Thị trường lao động Việt Nam đang đối mặt với một nghịch lý đáng lo ngại: trong khi hàng nghìn cử nhân tốt nghiệp đại học không tìm được việc làm, các doanh nghiệp lại đau đầu tìm kiếm nhân công kỹ thuật có tay nghề. Tình trạng này đặt ra nhiều câu hỏi về chất lượng đào tạo và định hướng nghề nghiệp.
Thực trạng thừa thầy, thiếu thợ
Theo số liệu từ Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, tỷ lệ thất nghiệp trong nhóm có trình độ đại học trở lên đang ở mức cao, đặc biệt là các ngành kinh tế, luật, ngôn ngữ. Trong khi đó, các doanh nghiệp sản xuất, xây dựng và công nghệ thông tin liên tục kêu thiếu nhân lực kỹ thuật chất lượng cao.
Chị Nguyễn Thị Lan, Giám đốc Nhân sự một công ty sản xuất linh kiện điện tử tại Bắc Ninh, chia sẻ: Chúng tôi cần tuyển 200 kỹ thuật viên cơ khí và điện tử, nhưng sau 3 tháng chỉ tuyển được 30 người. Hồ sơ ứng viên có bằng cấp đại học thì thiếu kỹ năng thực tế, còn lao động phổ thông thì không đáp ứng yêu cầu kỹ thuật.
Nguyên nhân từ chương trình đào tạo
Nhiều chuyên gia giáo dục cho rằng, nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này là do chương trình đào tạo tại các trường đại học còn nặng về lý thuyết, chưa chú trọng kỹ năng thực hành. Sinh viên ra trường thiếu kinh nghiệm làm việc thực tế, khó đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp.
Ông Trần Văn Minh, Hiệu trưởng một trường cao đẳng nghề tại TP.HCM, nhận định: Các trường đại học cần thay đổi tư duy đào tạo, tăng cường hợp tác với doanh nghiệp để xây dựng chương trình sát thực tế. Bên cạnh đó, sinh viên cũng cần chủ động trau dồi kỹ năng mềm và kỹ năng chuyên môn.
Giải pháp nào cho tương lai?
Để giải quyết bài toán này, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa nhà trường, doanh nghiệp và người lao động. Các trường nên đẩy mạnh đào tạo theo hướng ứng dụng, tạo điều kiện cho sinh viên thực tập tại doanh nghiệp. Doanh nghiệp cần tham gia vào quá trình đào tạo, cung cấp thông tin về nhu cầu nhân lực. Người lao động, đặc biệt là sinh viên mới tốt nghiệp, cần chủ động học hỏi, nâng cao tay nghề.
Ngoài ra, chính sách của nhà nước cũng cần hỗ trợ các chương trình đào tạo nghề, khuyến khích thanh niên theo học các ngành kỹ thuật. Chỉ có như vậy, thị trường lao động Việt Nam mới có thể phát triển bền vững, giảm tình trạng thất nghiệp ở nhóm cử nhân và đáp ứng nhu cầu nhân lực của doanh nghiệp.
