Trong bối cảnh chuyển đổi chiến lược, Việt Nam đặt mục tiêu không còn là điểm đến giá rẻ mà vươn lên thành quốc gia đổi mới sáng tạo, xanh, đáng tin cậy, có năng lực công nghệ và bản sắc văn hóa riêng. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu đánh giá toàn diện các nguồn lực phát triển, bao gồm lợi thế nổi trội, nguồn lực huy động ngay và tiềm năng chưa khai thác. Đặc biệt, cần xem xét kỹ thực trạng văn hóa, con người, thương hiệu quốc gia và niềm tin xã hội – những nguồn lực nội sinh quan trọng nhưng chưa được phát huy đúng mức.
Văn hóa là sức mạnh mềm và động lực phát triển
Trong mô hình tăng trưởng mới, văn hóa không chỉ là nền tảng tinh thần mà còn là sức mạnh mềm, nguồn lực sáng tạo, thương hiệu quốc gia, thu hút đầu tư, du lịch, nhân tài và công nghệ. Bà Vũ Thu Thủy, Cục Văn hóa cơ sở (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), nhấn mạnh việc xây dựng thương hiệu quốc gia cần định vị các giá trị cốt lõi như sức mạnh nội sinh và bản sắc dân tộc.
Việt Nam hiện được bạn bè quốc tế biết đến là đất nước yên bình, an toàn, văn hóa bản địa độc đáo. Tuy nhiên, đó mới chỉ là điều kiện cần. Để đi xa hơn, cần xây dựng thương hiệu quốc gia mạnh mẽ, trong đó nền kinh tế tự chủ là tiên quyết. Văn kiện Đại hội XIV của Đảng yêu cầu chuyển mô hình tăng trưởng từ dựa vào tài nguyên, lao động giá rẻ sang dựa vào khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Doanh nghiệp nội địa vươn lên chuỗi giá trị cao
Khuyến khích doanh nghiệp nội địa tham gia vào R&D, thiết kế sản phẩm và xây dựng thương hiệu riêng là hướng đi hiệu quả. Mộc Châu (Sơn La) là một điển hình thành công khi xây dựng thương hiệu cấp quốc gia và quốc tế. Với tài nguyên thiên nhiên và bản sắc văn hóa phong phú, Mộc Châu không đô thị hóa ồ ạt mà tập trung vào bản sắc dân tộc thiểu số, kết hợp vùng cây nguyên liệu thành tài sản chiến lược.
Địa phương đã xã hội hóa và thu hút đầu tư vào các dự án du lịch quy mô lớn, như cầu kính Bạch Long đạt kỷ lục Guinness, tạo điểm nhấn trên bản đồ du lịch quốc tế. Mô hình liên kết nông nghiệp và du lịch giúp quảng bá nông sản, từ đó các đặc sản như chè Shan tuyết, mận hậu, sữa Mộc Châu trở nên nổi tiếng, thu hút du khách. Chuỗi giá trị khép kín, bền vững đã đưa Mộc Châu từ cao nguyên nông nghiệp trở thành “Điểm đến Thiên nhiên hàng đầu châu Á và thế giới” theo World Travel Awards.
Sơn La – hiện tượng xây dựng thương hiệu nông sản
Ở cấp tỉnh, Sơn La là một “hiện tượng” về thương hiệu nông sản. Từ tỉnh miền núi nghèo, canh tác nương rẫy, Sơn La đã vươn lên thành tỉnh có diện tích cây ăn quả lớn thứ hai cả nước, là trung tâm chế biến xuất khẩu nông sản sang Mỹ, châu Âu. Theo Thạc sĩ Lò Thị Hồng Nhung, Trường đại học Tây Bắc, thành công nhờ quyết liệt chuyển đổi mô hình tăng trưởng, tăng năng suất nhân tố tổng hợp (TFP). Thương hiệu địa phương mạnh được xây dựng từ tư duy nhất quán của cấp ủy, chính quyền, cộng đồng doanh nghiệp và người lao động, nâng cao chất lượng sản phẩm theo chuẩn quốc tế. Đó là cách biến tiềm năng thành động lực phát triển như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ đạo.
