập ngoại, nhưng giá thành thấp hơn đáng kể, phù hợp cho sản xuất nông hộ.
Thành công vượt bậc và nguyên tắc thiết kế
Chỉ trong một năm, ông đã bán được 500 máy với giá chỉ 30 triệu đồng/chiếc. Ông đặt lợi nhuận ở mức khiêm tốn khoảng 3-5%, với mục tiêu chính là phục vụ bà con nông dân. Từ đầu năm 2022, công ty của ông tiếp tục nghiên cứu và cho ra mắt “máy vò chè đa năng”. Máy mới có công suất lên đến 220kg/lần vò, dùng được cho cả chè xanh và chè đen, với thiết kế cải tiến giúp chè có sóng đẹp, không bị vón cục hay dập nát, đồng thời năng suất tăng 3,5 lần so với các máy cũ. Đến nay, gần 1.000 máy đã được bán ra thị trường.
Nguyên tắc thiết kế của ông tập trung vào ba tiêu chí chính:
- Giá thành phải phù hợp với khả năng chi trả của người nông dân.
- Dễ dàng sử dụng trong điều kiện lao động thực tế.
- Khả năng sửa chữa và bảo trì thuận tiện, phù hợp với phạm vi địa lý rộng.
Ông cho biết không nhớ rõ số lượng máy móc đã chế tạo, nhưng có 12 chủng loại máy chính, mỗi loại bao gồm hàng chục máy khác nhau. Hàng nghìn sản phẩm mang thương hiệu Hồng Hà đã có mặt tại nhiều tỉnh, thành trên cả nước.
Động lực từ thực tế và tinh thần không ngừng nghỉ
Ông Lê chia sẻ rằng nghề cơ khí đòi hỏi sự chịu khó cao độ. “Ngày nào cũng vậy, cứ 5 giờ sáng là tôi có mặt ở xưởng, đêm nào cũng phải ngồi nghiên cứu tính toán”. Trung bình mỗi năm, ông triển khai từ 2 đến 3 đề tài nghiên cứu mới, chủ yếu xuất phát từ việc quan sát trực tiếp những khó khăn trong sản xuất của người nông dân.
Chính những người nông dân đã truyền cảm hứng cho các sáng chế của ông. Khi thấy họ vất vả ép miến bằng tay, ông đã nghĩ ra máy ép miến dong. Khi chứng kiến cảnh họ lụi cụm nhặt sạn trong nông sản, ông lại sáng tạo ra máy lọc tạp chất. Những đóng góp này không chỉ nâng cao năng suất mà còn giảm bớt gánh nặng lao động cho cộng đồng.
