Văn hóa đối ngoại Việt Nam: Bước tiến dài hơi định vị thương hiệu quốc gia
Những thành tựu nổi bật của văn hóa đối ngoại trong thời gian qua đã đóng góp quan trọng vào việc định vị thương hiệu văn hóa Việt Nam, đưa hình ảnh một quốc gia độc lập, tự chủ, giàu bản sắc và khát vọng vươn lên tỏa sáng trên bản đồ văn hóa toàn cầu. Theo tổng kết từ Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, sau Đại hội XIII của Đảng, lĩnh vực này đã có sự chuyển dịch mạnh mẽ từ chiều rộng sang chiều sâu, với việc nâng cao sức mạnh mềm quốc gia thông qua quảng bá hình ảnh đất nước và con người.
Lan tỏa mạnh mẽ và những dấu ấn quốc tế
Theo Chỉ số Quyền lực châu Á 2024 của Viện Lowy, mức cải thiện mạnh nhất của Việt Nam đến từ sức ảnh hưởng ngoại giao và văn hóa. Việt Nam hiện là một trong những điểm đến văn hóa hấp dẫn nhất châu Á, liên tục được vinh danh tại World Travel Awards với các danh hiệu như "Điểm đến di sản hàng đầu" và "Điểm đến thiên nhiên hàng đầu". Thành công tiêu biểu nhất là sự hiện diện ấn tượng tại các diễn đàn đa phương lớn, đặc biệt là vai trò tại 6 cơ chế điều hành then chốt của UNESCO trong năm 2023 và 2025, khẳng định tiếng nói then chốt trong hoạch định chính sách toàn cầu về văn hóa, giáo dục và khoa học.
Một dấu ấn rực rỡ khác là sự bứt phá tại Triển lãm Thế giới EXPO 2025 Osaka, Nhật Bản. Nhà Triển lãm quốc gia Việt Nam đã xuất sắc giành hai giải thưởng quốc tế: Giải Bạc cho "Thiết kế trưng bày xuất sắc nhất" và Giải Đồng cho "Đội ngũ xuất sắc nhất". Trong 6 tháng diễn ra, địa điểm này thu hút gần 1,7 triệu lượt khách tham quan trực tiếp và hàng triệu lượt truy cập trực tuyến, với hơn 1.400 buổi biểu diễn nghệ thuật, tạo nên một "cơn sốt" văn hóa Việt giữa lòng Nhật Bản.
Chuyển mình trong tư duy chiến lược và thực tiễn
Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Văn Hùng khẳng định: "Bộ đã quyết liệt chỉ đạo chuyển mạnh từ tư duy 'gặp gỡ, giao lưu' sang 'hợp tác đích thực'". Các thỏa thuận hợp tác quốc tế về văn hóa, thể thao, thông tin và du lịch đã được ký kết ở nhiều cấp độ, tạo khuôn khổ vững chắc cho các hoạt động. Đặc biệt, sáng kiến của Việt Nam về 'Thập kỷ quốc tế văn hóa vì sự phát triển bền vững' được UNESCO thông qua năm 2025 đã thể hiện vai trò dẫn dắt trong việc định hình tư duy phát triển toàn cầu sau năm 2030.
Cục trưởng Cục Hợp tác quốc tế Nguyễn Phương Hòa nhấn mạnh, năm 2025 là giai đoạn đột phá với tầm nhìn chiến lược dài hạn. Văn hóa đối ngoại giờ đây trở thành cấu phần không thể thiếu trong các hoạt động đối ngoại của lãnh đạo Đảng và Nhà nước, với 7 chương trình nghệ thuật đỉnh cao phục vụ các chuyến công du tới các đối tác chiến lược như Indonesia, Singapore, Kazakhstan, Hoa Kỳ, Nga.
Giải pháp căn cơ cho tương lai
Để văn hóa đối ngoại thực sự trở thành nguồn lực thúc đẩy kinh tế-xã hội, Cục trưởng Nguyễn Phương Hòa đề xuất năm giải pháp đồng bộ:
- Hoàn thiện thể chế và chiến lược mang tính đột phá: Xây dựng và triển khai "Đề án Việt Nam hóa văn hóa quốc tế, quốc tế hóa văn hóa Việt Nam", đồng thời tổng kết Chiến lược văn hóa đối ngoại cũ để trình ban hành Chiến lược mới đến năm 2030, tầm nhìn 2045.
- Đẩy mạnh phát triển công nghiệp văn hóa gắn với chuyển đổi số: Tăng cường kết nối với các thiết chế văn hóa uy tín thế giới và ứng dụng công nghệ để lan tỏa hình ảnh quốc gia, tạo giá trị kinh tế trực tiếp.
- Phát huy vai trò của các địa phương và mạng lưới các thành phố sáng tạo: Hỗ trợ các địa phương như Hội An, Đà Lạt, Thành phố Hồ Chí Minh trong việc thực hiện cam kết quốc tế và biến di sản thành lợi thế cạnh tranh.
- Đổi mới phương thức huy động nguồn lực: Đẩy mạnh mô hình đối tác công-tư (PPP) và thu hút sự tham gia của doanh nghiệp, cộng đồng người Việt ở nước ngoài, cùng đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ.
- Chú trọng đào tạo nguồn lực chất lượng cao: Thúc đẩy hợp tác với đối tác nước ngoài để đào tạo nhân tài trong lĩnh vực văn hóa nghệ thuật, am hiểu luật pháp quốc tế và kỹ năng ngoại giao hiện đại.
Những thành tựu này minh chứng cho sự đúng đắn của đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ và giàu bản sắc của Đảng. Với tâm thế tự tin, văn hóa đối ngoại Việt Nam đang vững vàng bước vào thời kỳ mới, đóng góp vào việc thực hiện thắng lợi các mục tiêu chiến lược và lan tỏa hình ảnh một Việt Nam "phồn vinh, hạnh phúc" trong lòng bạn bè quốc tế.
