Nghệ thuật viết liễn Tết: Gìn giữ hồn xuân truyền thống giữa lòng Sài Gòn
Từ những ngày đầu tháng Chạp, hình ảnh ông Huỳnh Trí Cầu (73 tuổi) ngồi bên bàn viết liễn trên vỉa hè đường Trần Quý (phường Phú Thọ, TP.HCM) đã trở nên quen thuộc. Với hơn 50 năm gắn bó, người thầy dạy Hoa ngữ gốc Quảng Đông này chưa từng nghỉ một "mùa bán chữ" nào. Ông bày biện giấy đỏ, mực tàu và những cây bút lông, sẵn sàng phục vụ nhu cầu của người dân mỗi dịp Tết đến xuân về.
Những nét bút gửi gắm hy vọng
Liễn Tết - những tờ giấy đỏ viết câu đối, câu chúc như "Nghinh xuân đón phúc", "Năm mới đại cát", "Toàn gia bình an" - đã trở thành biểu tượng không thể thiếu trong văn hóa Tết của người Hoa tại TP.HCM. Đối với họ, đôi liễn đỏ treo trước cửa chính là dấu hiệu báo xuân đã về. Mỗi nét bút không đơn thuần là chữ nghĩa, mà còn là phương tiện gửi gắm những hy vọng về một năm mới bình an, hanh thông và đủ đầy.
Ông Cầu chia sẻ: "Trước đây tôi thường viết chữ Hán bằng mực đen truyền thống, nhưng những năm gần đây đã chuyển sang dùng mực nhũ vàng để tạo sự rực rỡ, phù hợp với không khí Tết. Nhiều khách hàng trẻ còn yêu cầu viết chữ tiếng Việt theo lối thư pháp, tôi đều cố gắng đáp ứng." Những ngày giáp Tết, khách đến đặt viết chữ tại góc vỉa hè của ông tấp nập từ sáng sớm cho đến tận khuya.
Nghề gia truyền ba đời ở Chợ Lớn
Cách đó khoảng 2 km, tại tiệm Văn Thanh thư pháp trên đường Phùng Hưng (phường Chợ Lớn), anh Lương Triều Minh cùng chị gái đang bận rộn tiếp nối nghề viết liễn xuân đã trải qua ba thế hệ trong gia đình. Trong những ngày cận Tết Bính Ngọ 2026, cửa tiệm nhỏ luôn đông đúc khách ra vào xin chữ.
Anh Minh tâm sự: "Nghề viết liễn xuân của gia đình tôi bắt đầu từ thời ông nội - một người Trung Quốc sang Chợ Lớn sinh sống từ những năm 1925. Sau đó, cha tôi kế nghiệp và truyền lại cho chị em tôi tiếp tục gìn giữ đến hôm nay. Đây không chỉ là công việc mà còn là trách nhiệm với di sản văn hóa của tổ tiên."
Liễn Tết thường có hai dạng chính:
- Liễn hình chữ nhật: Kích thước lớn, thường được treo ở cửa chính hoặc phòng khách với các câu chúc như "Năm mới đại cát", "Nghinh xuân đón phúc", "Năm mới bình an".
- Liễn hình vuông: Thường treo ở thùng gạo, két sắt với những câu như "Trăm ngàn lượng vàng", "Tiền vô như nước", thể hiện mong ước của cải, tài sản gia tăng trong năm mới.
Liễn Tết thời hiện đại
Điều đặc biệt trong những năm gần đây là sự xuất hiện của những tấm liễn cỡ nhỏ, được thiết kế để lồng vào ốp điện thoại. Đây trở thành cách để người trẻ mang theo lời chúc bình an, thuận lợi bên mình suốt cả năm mới.
Anh Nguyễn Duy (phường Xóm Chiếu) chia sẻ: "Tôi chọn chữ 'Tài' để đặt sau lưng điện thoại, với mong ước năm mới hanh thông, tài lộc đủ đầy. Đây là cách kết hợp giữa truyền thống và hiện đại rất thú vị."
Dù khách ra vào tấp nập, không khí rộn ràng với những câu chuyện trò về Tết, nhưng mỗi khi cầm bút lông, anh Minh lại trở nên điềm tĩnh lạ thường. Anh chăm chút từng nét chữ với sự tập trung cao độ. "Người viết liễn ngoài việc có chữ đẹp còn phải có sự kiên nhẫn và bền bỉ. Chữ Hán rất khó học, khó viết, đòi hỏi người viết phải thực sự tâm huyết", anh chia sẻ.
Giữ gìn truyền thống qua nhiều thế hệ
Chị Nguyễn Thị Kim Dung (phường Bình Thới) đến lấy hai tấm liễn đã đặt trước tại tiệm Văn Thanh. Trên nền giấy đỏ, những hình ngựa cách điệu được vẽ thêm để phù hợp với năm mới Bính Ngọ. Chị cho biết: "Là người gốc Hoa, việc treo liễn mỗi dịp Tết đã trở thành truyền thống của gia đình tôi qua nhiều thế hệ. Dù cuộc sống hiện đại có nhiều thay đổi, nhưng phong tục này vẫn được duy trì như một cách kết nối với cội nguồn."
Đối với cộng đồng người Hoa tại TP.HCM, việc tự chọn một câu chúc ý nghĩa, lặng lẽ chờ mực khô rồi mang liễn về treo trước cửa không chỉ là nghi thức đón Tết mà còn là cách gìn giữ hồn Tết truyền thống. Đó là nét đẹp mộc mạc mà ấm áp, tồn tại bền bỉ giữa nhịp sống hối hả của thành phố lớn.
Những người thợ viết liễn như ông Cầu, anh Minh và gia đình anh không chỉ đang thực hiện một nghề nghiệp mà còn đang góp phần bảo tồn một di sản văn hóa độc đáo. Mỗi nét bút trên giấy đỏ không chỉ là chữ nghĩa mà còn là cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, giữa truyền thống và hiện đại, tạo nên bản sắc riêng cho mùa xuân Sài Gòn.
