Ngày 20/06/2026, tập truyện ngắn Xóm Giá Tỵ (NXB Trẻ - 2026) của nhà báo Nguyễn Minh Hải chính thức phát hành, đúng vào thời điểm tỉnh Đồng Nai trở thành thành phố trực thuộc Trung ương. Đây là tác phẩm đầu tay của anh, phản ánh chân thực hiện thực về đất và người Đồng Nai trong hơn hai thập niên đổi mới, kể từ sau ngày thống nhất đất nước.
13 truyện ngắn đậm chất quê
Tập sách gồm 13 truyện ngắn xoay quanh những nhân vật điển hình ở nông thôn, với tính cách hồn hậu, mộc mạc, sống quây quần trong xóm Giá Tỵ – một xóm giả định nhưng có thật nằm trên quốc lộ 20 (thuộc huyện Định Quán cũ, Đồng Nai). Thiên nhiên nơi đây là những rừng cây giá tỵ bạt ngàn, tạo nên bối cảnh xuyên suốt cho toàn bộ tác phẩm.
Cây giá tỵ (còn gọi là cây gỗ tếch/teak) là loại cây thân gỗ có giá trị kinh tế cao, được trồng nhiều tại vùng Định Quán từ năm 1958 đến nay. Trong truyện, nó hiện diện trong từng nếp sống, nếp nghĩ, từng lời nói, dự tính và cách đối đãi của những người dân gắn bó với mảnh đất này. Nguyễn Minh Hải, dù quê gốc Bến Tre (nay là Vĩnh Long), nhưng đã dành phần lớn tuổi trẻ gắn bó với xóm Giá Tỵ, coi đây là quê hương thứ hai. Anh không chỉ thuộc đặc tính của từng cây giá tỵ mà còn am hiểu những loại cây lá gắn liền với sinh kế của bà con: cây thuốc lá, dây sương sâm, rẫy bắp, dây khổ qua rừng...
Những con người chân chất, kiên cường
Tình yêu của tác giả dành cho vùng đất và con người nơi đây thật sâu đậm, bền bỉ như chính sự kiên cường của những người nông dân chất phác. Họ bám rừng mà sống, thương rừng mà gắn bó lâu dài. Dù cuộc sống còn nhiều toan tính, va chạm, hiểu lầm, tổn thương, mất mát, nhưng họ vẫn không ngừng chăm sóc những mầm xanh cho tương lai.
- Thảo – một cô gái điếm hoàn lương, dành cả phần đời còn lại để nuôi dạy con nên người.
- Gia đình người giáo viên cưu mang đứa con của người đàn bà điên bị hãm hại.
- Vợ chồng anh Nẫu chân chất, thật thà suýt bị lừa.
- Ông Lý Ba, từ kẻ cưa trộm cây giá tỵ trở nên giàu có nhờ trồng loại cây này.
- Gia đình chú Xi Tày, ông Bẩu bán quán nước, ông Thanh nhà lầu giàu lòng trắc ẩn, ông Ba Dũ chủ xe đò, và ông Ba Côn xấu tính nhất xóm, cuối đời vẫn đau đáu về tội lỗi.
Tất cả đều khắc họa chân thực những chân dung con người vùng nông thôn trong thời kỳ đổi mới.
Vẻ đẹp của sự giản dị
13 truyện ngắn không sử dụng nhiều thủ pháp nghệ thuật phức tạp, không màu mè hay sa đà vào hư cấu, bi kịch. Vẻ đẹp của tác phẩm nằm ở lớp ngôn từ mộc mạc, đời thường, mang đậm chất Nam bộ. Độc giả sẽ gặp lại những từ ngữ xưa cũ đang dần mai một. Cảm giác như đang ngồi bên thềm nhà, dự phần vào cuộc trò chuyện của những con người bình dân xóm Giá Tỵ, nghe lại những âm hưởng dân dã thân tình.
Bầu không khí Đồng Nai những ngày đầu đổi mới hiện ra qua lăng kính thiên nhiên: thanh sạch, trong lành, trữ tình với rừng giá tỵ, rẫy bắp, bầy chim két, trường làng đơn sơ, những đêm trăng sáng mênh mông. Tác phẩm được viết dưới góc nhìn báo chí nhưng giàu chất liệu sinh động từ ký ức của tác giả. Những cảm xúc vui buồn, được mất, sự chở che, đùm bọc, thương yêu trở đi trở lại, khiến câu chữ trở nên đầy sức nặng.
Xóm Giá Tỵ không chỉ là tập truyện ngắn thông thường mà còn mang dấu ấn bút ký – phóng sự, mang đến cho độc giả một cách thưởng thức mới lạ. Bên cạnh những tác phẩm học thuật đã xuất bản, Nguyễn Minh Hải còn có tập sách cảm xúc Thềm cũ đã xanh rêu. Làm báo từ năm 1998, văn chương là góc riêng để anh trải lòng và cất lên tiếng nói trữ tình của tâm hồn.
